Full text of "De vita et moribus Epicuri libri octo. Authore Petro Gassendo Diniensis ecclesiæ præposito"

See other formats












^ • 







DE VITA 
ET 

M O R I B V S 

E PI C V R I 

LIBRI OCTO. 




Authorc PETRO GASSENDO Dinienfis 
Ecclefix Prxpofito. 

Mea quidem ifta fententia efl ( innitis hoc noftris popHlarib$u dicam) 
fan^a Epicurum , & reUa pracipere , & fi propiits accejferie , triftia. 

Laijue non dico , quod plerique tioftrorum , Sellam Epicuri flagit iorum 
magiflram ejft : fed illud dico ; male audit , infamis efi\& immerito : nec 
hoc /cire quifquam poteft, nifi interius fuerit admifius. Scncca lib.de 
vica beata, cap. 1 3. 


L y G D y N ly 

I ^ Apud G VILLE LMVM B ARBiER, Typogr. 

M. DC. XLVII. 

i CFM P RiyJLEgiO R 












lOifti; _ .. 4 . 


-• 

i- 


• • • 


Digjtized by^Gop^ - 



FRANCISCO LVILLERIO 


^55^'FS^B.IS1N0,R.ATI0NVM magistro, 

Amico longe optimo 

PETRVS G ASSENDVS 

D ^WS7'J^L as a me, Fr ANCISCE L^IL- 
^ X £ ^ /. Amicorum fuauipme , quando 

^^heic longiores moras , quam fuerim pollici- 
tus, traho , digeram, mittamque ad Te , quos mthi 
ejfe de Epicuro commentarios peripeiium habes. 
Q^uippe licet paria audieris de exteris Thilofophis, 
cum fermones Aias de ipfis in pcejfu conpreremus-, 
meminijfe me tamen iubes,vtTe prxeipue ajfecerint, 
qux prxter ttsam exjpe6lationem,de huius 'viri conti- 
nentia , difiiplinaque edijferuu Scilicet Te candoris 
plenum, ac mirifice erga omneis bene merent cis ani- 
matum, flat im, ac tUe Tibi efivifw merito non fuo 
fuijfe diffamatus , mire deleBauit exirnt eum poffe 
ab iis, quibus eft oppreffus cAumniis i pofieque eius 
non modo 'vitam ab omni labe repurgari,fed Philo- 
pphiam quoque ( expunBis , 'Ut circa Arijloteleam, 
^ erroribus quibufdam paucis J tum de natura foler- 
tifiime ,tum de moribus fapienttfiime dogmata tra- 
dentem odiendL 



Infimas quoque ^ bene multos , quihufium rem 
communicaris y tecum agere /vt a me^ quod legere pof 
fint y obtineas-^ njnde ^ initas yVt /altem ea y qua 
fpeltant ad 'vitam , morefque confcribam ; c At er a 
enim y qux ad doUrinam y placitaque attinent, lon- 
gioris operA cum f nt , patientius deinceps exIpeUa- 
tum iri. Itaque ycu^ obtendere tenuitatis conf den- 
tiam pofem 3 excufareque y quicquid ideli ynon ejfe 
tanti y vt tanto tuo , eorumque ardore debeat expe- 
ti 3 ac repertum denique iri exIpeUationc Ion 
rius : aggredior tamen 3prAf eroque ineptus 
quam non obfequens \Tdbi prafertim , cui nihil elt, 
quodabs me negari aut pof it , aut debeat. Etenim, 
Tu fic amas me , vt pedore primum effufo ,profuJus 
deinde fis in c At eris , ac per te non ftet , quin fortunis 
tuis omnibus fc vtar , vt meis. T~u fic agis mecum, 
vt cum nihil fit , quod non polliceri tibi de mea qua- 
licumque indujfria pofis , nihil tamen velis vnquam 
me y nifi reputes me currentem ( quod dici /olet J in- 
citari y aut aliquid y quod fit communium vtrique 
f udiorum depofci. Videlicet hac non pofrema bo- 
na mea fortis pars eft , quod eafdem mecum Iit eras 
literatifimus ipp ames i ^ huc-vfque At atis forem y 
qui ab alijs feu ambitioni ,feu auaritU yfeu nequi- 
tia datur 3 ^atum habueris facrare Aiu/is y impen- 
dere que bonis artibus. Ecqudnam proinde ratione 
non ingratum tibi laborem refugiam y quigratitu- 

dinem 


reinfe- 

videriy 


dinem teftaturuf erga *virum mei amanhjiimurruy 
agnofcam eumdem mumfculi mei intelligentipi-. 
mum futurum ? Non pauca funt fane , quSus ipfi~ 
mei pro rara illa lingua Graea eruditione feceris lur- 
cem j ^t proinde fit , cur meum iTtud opus 'vel hoc 
nomine exiflimes tuum , ac ipfo abunde 'v taris, fua- 
ris i €5* quibufium omnibus 'voles liberali illa com- 
munices manu. Neque *verb ego is Jum , qui agre du- 
cam, aut inuideam,fiquicquidid ft, alij nouerint i 
cum fit futurum etiam pergratum , fi quam-plurimis 
innotefeat , non quid ego commentus fuerim, fed 
qualem te amicum habuerim fi fortafis cuipiam 

cont ingat , vt bona frugis quid demetat , id non tam 
mihi, qui laborarim, quam tibi , qui prafcripferis 
operam, referat acceptum. %Jt paucis vota comple- 
ctar mea : 

Qualis Erichthxis Peplus portatur Athenis, 
Debita cum caftx foluuntur vota.Mineruae, Ccui 
Tardave confefto redeunt quinquenia luftro: 

Tali te vellem , luuenum dodiflime,ritu 
Purpureos inter Soleis , &: candida Luna: 

. Sidera'ca:ruleis orbem pulfantia bigis. 

Natura: rerum magnis intexere chartis. 
vEternum Sophia: coniundum carmine 
nomen 

Noftra tuumfenibus loqueretur pagina fxclis. 

C at erum quoniam fieri poteCl ,vt demirentur ali- 

f 3 


qui , me , Epicurum dum excufi , tum nit i aduerfus 
torrentem recepta vulgo opinionis , tum opus moliri y 
quod videri noxium , tanquam bonis moribus 
Religioni aduerjumpof it : idcirco necejfe eft pauca 
de vtroque hoc capite , qs qua fum deinceps didurfss,. 
pramittam. 

^c circa prius quidem non video caujfam 
fubejfe y cur valde mouear , quod vulgari fent en- 
tia repugnare exiftimer i quando iampridem perlpe- 
£lum e ii , quam malus veritatis iudex cenferi de- 
beat multitudo. Pendere etenim res debet nonprofe- 
£lb ex numero 3 aut claritate opinantium j Jed ex mo- 
mentis teflimoniorum , rationumque ex quibus va- 
leat ( fepofitis vulgaribus praiudiciis ) diiudicari. 
Sane vero ita bene ageretur cum rebus humanis , 
vt ea,qua optima funt yprobarentur d plurimis , ipfe 
me quoque eb deuotserem y quo plurimi conjluerent: 
fed nempe praeuntium exemplo, potius quam ratione 
maxima pars abripitur ; rarifimifemper funt, 
qui pedem fi jiant , vt expendant , an qub ituryper-- 
gendum fit. Ac non contendo quidem proptered 
Epicurum aut nihil peccajfe , aut vnum inueniJJL^. 
verum ,vt efi d quibufdam illius SeBat oribus iaEti- 
tatum \ mnuo dumtax^ ipjum iniurid fabulam vul- 
go fieri, quod SeBatores aliarum partium , vt olim, 
inuidid , authoritate , ita iam delfeBu ,^ mul- 

titudine illum obruant. §lmd enim ,fi caufd plenius 


4 

cognita , ea fuije probetur •vitA innocentia , purita- 
te 3 aufteritate , qua Philofiphorum alim nemo fue- 
rit,^ fi ea ingenq perf^ic ac ia 3 iudiciique maturita- 
te 3 qua non facile cAteris concedat ? Sed nimirum 
ita-ne fit , non ex i^fa fronte iudicandum eft^fed pe- 
netrandum interius, vt *vel ipfi Seneca monet. Nam 
ali A quidem faBiones fiunt ,quA SeBatorum 'vigent 
frequentia ; cum inftitutum eiusfiqualore prA folitu- 
dine obducatur: 'uerum non ideo minus tentandum3 
an-non herbefcens /emita3 potius quam lata ,tritd- 
que 'viaad 'veritatem mortalibus tantopere inuiam 
deducat^ rion minus fodiendumjatque explorandum, 
an-non exnegleBo, € 5 * fierili monte eruatur aurum, 
quicum non 'valeant occurrentes pafiim lapides con- 
ferri. 

^ddo , me eum fiane non ejfe , quem hominum 
'vulgariter fientientium turbam commouere,(^ qua- 
fi crabrones excitare iuuet j fid eum eJfe nihilominus, 
quem humanitatis ofificia deleBenty cum non indigne 
ferre non pofiim opprimi d turba quem 'virum ejfe 
reputem innocentem , ^ Juaue habeam, fi quas ilii, 
tenueis licet ,fiuppetias feram. Nam ,fi perfiuajus 
quidem forem fuijfe Epicurum luxui deditum, ac Je- 
fie prolui Jfie obfioenis 'voluptatibus, 'vt Sardanapalum, 
Heliogid?alum , ac fimileis pefieis generis humani., 
tum fiane diris eum deuouerem, ac faces, ^ fiaxa cum 
tota faBione non pofiremus coniicerem : at dum mihi 

fvideor 


*videor eum agnofcerej quo temperantius vixerit 
nemo ; piget, imo pudet omnino, dilacerari ipfum ab 
ijs, quifmulantes Qurios, viuunt interim Baccha- 
nalia, ^ ab illius moderatione prolixifSimU ahfunt 
interuallis. ^mn-etiam , cum in ipfa turba aliqui 
haud-dubie fint adeo ingenui, vt abrepti filo vulga- 
ris perfuafionis impetu , male affciantur , quod exi- 
fiiment virum perditum fuijfe Epicurum, fecus com- 
parandi ,JiconJlit erit frugi adeo eum exjiitijfe , vt 
non immerito proponi in exemplum virtutis poJfet\ 
idcirco deleniat me quoque vel in horum gratiam ea 
congerere, quibus, ni fi prorsus fellantur, faltem mo- 
neantur, vt ejfe fibi ajfenfum continendum putent- 
Heinc patet pene quid fit dicendum de pojleriore 
capite, ^jfippe non pojjct me id quidem nongrauifii- 
me permouere ; fi nempe , cum mihi nihil fit anti- 
quius , quam vt pfo Virium modulo prodejfe quam- 
plurimis velim , ex meis tamen conatulis quem- 
piam aliquid detrimenti percepturum fubodorarer. 
Attamen efi , quod longe melius de meo affeBu 
ominer , quam vt tale quid extimefcam Nam quod 
ad bonos attinet mores , euincam facile , opinor , id, 
quod infinuatum mox efi , Epicurum puta maxime 
^ fibrium , ^ continentem exfiitijfe , ac Se£tam 
nullam Philofiphorum illius feBdfuiffe fanHiorem: 
cum circa id quidem quod de voluptate potifiirnum 
obiicitur , haud difficile declaratu fit , quam imme- 


rho opt/ma vt vha , ha ^ fententia pepmam /uh- 
Urh interpretationem. Id fi minus prsftitero , <vt 
mihi nimium de me non fiondeo , at dabo fialte^} ope- 
ram/vt Virtus pretium femper obtineat ,nuUum(jue 
voluptatis genus i nifihoneftum defendatur. In id 
enim fimper incumbam , vt innuam quid verifimi- 
lius ex Epicuri mente appareat ; Si forte nero /d 
non ferendum , vel minus probandum videatur ; ipfe 
primus exauthorabo,^ cenfurd omnium feuerifiimd, 
nigrum quafi theta prafigam. 

§lubd ad dogmata vero Religionis , non ibo 
quidem inficias , quin , vt infmuatum iam Be, 
placita Epicuri quadam e diametro ciim illis fient, 
vt quA funt pr&fertim circa Prouidentiam , ani- 
morumque immortalitatem. Sed primum quis Phi- 
lofophorum pote fi hac labe effe immunis ? filihil dc^ 
Platone , 65 * ceteris dico^ de vno ^Arifiotele lo- 
quor, quem nemo nefch exofum fuijfe pr ficis Ec- 
clefia Patribus , ob eofdem , plurefiepue errores. 
Qwdfinon obfiant illi tamen, quo minus libri Ari- 
fiotelei etiam publice pr elegantur \ quid efi, cur non 
fdltem priuatim hominum manibus terantur qux ex 
Epicuro fuperfunt : licet aliquoties ( que mentis 
humane extra Fidem facram vagantis imbecillitas, 
65 * caligo efi J fuerit in eafdem cum ceteris impieta- 
tis fpecies prolapfus^ Indignum profeBo ob aliqua 
mala , tam multa bona expungere , ac rofitum ex- 
fcindere, quodjbinas rofis intextas ferat.Saptenttus 

A 


illi fandorum Patrum , qui hac occafione cenfuerunt 
id agendum f quod T)eui oltm circa mulierem capti- 
uamiufit, quam habere quU in 'vxorem 've^let: ni- 
mirum , vt prauis opinion/bw^ quafi capillis, vngui- 
bits, captiuitatifque vefiibus de tradis , id, quod do- 
dnna famoris efl , 'vt non inuenuflum corpus , reti- 
neatur. Deinde , ea mihi mens eft , 'vt quoties non 
modb ad grauiora tlla capita peruenero ; fed etiam 
quoties quidpiam occurret, quod vtderi pofit vel 
quam- minimum fidei facra dtffentaneum , in Epicu- 
rum neruos contendam, ac eius fententiam quam- 
maximo /emper rationis vigore potero , conuellam. 
Nam Ucet confedd vita Apologta, dodrina quoque 
explicationem aggrejfurus jubinde fim^non proptered 
tamen illi nomen do , neque placitorum ipfius va- 
dem me, aut Iponforem prafto. Quin-etiam , vt in 
aliis rebus rationem (olam audio , neque , nifi illam 
admittat , magis memouet Epicurus, quam quivis 
alius T^hilofophorum ( nofii certe , vt alioquin 
ex &quo affedus erga omneis fim , omnibufqut hono- 
rem habeam , ac folum veritatis fiudio , exercendi^ 
animi gratia nunc in huius /lunc in illius cognofcen- 
dis placitis non-nihil fiudiofius incumbam J fic in 
Religione Maiores , hoc e jl Ecclefiam fatholicam, 
udpofiolicam , € 5 * Romanam fequor , cuius hadenus 
decreta defendi , ac porro defendam, nec me ab ea vi- 
lius vnquam dodt,aut indodi /eparabit oratio. 




lam ,*vt de V^ita 3 Moribufqne E^icurt dicere^ 
incipiam ; partiri pojfe rem totam 'videor in libros, 
libello Jve odo. Primus fciltcet , ac Secundus nudam 
continebunt hiftoriam vita , mortifque Epicuri ; ac 
limiti breuem nomenclaturam tum editorum ab eo 
librorum ; tum familiarium , quibus conuixit \ tum 
JucceJforum, quos habuit. Et quia deinceps de Mo- 
ribus , circa quos infamia eftilU quafitaydijferendum 
erit ; ideo adhibebitur Eertius , qui occafionem , au- 
thorefque huiu/ce infamia vniuerse aperiat. §luar- 
tus Jitbmde impietatem ipfi circa mores obieliam de- 
pellet. G^Mntus obiePlam malignitatem, Sextus obie- 
Uum guU 'vitium > Septimus obielfam Venercmi 
OSlauus tandem obieBum odium liberalium difci- 
plinarum. Etenim hac funt capita pracipua totius,, 
qua in Epicurum inRituitur, criminationis. 2SU- 
hil interim necejfeefl Epicurum hunc , de *quo agi- 
tur ,d cateris dt (cernere , qui nomine eodem fuijfe per- 
hibentur. Nam Laertius quidem treis alios prxtered 
commemorat , Epicurum Leontei , ^ Ehemifla fi- 
lium-y Epicurum Magne fium\Epicurum(i7i><iiad')(<i\\ 
quibus adiici potef alius Aletrodori filius , de quo 
nofter in Eeftamento. Memorat etiam Ehucydides 
Epicurum Pachetis patrem -y (fi Plutarchus alium 
E)emophili (ocium. Verum nos heic de Epicuro Phi- 
lofopho tUo fatis cognito fermonem infiituimus. Ha- 
bes ipfe tam penes Ee duplicem tllius ef(igiem s alte- 
ram 


s 


i 


ram ex gemma exprejfam , ijuam dum Louantofa-' 
cerem iter, communicauit mecum vir ille eximifu 
Eryctue Puteanw , quamque etiam fuis m Spiftolu 
cum hoc Sulogio euulgauit : Intuere } mi Amice, &C 
in lineis iftis fpirantem adhuc mentem magni 
Viri .Epicurus eftj ficoculos , ficoraferebat-Intue- 
re imaginem dignam iftis lineis , iftis manibus, 
porro oculis omnium. Jlteram exprejfam exjia- 
tua, %omx.ad ingrejfum interiorie Palatq Ludo- 
uijianorum hortorum exjiante , quam ad me mijit 
JSJauddw no fer, vfks opera Henrici Ho^enij in 
eadem familia Cardinalitia piaoris. Tu huc inferito 
vtram voles ; quando ^ non male altera, vt vides, 
refert alteram: memini vtramque congruere^ 

cum alia in amplij^imo cimeliarchio Viri Nobilis 
Calparis Monconifij Lierguq , Proprstoris Lug- 
dunenfs , exllante^. 

aggredior. 


LIBER 







E PIC VRI Efftgie s . 

Gmel.Ct Vtvi EricI Euir>:nj . 


- 

jii" b^teooglv 



LIBER. PRIMVS 

DE ORTV.AC SERIE 

VIT>E EPICVRI. 


frs ’ CAPVT PRIMVM. 

‘ Epicuri Patria , Plentes i FrAtres, 


PicvRVs patria Samius creditus 
nonnullis videtur. Siquidem Timon, 
apud Laertium , vltimum dicit Phyfi- 



lit.io. 


t.i.J* ntt. 
Dter, 
lib.i j. 


eorum , qui c Samo prodierint i & 
Conftantiniis Porf^yrogenneta il- ^ 
Ium perinde, ac Py thagoram ex Samo oriundum fe- 
cit. Verum caufia fuit, quod pueritiam , primamque 
adolefcentiam exegerit iami.cuin patre, & fratribus; 
in eam fcilicet pater eius agripeta venerat , vt Cice- 
ronis verbis dicatur. Parem ob caufiam apud Stra- 
bonem Lampfecenus habitus eft ; quippe Lampfad 
commoratus , & familiaritate vfqs virorum ibi Prin- 
cipum. Epicurus igitur patria Athenienfis fuit, vt 
Laertius, Suidas, & alij innumeri feribunt. Hinc Lu- 
cretius ipfius laudes profequuturus, fic exorditur; 
TrimxjrugiftrosfaetM mortalibus *gru 
T>ididsrunt quondam fraclaro nomine Atben/e, 
Etrecreaneruntnfitamylegefque rogaruntf 
Et ^rima dederunt folatia dulcia 'vtUf 
Cum genuere •virum tali cum corde refertum, 

■ ” B 




c> 


b' 



in Ltxicis. 

iu Thcftt- 
dc vrb. 
Itc.cit. 
l.i. & z. 

&Im. 

l. lytp. 
l6. 

l. 4 . var. 

hifi. 

lib.io. 


i» Solone, 
locxit. 

in Anthol. 

li- 


10 ^eVita^ moribud Epicuri^ 

Omnia 'veridico qui quondam ex ore profudit. 

Ciim populus vero Athenienfis tribubus diftin- 
(ftus, effufusefletper r«,- , feu affinia oppida, 

ex Thefeo vfque fadla municipiaiEpicurus natus eft 
Gargetti, quod oppidum fliit,vt Phauorinus, & He- 
fychius habent, ex tribu ^geideivbi nimirum The- 
feus, exPlutarcho, Pallantidas ^geo fibique infi- 
dianteis opprefTeratj& vbi Euryftlieus,vta Stephano 
narratur , fuerat confepultus. Ea de caufia fviM» 
Tafyirflios a Laertio dicitur, a Statio Gargetticus au- 
thor , & fenex Gargettius \ a Cicerone , ^liano, 
& aliis,flmpliciadiundo,Gargettius. 

Caeterum fcribit Laertius,ex Metrodoro in libro 
de nobilitate,Epicurum fiiiffe ytVvs tv rSr AeiiSbr, 
ex genere Philaidarum. Conflat vero Philaidas deno- 
minatos a Philseo, altero illo Aiacis filio, qui habita- 
uit in Melite, & cuius meminit Plutarchus,adiiciens 
Pifillratum quoque cx Philaidis exflitifIc.Ex hoc ita- 
que genere,Epicuri pater,apud Laertium,& alios,fiiic 
Ncocles,mater vero Charreflrata. Et frequenter qui- 
dem citatur, Grxcanico more, Spicurue Neochisinter^ 
duiyi tamen Neoclides fimpliciter appellatur, vt cum 
a N^enandro confertur cum Themiilocle, cuius etia 
patii fuit Neocles nomen. Praetereo Epicuri pa- 
trem fuiffe, ex Strabone , vnumex duobus ciuium 
millibus,quosAthenienfes in Samum mi- 

ferunt, cum iam ante Pericle,& Sophocle miffis, re- 
bellanteis Samios obfidione graui afflixiffent. Omit- 
to fuiffe & Ludi-magifixum , quod praeter Strabo- 
nem 






II 


LIBER /. 

nem notat Cicero , dum fuggillare quafi pergens; 
Sed cum ageUus , inquit^ eum non fatu aleret , <z>t optnort 
LuJi~magifier fuit. 

Fratres Epicuri duos folumSuidas memorat, Neo- 
clem, & Cnxredemum : at Laertius tertium addit ex 
Philodemo Epicureo , Ariftobulumfciliccc , quem 
Plutarchus videtur interdum nominare Agathobu- 
lum. Q^cura , ac beneuolentia Epicurus fuerit ip- 
fbrumreuerentiamfimul, & affe(^m promeritus, 
declarat eximie Plutarchus , dum ftupore dignum 
iudicat,quomodo ille ficanim^t,ifl:i affe(5ti fic fue- 
rint. Hos omneis ante Epicurum diem obiifle vel ex 
ipfius teftamentointelligi licet} cum neque illis, ne- 
que de illis, vtviuentibus, quicquam mandet}fed ce- 
lebrari folum prxeipiat fiatmm diem menfe Pofi- 
dxone.Et quamuis de Chxredemo nihil certius con- 
ftet, de Arillobulo umen liquet clarii^,ex eo, quod 
Plutarchus fcribitEpicurmn tbmmTfuille inTWetro- 
doro, Polyxno, & Arillobulo tum xgrotantibus cu- 
randis , tum deflendis mortuis. De Neocle autem 
apertilfimc ex eodem Plutarcho , dum memorat 
Epicurum voluptate quadam lacrymis permifta dif- 
fufum , ex recordatione verborum extremorum 
Neoclis. Vt illi grauibus morbis adflidH interie- 
rint , a Plutarcho, & Suida lads , fuperque ex- 
aggeratur. 


l.i.denoh 

Dtor. 


In voc, 
Epicuc. 
Uc. cit. 

lib. i.dAu. 
0>l. 


lib. de 
nmer, frM 


1. 1. adu. 
Cei. 


Aid. 


Aid. 

l*e.ek. 


12 . 


2 )^ Vita, fS morihtu Efficuri, 


CAPVT II. 

^em^us Natale, 

Atus efl: autem Epicurus, referente Laertio , ex 
. 10 . Apollodoro in Chronicis, Olympiadis cix. 

anno 1 1 1. feptima die menfis Gamelionis, Quo qui- 
Ijix.i. natali,ex Plinio,fuitLunaxx. Porro , cum He- 

catombxon ( primus nempe menfis ) huius anni, 
incidat injeftatem anni periodi luUanae , qua lam 
Chronographi vtuntur , mmmm,ccc,lxxii. 
confiat Gamelionem eiufdem ab Hecatombxonc 
feptimum , incidere in principium anni mmmm, 
ccc, LXXiii. qui iniuit ante vulgarem "Chrifii 
Epochen annis completis cccxli. Quoniam 
vero lanuario menfe , in quem principium Game- 
lionis cadere deprehenditur,nouUunium contigit in 
horizonte Attico , ex tabulis ccelefiium motuum, 
die I v.mane , ( feu , fi mavis die 1 1 1. iuxta Atticos, 
lih. de di. qui, ex Cenforino , (upputabant dies ab occafu in 
occafum) ideo, cum Lunax x. coincidat diei lanua- 
rij XXIII. fequetur Epicumm natum die lanuarij 
XXII i.Nempe,fipone Csfaris tempus eandem an- 
ni formam efie produifiam finxerimus. Atque id 

quidem vetere fiylo , iuxta quem etiam fuit eo anno 

cyclus Solis v. feu literarum Biflextilis anni Domi- 
nicalium B, A, vnde & dies lanuarij vigefimus ter- 
tius elTe debuit dies Solis , feu Dominicus. At fi ad 
'> fiylum 


LI^ER L 

ftylum Gregorianum decem diebus maturiorem 
( quod is nobis iam vfui (It ) componamus nego- 
tium , colligemus Epicurum natum die Februaiij 
fecunda,exuftente Dominica ( literae nempe Domi- 
nicales fiiifle debere intelliguntur E, D, ) Anno ance 
Chriftum,feu yEram ChrilHanam cccxLi.ac proin- 
de antehuius a Chrifto anni M , d c, x x x i v. Fc- 
bruarium ineuntem , anno completo m , d c c c c, 

L X X I V. Praetereunda heic aliqua non funt. 

Primo , obferuare Laertium quo anno natus eft 
Epicurus , Aichontem fuilTe Songenem , huncquc 
ipfum annum fuilTe feptimuma morte Platonis. Ad- 
de & fuilTe decimum lextum Alexandri Macedonis; 
fuit enim ex eodem Laertio proximus ab eo , quo ^ 
Ariftoteles euocacus eft ad iplum natum iam annos 
quindecim. 

Secundo, excufari vutpolTe erroris Eufcbium. in chrA». 
quod florentem Epicurum r^at oTympiadc c xi i. 

Quippe eo tempore Epicurus vix pueritiam exege- 
rat, lolumque florere in LyceoAriftoteles incipie- 
bat, reuerfus puta ex Macedonia Olympiade praece- 
dente, vti apud Laertium eft. lee.dt. 

Teitid , ferendum nonefle mendum , quodirre- 
pfit in Suidam , impofuitque interpreti eius , dum »« v$c. 
Epicurum natum racit Olympiade lxxix. Nihil 
attinet memorare quantum hoc repugnet non ex- 
teris modo hiftoriis, verum iis etiam, quxapud Sui- 
dam lequuntur , vt dum Epicuri xtatem produ(ftam 
fecit ad tempora vfque Antigoni Gonatx. Obferuo 

B 3 




14 2 )^ Vita ^ inorihm Epicuri, 

folum , cum pro numero Olympiadum Suidas vi- 
deatur haud-dubie pofuifle p 6 , quibus notis defi- 
gnaretur Olympias c i x. facile obliteratam in ex- 
emplaribus caudam rQ f,\z remaneret , quafi o , fic- 
que cx ofljfignificaretur Olympias lxx i x. 

Quarto , nihil effe morandum , quod Chronicon 
Alexandrmum,Georgius Sincellus & alij, platice ni- 
mis de tempore , quo Epicums floruerit, loquantur, 
ac nihil curandas virorum quorumdam ^oquin 
celebrium hallucinationes,dum ArilHppum Epicuro 
pofteriorem faciunt, & quxdam fimilia. Notandum 
dtvt. der. Poluni quod B. Hieronymus refert ex Cicerone pro 
Gallio:Memoratur enim poeta, Epicurum,& Socra- 
tem coUoquenteis faciens , quorum at at es , inquit Ci- 
cero, aunutfed feculu fdmtu ejje diTimSas, 

Quinto , Epicuri natalem ex Laertio , Plinioque 
defumptum argumento efle videri , quod alia men- 
/ium ciuilium , alia Lunarium principia apud Atticos 
olimfuerint.Mirum profeddefle videatur,nifi quis 
putet colligi pofle capifle menfem Gamehonem 
ab ipfo duntaxat antecedente plenilunio : cum Ci 
diem Lunse x i v. primam diem menfis numeraue- 
ris,efficiatur , vt XX. Luna feptimae menfis coincidat. 
Vt taceam quod Epicurus vifus fit teftamento fuo 
conitituere celebrandum natalem fuum in decade 
prima dierum menfis Gamelionis , quod ipfomm 
nempe vno natus eflet i ac deinceps etiam aliquid 
foedalius de x x. Luiu ordinarit , quod & ipfa natalis 
fuilTet,vtreferemuspoftea.Nififoneaudiendum pu- • 


X 


L1B6^ I. 15 

tesaiionymum illum, qui Epicurum natum (cribit 
Gamelionis 6<^'5i,feu die x x. Sed nefcio an autho- 
ritate praeponderat e Laertio debeat. In illo certe plu- 
rimos errores,eofque grauiflimos vel vnus Meurfius 
animaduertit. Vt omittam Gamelionis 6/;(^5apoj[rc 
fortaflis intelligi de Luna x x. intra Gamelionem 
menfemincidente,ex Cicerone inEadtando : Tam- 
etfi ifta obiter. 

CAPVT IIL 

Vbi Pueritiam , Adolejcentiam , luuen- 
- tutem exegerit» 

I Am Laertius ex Heraclide in Sotionis epitome,' 
refert colonia ab Athenienjdbus in Samum dedu- * ’**' 
6la , Epicurum ibi nutritum ad annum vfque aetatis 
XVIII. quo Athen^veriit, Aeno^ite ifi Academia, 
Ariftotele vero in Chalcide commorantibus. Addit 
Strabo partim Sami, partim Tei educatum puberta- 
tem egifle Athenis , cum Menander Comicus vna 
adolelccret. Pergit Laertius mortuo Alexandro Ma- 
cedone , & afflidis fub Perdicca Athenienfium re- 
bus,Colophonem ad patrem tranlliflc , anno videli- 
cet aetatis circiter x x 1 1 1 . Scribit aliquandiu ibi 
commoratum , & fubiungit poftea ex Apollodoro 
ab anno aetatis x x x 1 1. ad annum vfque x x x v 1 1 . 
vixifle partim Mitylenx, partim Lampfaci, ( quo ali- 
quando cum pergeret, non hne diferiminenauiga- 
•V ui^, 

^ m 


1 6 "De Vita ^ morihui Spicuri, 

I i. aiu. uit ) vt apud Plutarchum obfeniatum eft. ) Definit 

c*/- Suidas quantum temporis vtrobique manferic , an- 

in £pic. Micylena:,quatuor Lampfaci. Sub- 

dit Laertius rediifie Athenas Archonte Anaxicrate. 
Quia vero Anaxicrates ( fucceffor fcilicct Charini, 
fub quo Seneca obferuauit datas ad Polyjcnum ab 

epift. 1 8 . £picuro Utetas ) praefuit Olympiadis c X v 1 1 1- anno 
1 1 . ac proinde Epicuri nonnifi x x x v i j necefie eft 
nietachronifmum vnius anni heic fieri. ^ 

Huc-vfque porro eft locorum , temporumque 
fcries,quibus Epicurus pueritiam, adolefcentiam, ac 
iuuentutem exegit, paitim addifcens,partim docens, 
priufquam pede Athenis fixo fuam fedtam in- 
ftitueret. 


CAPVT IV. 


Q^os Pr/tceptores attdierif. 


libie. 

in Epie. 
Iit. 1. dt 
Ti4t.de0r. 

Iit. I . 
StT0m. 

Itc. cit. 

iit. I . adji, 
A£ath. 


V T aUquid vero dicamus de Magiftris, quos ha- 
buit j legimus ecce apud Laertium traditum ab 
aliquibus Epicurum auditorem fiiifle Pamphili Pla- 
tonichquod Suidas quoque affeuerat. Cicero etiam 
memorat Epicurum ipfum referentem illum a fe 
Sami auditum , quamuis do(ftrinam ipfius mirifice 
contemneret. Idem iidem : ac prxterea Clemens 
Alexandrinus, Scalij uadunt de Naufiphane Pytha- 
goreo Pyrrhonis auditore,quanquam Sextus Empi- 
ricus feribit inficiari ipfum, quod Naufiphanis diljd- 

pulu 


\cte. 


L1BS% 1, 17 

pulus exfliterit.Qiiin Apollodorus in Chronicis, tra- 
didit quidem Epicurum audiuilTe Lyllphanen , dc 
Praxipanen } verum hoc,inquit Laertius, non aflerit loc.^ 
ipfe inruaadEurydicum epiilola. Xenocratem qui- 
dem audire potuit,& fmt , inquit Cicero , f «/ futent 
Audimjfe i (vt Demetrius Magnehus apud Laertium) 
ipfe Epicuriu non <^nU. Dicerem de Democrate, cum 
quo Plutarchus Epicurum contendifle notat l. 2 .. aJm. 
ox/Wut3«’ ) KifOJiWide lyllabii ^ apicibus s ni/i fuipi- 
xaier mendose Democratem legi pro Democrito, 
vel ex eo, quod fubiicit Plutarchus Epicurum deae- 
ta omnia fuilTeab illoluffuratum j quae eft circa De- 
mocritum celebris fa<Sta obie<^o, vt inhra memora- 
bitur. Dicerem & de Metrodoro, quem Stobaeus Edphff. 

^ynrn » , Interpres doSlorem Epicuri vocat , fulpca- 
raque illumeffe pofle , quem Diogeni Cynico So- 
linus ^cit contemporaneuminih opinio ilU attribu- 
ta de Mundorum infinitate , deque atomis , argueret 
Metrodorum Chium Democriti difcipulum , quem 
Epicurus non voce doSorem, fedfcripto duriorem ha- 
bere potuerit. 

modo etiam accipiendum , quod Ludanus 
iocatur fuifle Epicurum Democrin difcipulum, 
dum difcipulum etiam facit AriftippLob opinionem 
de voluptate , quam tamen firiffe longe diuerfam 
vtrique probatam , fuo loco conflabit. Vtcirmque 
fe res habeat, ex iis, qua: deduda funt , Cicero, Pl U- cita- 

tarchirs. Empiricus, alij, feribunt Epicurum folitum 
gloriari, quod Magiftrum habuerit nullum, fed iv- 

C 


tit. 


Ldtrt 
10 . 


/li.p 


1 8 vita moribus Epicuri, 

%^iS^K%s exfiftensjfuopte ingenio, ac induftriaphi- 
lofophus euaferit. Etfi vero illi videantur non fine 
probro id memorare , facile tamen concedi debet il- 
lum marte fuo adinuenifle plurima j cum & haec ipfa 
illifiierit extrema confolatio , & tot libros confcrip- 
ferit propriis folumdidtis refertos, vt referemus pau- 
lo pdft. Certe Athenaeus egregiam illius fententiam 
tertii; Epigrammate complexus, fic concludit , quafi Epi- 
curus, non aUunde edotflus illam,quam a Mulis , aut 
Apolline fuerit. Quo etiam Lucretianae illae com- 
mendationes faciunt: 

rPefitre ^arta fuo, quujitafte frumU liquit. Et, 
Zfirtutem iaritat animi , confringere wt arSla 
Natura primm portarum clauBra cupiret, 

& confimiles aUas referendae.H5cnoto,fiquis requr- 
fierit quemnam faltem ex antiquis l^picurus magni 
fecerit,refpondere Laertium, illum, Diocle authore, 
fuilTe maxime amplexatum Anaxagoram ( etfi in 
aliquibus ilh contradixerit,) atque etiam Archelau m, 
qui fuerat S ocratis Ma gifter. Dicetur poftea de De- 
mocrito : adiicio folum Epkurum cum admiraretur 
Pyrrhonis confuetudinem , quaefiuifle de illoalTidue 
ex ipfius auditore Naufiphane , vt Laertius habet ia 
Pyrrhonis vka* 


Uexit. 


CAPVT 


LIBER 1. 




CAPVT V. 

§l^mdo i ^ qua occaftone ad Philojophiam fi 
contulerit, SeUdmque inIUtuerit. 

S criptum porro Suidas reliquit coepiflc illum 
Philofophix dare operam annoxtatis xii.Idem 
etiam alij, referente Laertio, fcripferunt , dum vitam ‘ 

cius feriberent. Verum ipfemet Epicurus apud eun- 
dem Laertium teftis eft , non attigifle fe Philofo- 
phiam , ni/i anno x i v. (tpx\lac&zU rt (pt7saQ<pl(ts ‘im 
ytyotuts 'Jvflcupx Si^. Tradidit vero Hermippus,ex 
eodem Laertio , Ulum, cum forte incidilTet in libros 
Democriti , ad Philofophiam fe applicuiffe. Sed& 
{cribit Laertius ex Apollodoro Epicureo in primo de 
vita Epicuri , ad Philofophiam illum accemlTe , So- 
phift as damnantem,& Grammaticos, poftquamipfi 
nonpoterantquidapudHefiodum (^baos diceretur, 
interpretari. Verum, quia Sextus Empiricus hanc 
occafionem philofbphandiluculendm ediirerit,non 
pigebit ipfius verba in hunc locum tranferibere. Ita- 
que , poftquam propofuit difficultatem circa illa 
Hefiodi carmina. 

Exortum primum Chaos tJlydeinpeQore lata 
TeUtu yCunSiorum /edes, 

fubiicit : 6t hanc nonnulli caujfam fuifje Epicuro dicunt 

C ^ ' 


I 


xo 


lib 


ID. 


locxit. 

ikid. 


ibii. 


ibti. 


H)e 'Vita morihw Epicuri, 
ftbitanei ad philofophandum infliniltu. Prorsits enim 
adolefientultu cum effet, rogauit Grammaticum, illud Jibi 
pralegentem, Exortum primum (^haose(l, 6kVks ro Xdos 
iymToy Einff ■srf S ud» tym7o j Ex quonam Chaos exortum 
ejfet ,fi quidem primum ixqrtum erat ? 'Dicente illo, talia 
docere, non ejjefui muneru,fed illorum ejfe,qui moc aren- 
tur Philofophi , %'utw, 6 E^ttfucwy»of , l-rr cbiuuvs 

SJ-Jrt/» ciujIoiT ruirorrat Igitur, 

inquit Epicuriu, ad illos mihi accedendum efl, quando ipfi 
fient , qui rerum •veritatem perPfePiam habent. Simile 
quidpiam narrat Agellius fibicontigiire,clum roga- 
tus Grammaticus quid verba hacc Enniana effent. 
Ex IVRE MANV CONSERT VM: erros , in- 
quit , adolefiens , aut tudes. T(em enim doceo Grammati- 
cam, nonius re Spondeo. Sedad Epicurum. Omitto hoc 
primum , quod nonnulli dicunt , fuiile illum Ludi- 
magiftrum,)f priufquam quidem 

fe adPhilofophiam conferret , ex Hermippo apud 
Laertium. Praetereo etiam quod infefli erga illum 
Stoici,apud eundem, ipfi exprobrarunt, exigua qua- 
dam, & inuidiosa mercede literas cum patre docuiflev 
cum matre vero precuUs luSiraleu legifle* 

circumeundoacdiculas.Hoc obfemotpoftquam Phi- 
lofophiam attigit, coepifle illum fcholaepraeellc an-» 
nos natum x x x 1 1 . vt La^us memorat •, idque pri- 
mum Mitylenx , ac deinde Lampfaci : vt vel ex iis, 
qux funt ex Suida relata,intelligitur. Quanquam ex 
Colophone vfque difcipulos coierat, vt idem quo- 
que Laertius habet. 

Ven'irri 


LIBER 1. 


II 


Vcmmpoftquatn eft Athenas reuerfus, anno feu 
XXXVI, {eu XXXVII, primuni quidem ad aliquod 
tempus m congre (fit cum cateriSy inquit Laertius , efi phi- 
lofophatMsat priuatim deinde Se£iam d fe 'vocatam con~ 
flituit ;VidelicetDemocriti admiratus primum do- 
<lbinamJ)emocriceum feprofciTus efl, quemadmo- 
dum Plutarchus refert: Quia vero plurima deinceps 
velimmutauit,vel de fuo adiecit, idcirco is fuit, a quo 
Sediatores Epicurei nominarentur. 

Q^dam heic dicenda de Sedia hacforcncvtfci- 
licet propago fuerit appellatae Italicae, quae a Pytha- 
gora originem ducens, per Xenophanem, ac Parme- 
nidem, ad Zenonem peruenerit Eleaticae Sedlz an- 
iliorem , ac deinceps per Leucippum , Democri- 

tum , interceptofque alios ( edam Pyrrhonem Sce- 
pricx authorem ) ad Epicurum fuerit dedudbi : Vt 
item varia placita, quibus a Sedds cacteiis difcemc- 
returhabuer^ac fuse adeo diflemerit de rebus atti- 
nendbus ad omneis PhilofophiaepaneiscVerum quia 
res ad Philofophiam , ipfamque adeo dodbcinam 
{pe6bt,ided praeuertenda hoc loco non eft. 


C ./€terum cum alij principes Sedfaium quaedam 
Athenis loca delegiflcnt,vt Academiam , Ly- 
ceum , 6c alia i coemit ipfe hortum peraracenum. 


CAPVT VI. 

Vl^i Scholam habtterit. 


9 3 



2.1 De^vita^ morilfHi Spicari, 

comparauitque pretio miiianim l xxx, (feu aureo- 
rum Solatorum, quingentorum quinquaginta, qua- 
les nobis vfui iunt ) ibique cum fuis familiaribus, 
Im . cit. difcipulilque, & vixit, &: pliilofophatus cft.Ita Laer- 

tius, prx ca:teris,ex citato Apollodoro. Scribit autem 
Plinius Epicurum primum hoc inftituifle Athenis, 
agrorum,villarumque delicias, nomine hortorum in 
ipla vrbe pofiidere i cum vfque ad cum mos non 
iuiifet in oppidis habitari rura. Ex quo fit anfa fuipi- 
candi hunc locum fiiilTe 5' eam regmnculam, 

lih. I . feu quam Paufanias adhuc temporibus fuis appellatam 
*« y^nic. meniorat hortos ; adiiciens in ea exftitilTe (latuam 
Veneris, Alcamenis opus, inter ccctera, qua: Athenis 
. celebrarentur , i^eeSbatu dignum ( quod vel ex Lu- 

dano colligere licet ) ipfique adiacuiife templum 
Veneris, cum ftatua Veneris coclcftis. Exinde taceo 
hortum perfxpc multitudinis numero efferri ; vt vi- 
k 1 . ad dere licet apud Ciceronem, luuenalcr^ & alios. In- 
jin. ep. vero etiam cum diminutione , vt c^ a Vir- 

Sat.Hf gilio appellatiu: Quomodocumque autem 

vfurpetur , aedpi folet pro ipfa Seda , feu Dodrina, 
qux ab Epicuro , Sedatoribufque in illo tradita eft. 
Vndefic Epicurei dicuntur elTe , exempli gratia, ab 
Empirico , ol kjnlm Mitsui , ex hortu Philofophi : (ficuti 
ot roSs intelliguntur Stoici ) & nominarim 
Apollodorus , quod princeps hortorum fuo tempore 
h.tberetur, Kvnv^ajms didus eft , vt a Laertio perhi- 
betur.Notandum vero prarter hunc hortum,qui cum 
adiundis xdibus duitati adiaccb.u , fiuffe Epicuro 

domum 


LI^ER L 13 

domum in MeIite;quod oppidum fiiit Cecropiae tri- 
bus ex Suida ; inhabitatum a Philxo , maiorum Epi- 
curi vnOjVt fupra memorauimus Jhabcnfque celeber- 
rimum , ex Phauorino , Herculis templum. ( Ste- 
phanus certe vt infulam , fic aliam ab hac intelle- 
xiffe vrbem videtur,cum& tribus Oeneidis, & Car- 
thaginienfium coloniam defcripfit.) In hanc Epi- 
curus interdum cum difcipulis lecedebat j ipfamquc 
deinde , teftamento fuo reliquit Sectatoribus , vt re- 
citabimus poftea. 

Heic aduerte locum illum epiftolae xix. libri V. 
ad Atticum,quihaCtenus torfit emdita ingenia, non 
incommode explicari. Locus fic vulgo legiturrf/w»», 
atque etiam orale. T>e Patrone, O* tuiir condifcipulu, qua 
deTarentinuin militia labor aut, ea tibi grata e ffe, gaudeo. 
Vtcumque vero aliqui legant, t/ 4 ^ dtc Patroni , (^c. 
nemo tamen dicere poteft qui fint illi Tarenttni,c^\xx. 
illa w/ 7 /// 4 ,quid illud quod Cicero laborauitS\\ic,to^x.. 
Itaque nobis videtur non/» militia legendum, fed in 
delite , & pro Tarentinu reponendam vocem P 4 - 
rietinu , cuhis Cicero alias meminit > ficque fenfum 
planum fiitumm. Sciendum nimirum xdeis illas, 
quasin MeUtc Epicurus habuit,parietinas iam fuific 
f^as Ciceronis temporibus. Ciim vero illas C. 
Memmius exxdificandas decreto Areopagi obti- 
nuifiet , Patro , aliique Epicurei id xgre ferentes,po- 
pofccre ex Cicerone literas ad Memmium , quibus 
illum hortaretur, vt a coepto defifteret. Cicero ergo 
adMemmium {cripfit,illumque enixe rogauit, vt vel 


in Ltxie. 

in Lex. 
lib. devrb. 


14 vita , ^ morihui Epicuri, 

ipfius Attici caufsa, parietinas illas Patroni , cxtctif- 
<3 ue concederet. Exftat liacderc Epiftola prima libro 
^miliarium xiii. eiufque exemplum ad Atticum 
milTum conftat ex Epiftola xi. libri ad Atticum v. 
Cum autem & res fucceftiftct , 6c Atticus id gratum 
habuiflet ( nempe & ipfe Epicureus , adeo vt Patro, 
aliique haberentur eius condifcipuli ) tumfequente 
epiftola XI x. Cicero poftquam vale dixit, quau poft- 
(cripto , appofuit : Patroae , tuis condifcipulu, 

( fupple, quod reftabat dicendum, feu quod oblitus 
fueram : ) ^ua de Parietinis ia ^Melite (nunirumfitis) 
laboraui,ea tibi grata ejfe gaudeo. 


CAPVT VII. 

Vt amicis illis quidem qudmtmmerofis 
conuixerit.' 

A d Epicurum ipfumvt redeam, is,ex ^uo Athe- 
nas rediit, Ardionte Anaxiaate, folurabis, aur 
ter in Ioniam ad inuifendum amicos excumt > ac 
reliquam porro aetatem , eamque cachbem exegit 
Athenis i neque patriam vnquam - defercre voluit, 
quantumuis ea temporibus difficillimis vigeretur, 
vti a Laertio adnotatum cft. Difficillima autem illa 
tempora videntur poriffimum fuifte , quibus Deme- 
trius obfedit Athenas , circa annum Epicuri x L i v. 

Quanta tum fames ciuitatemoppreflcrit , deferibit 

Plutarchus. Memoria vero dignum eft, quod enar- 
rata 


• LIB6R 1. rs 

rata digladiationc circa pneoccupandum murem,qui 
fuerat mortuus c tedto delapfus , inter patrem quen- 
dam, Sc ipiius filium , fubdic : Ferunt etiam Epicurum 
Philofopbum familiareu fuos fuffentajp , partitum cum 
ip/is ad numerum faba/. Vixit itaque Epicurus reli<juo 
tempore Athenis in tot anucommjdiTcipulorumquc 
coniuetudine, &inftitutione, vt duitates integrae iis 
capiendis impares eflent : qux funt verba Lacrtij.Sd- 
licet non ex Graeda modd,fed vndique, vt ille habet 
ex Apollodoro, ad illum confluebant, fimulque cum 
illo in horto viuebant. IntelUge vero praefertim ex 
Afia,ac nominarim Lampfaco,atque etiam ex ^gy- 
pto, vt velex vno Plutarchi loco facile eft colligere. 

De vidus continentia , frugalitateque inferius di- 
cendum. De conuidu cum amicis notari id poteft, 
quod ex Diocle apud Laertium, aliifque intclligitur, 
Epicurum nempe , non vt Py thagoram amicorum ^ 

omnia communia dicentem , bona in commune 
^ conferri voluifTe i quippe id effe diffidentium , atque 

idcirco non amicomm i fed ab vnoquoque , fi quid 
opus foret, hilariter fuppeditari. innotefeet res ex in- 
fia dicendis. Reticendus hdc interim non efl egre- 
gius Ciceronis locus inquit, Epicurus *• 

amicitias oratione folitm , fed multo maguvitd, fa- 
du , Cjf moribfi/ comprohauit. ^od quam magnum fit^ 
fifU veterum fabula declarant s in quibtu tam multur, 
tamque •varii/ ab vltima antiquitate repetitu » tria vix 
amicorum paria reperiuntury vt ad Ore flem peruenia/y 
profe£iu/ 4 Thefeo, At *verb Spicuriu vnd in damoy ea 

D 



I 


lec.clt. 


lib. i. caf. 
8 . 


De 'vita , morthui Eptcurij • 
quidem an^uTli, quum magnoj)quantdque amoru conjpi~ 
ratione confenticnteis tenutt amicorum greget ? ^od 
etiamnum ab € picureis, hlxc Cicero. Addo cum iiicer 
varios amicos Polyftratus etiam a Laertio comme- 
moretur , atque is ille efle videatur, de quo Valerius 
Maximus, fimulque de Hippoclide altero Epicureo, 
mirabile aliquid narrat , idcirco verba Valeri) merito 
beic adtextumirbac prxfertim cum exinde illuftrari 
valeat, quod referetur poftea ex Epicuri teftamento, 
de communicatis Sedatorum bonis.Ea funt-.Hoc loco 
apte referantur Polyiirattu, Hippoclides philofophiy eo- 

dem die nati , eiufdem praceptoru Epicuri SeSlam fecuti, 
patrimonij etiam pojjidendiy alendaquefchola communione 
coniunSli , eodemque momento temporis 'vltimdfeneSiute 
exHinEIi. Tam aqualent fortuna pariter y atque amicitia 
focietatemyquis non tpfius coeleflu Concordia finugenitanty 
nutritamyatque finitam putetfSic ille. 

CAPVT VIII.- 

§lm pracipui ilU amici, pue familiarem, difcipvt^ 
licj^ extiterint. 

V Erum vt elenchum heic interieramus eoram, . 

qui praecipui illius amici , fiue Eimiliates , dilcf- 
pulique (unt habiti , praetermittere in priniis non de- 
cet treis illos Epicuri fratres, quomm initio memini- 
mus, Neoclem, Chaeredemum, & Ariftobulum. Illi 
nempe, ciusliorutu,philofophati cum ipfo frint , ex 

Philo 


L I B ER L t7 

Philodemo apud Laertium. ♦ Addit Pliitarchus arre- 
ptam ab ipfis , vt a Numine percitis , 
hatris Philofophiam, cum videlicet a teneris annis 
perTuafum haberent, ac profiterentur exftitifle nemi- 
nem Epicuro fapientiorem. Celeberrimus porro 
trium fuit Neocles. Is , cum a puero prxdicaret fra- 
trem fuum mortalium fapientifiTimum , adiiciebat, 
quafi rem miram, matrem fuam tot , tantafcjue con- 
tdnuifleatomos,ex quarum congreflli fapiefis gigne- 
retur , vt apud eundem Plutarcfmm eft. Hetnc , quia 
Neocles non fuam , fed fratris Philofophiam am- 
plexatus eft , nefeio quorsum aliqui dicant Sedlam 
Fraternx fimilem, fuilTe a Neocle introductam. Nifi 
forte nixi videntur loco illo Suidx,quo dicitur Neo- 
cles fcripfifte de fua SeCta : quis tamen non videat in- 
telligipofte fcripfifte illum de SeCta,quam profitere- 
tur , etfi inducftam ab alio j & maxime cum de hac 
Neoclidarum SeCta altum vbr^ue filentium. 

Nota obiter diCtum illud , deliteprvi- 

utnsy feu occultus yiue, quod a Plutarcho impugnatur, 
eftque relatum inter adagia, iftius efle Neoclis, vti 
Suidas citatus docet. 

Tribus fratribus fubiiciendi funt tres ij familiares, 
quos ex Epicuri contubernio magnos viros prodiifte 
apud Senecam legitur. 

Metrodoms primus occurrit, ipfe enim pene alter 
Epicurus fuit, vt Cicero loquitur. Lampfacenus au- 
tem is fuit, vt Strabo aperte declarat. Etn enim Laer- 
tius videatur Athenienfem dicere , locus eft tamen 

D i 


Itb.io. 


hb. de 
amer. frat. 


l. X. adff. 

Coi. 

vt Cenebr. 
lib.t.chro^ 
ml. 

in £pic. 


lih. de ee. 

Erafin. l 
Chii. X. 

Cent. lo. 
in Neoc, 

epifl.6. 

lih. X. de 
fin. 

lib. Ij. 


tS *De vita, ^ morihnf Epicuri, 
valde mendofus , cum pra:rertim conftet Athenicn-' 
Uc.cit. fem non fuilTe ex illa Ciceronis antithefi : beatior 

Spicuruj , ^ftodin patria , quam quod Athenu Metrodo- 
rus ? Quia Icilicet non erant Athenx Metrodori pa- 
lih. I o. tria. Lacrtij locus ita habet : 5 ^ E-mKSt- 

^os ) 7R)M.V> (jS^,<r(po§i>xo ^A7t^oSuf>oi A&lwo^of, 

TifMXfceduj, £ "Z^K^Slw A^fx\(.axlu/ir , os i<p v r «VoSpee 
iVtt , chi k-Jilr» aV (xvrS , &c. id eft ^ Difcipulos multo* ' 

ille quiderft, admodum "vero tlJuBreu habuit Metrodorur» 
kQUjotxior,i^ Timocratem,^ Sanden Lampfacenum,qui ex 
quo apnouit virum > ab eo non dijcejjit, &c. Crediderim^, 
quod me adtinet, voces illas, A&lwdi», ^ T ifssKpdMw, 
iy expungendas ab eo loco elTe. Quippe eas 

fi detraxeris , reliqua optime cohxrent i fi adiniferis, 
prorsus diflbnant. Metrodorus fcilicet fuit, quem 
vere dicas ^^ju-vj^xloKjV , & cui illa omnia , quie Te- 
quuntur,conueniant,non vero Sandes, cuius falfum 
ell (pneter extera) Epicurum in teilamento, de qua 
ad poftea, meminilTe. Et quamuis Cafaubonus putet 
■i-»"- a6Uv«7o» efle polTe nomen viri proprium ; mirum ta- 

men , quomodo nufquam alias tam de Athenxo,. 
quam de Sande , vt Epicureis aliquid audiatur , cum 
heic tamen Laertius recenfeati>»^o)<|UW His 

certe dctra<fHstres iidem, ^uta Metrodorus , Polyx- 
nus , Hermachus continua ferie deferibuntur, quos ^ 
5 enecam,vtt>Aj)>»Wcomunxiffeiam diximus.Quod 
fpedlat ad Timocratem, ille obiter, cum de Metro- 
doro , vt illius frater poftea memoratur, ac videtur 
proinde eo lociprxter rem interpt^tus. QucMnodo 

autem ‘ 


4 



I 


■V 


L I BE K L ^9 

autem voces iWx in textum irrepferint , caufiam 
fufpicor, quod fortaflis librarius quifpiam adnotaflet 
in margine , ea, quae in textu haberentur , haberi 
edam apud Athenaeum ( authorem deipnofophifta- 
rum ) is enim habet aUqua , & apud Timocratem ; is 
enim etiam a Laerdo citatur i & apud Sanden nefeio 
quem , ( forte Suidam, aut ahum.) Perfpedum vero 
cft quam multa marginibus adpofita in textum olkri' 
inferta fuerint, ex librariomm ofeitantia. 

Metrodorus ergo patria Lampfacenus { aliufque, 
vt conftat, ab illo Anaxagorae familiali, cuius Lacr- 
rius quoque meminit)natus videtur Epicuro annum 
agente duodecimum. Siquidem cum ex Laerdo 
mortuus fuerit anno aetatis l 1 1 r. ( cohaerentia enina 
verborum , & fenfus efficit vt legendum cenfeam 
lAn%o$uf>oi ayoylff . ) eoquc feptimo ante obitum Epi- 
curi , qui attigit annum feptuagefimum fecundum,, 
clarum efl: annum eiiis natalbm debuifle in duodeci- 
mum Epicuri incidere. Ex quo poixd tempore Me- 
trodorus Epicurum nouit ( potuit hoc autem con- 
tingere , cum aceret annum fecundum & vicefi- 
mum, Epicuro fcilicetLampfaci degente) nunquam 
ab eo (quod ex Laertio coeperamus dicere ) difceffitx 
nifi fex menfeis, quibus cum domi abfuiflctjad Epi- 
curum reuerfus eft.Is & fororem Baridem Idomeneo 
eollocauit , & Leontium concubinam habuit. Libe- 
K>s fufeepit, quos Epicurus in tcftamcnto , & in ea 
Epiftola, quam fcripfit moriens, commendauit , ac 
Boniinatim filium Epkunimnoininatum.Vir omm- 


hh. J. cap. 
11 . 


4J14.C0I. 

lih. i. 
firom. 


lih. 4. 

uicAd. 

lib.io. 


30 De vita , morihue Spicuri, 
no bonus, 6caduersus moleftias , mortcmquc ipram 
intrepidus, vtipfc quoque Epicurus teftatus eft apud 
Lacraum. Intcrcuris morbo laborauit:fcribit enim 
Cornelius Celfus illum,cumboc morbo tentaretur, 
neque xquo animo ferret neccflaiiam fitim, vbi diu 
ablHnuerat, bibere folitum, ac deinde euomcrc. An 
koc morbo, an alio intcrierit,non conftat. Quos li- 
bros ipfius Laeitius recelet, eiufmodi lunt; Aduersus 
medicos, tres. De fenfibus, ad Timocratem. De ma- 
gnanimitate. De Epicuri infirmitate. Aduerlus Dia- 
ledicos. Aduerfijs Sophiftas ix. De itinere ad fapien- 
ciam.De mutatione. Dediuitiis. Aduersus Democri- 
tum. Dc nobilitate. Citat prxterea Plutarchus Ubros 
de Pliilorophia:de Poetis : aduerlus Timarchum.Ci- 
tat & Clemens Alexandrinus librum, ^ 0 ^ cauf 

fa e fi exnohu ad felicitatem, maior /it ed, qua ex rebus eji. 
Sed de Metrodoro fatis. 

Ex aliis duobus alter fuit Polyxnus Amenodori 
filius,ipre quoque Lampfacenus. Is fuit magnus ma- 
thematicus , vt Ciceronis verbis vtar, & vt paucis 
multa complea:ar,modeftus, & amabilis, quod apud 
Laertium Philodemus habet. Alter fuit Hermachus 
Agemarchi filius Micylenxus. Paupere patre is natus 
eftiab initio Rhctoricx ftuduit , ac deinceps in Phi- 
lofophia fic fc idoneum prxftitit , vt ipfum Epicurus 
moriensfcholx fux prxfecerit. ApudLyfiam mor- 
tuus eft. Multa illius mentio in Epicuri teftamento. 
Quos eius libros memorat, pulchcrrimbfque dicit 

l^rtius,hifunt:Epiftolica de Empedocle xxi 


V 


L JB ER J. 3 * 

difciplinis ( bene enim, Cafaubonus le^t non 
- ted /mg.Jf/jJ.i-ut ) libri duo. Aduerfus Platonem. 

Aduerfus Ariftotelem. 

Attexendi illis funt Leontius Lampfacenus,quem ^ ^ 
vnum ex fummis Epicuri difcipulis Plutarchus ap- col. 
pellat, adiiciens hunc ipfum elTe , qui ad Lycophro- 
nem fcripferit honorem haberi Democrito ab Epi- 
curo. Rursum Colotes , & Idomeneus , ipfi quoque 
Lampfaceni.Prioris facienda iam farpius erit mentio, 
occafione potillimum duorum illomm Ubrorura, 
quos aduerlus ipfum Plutarchus compofuit. Scribit 
Laertius alicubi difcipulum illius fiiilTe Menedemum 
Cynicum, ( nilifone alius Colotes Lampfacenus 
fuit) Eiufdemque efl: locus ille quo apud Macrobium 
docet nonoportuifle Eri fabulam a Platone 
gif quoniam nullum figmenti gentu ^eri ^rofejfortbtu con~ 
ueniret, Pofteriorem celebrem reddere Epicurus vo- 
luit fuis literis, vti reipfa reddidit, quemadmodum 
Sencca.dcmoi)AiM£xemplum enim Epicuri re- 

feram : cum Idomeneo feriheret , illum d <~uita Ipeciofa 
ad fidelem, flabilemque gloriam reuocaret» rigida tunc po- 
tentia minillrum^^ magna trablantemsSi gloridyinquity 
tangeris , notiorem te epiSIoU mea facient , qudm omnia 
ifia^qua colis, propter quacoleris.^is idomenea nojfety 
nifi Epicurus illum fuis literis incidijfetiOmneu illos * ma- * Mtgi-- 
giShatuj , ^ Satrapas , %egem ipfum , ex quo Jdo- 
menei titulus pi tt batur , obliuio alta fipprejjit. Harc ille. 
tAtque hi quidemdno^t Lacrtius,//A'f/rf j dtfcipuli junt. 
Adnumerari tamen iis polfunt ciim alij , tumma-» 


lib. I . S«- 
twnx.W. 


*De 'uita , C5* moribtiJ Spicuri, 
ximc duo ex Valerio iam memorati, Polyftratus Sc 
Hippoclides;potillimum vero cum Laertius connu- 
meret Polyftratum , qui Hermachopofteafucceflit: 
nifi tamen Polyftratus , qui Hippoaidi copulatur, 
cenferi debet alius a fucceflbre Hermaclii. 

Subiungi poflct Timocrates Lampfacenus Me- 
trodori frater i fedis videtur defecifle , quod repte- 
henfiones fraternas non ferret , vt referendum eft 
pofteL Subiiciarur itaque potius feruus Epicuri 
Mus, quem inter philofophanteis clariflimum, - 
/li.j.f.ii. fuafifTe Laertius tcftatur, neque Agellius,& 

Macrobius obliuioni dant inter eos , qui pnilolbphi 
ex {eruis non incelebres euaferunt. 

Vt prxteream vero Apellem , quem alicubi Plu- 
tarchus fubfannat , tres neic dicenda: mulieres funt, 
ex iis qux funt cum Epicuro philofophatx. Vna eft 
Leontium , quam Philofophix fub Epicuro operam 
^ dedifre,tum Atlienxus recitat, tum ex eo intelligitur, 
nb!dt\t 4 t. quod, Cicerone referente, librum fcripferit aduersus 
Theophraftum , & fermone quidem fcito , Atticb- 
que, vt rurfus occurret dicendum inferius. Altera eft 
Themifta Zoili filia Lampfacena , & memorati 
Leontij vxor,dcqua etiam, prxter ea, qux attingen- 
da inferius funt,Clemens Alexandrinus aperte tefta- 
tur. Tertia Philxnis , quam etiam aliqua fcripfiflc 
Athenxus indicat, limul innuens libros obfeoenos, 
lib. 8. &■ qui illi tribuerentur, fuppofrtos fiiilTc a Polycrate So- 
phifta,vtfcEminam calumniaretur. 

Adiiciancur iaiuH£;|:odocus, ille fcilicet,adquem 

Epicurus 


lib.l ). 


lib. 

firem. 


IO. 


LIBER I. 33 

Epicurus Epitomen paruam Phyfices , qux cfl: apud 
Laertium, rcripfit,& qui inter cxtera,ex eodem Laer- 
tio, librum edidit de pubertate Epicuri.Pythocles,ad 
quem Epicunis fcripfit de rebus fublimibus qux 
apud Laertium fuperfunt, & cuius , ciim eflet annos 
duodeuigind natus , indolem in Grxeia non haberi 
parem,Epicurus cenfuit,vt habet Plutarchus.Menoe- 
ceus,ad quem Epicunis fcripfit Epiftolam illam de 
rebus ad mores pertinentibus , qux eft etiam apud 
Laertium , & cuius initium refertur a Clemente 
Alexandrino. Timocrates Demetrij filius Potamius, 
fimulque Amynomachus Philocratis filius Batithes, 
quos ambos Epicurus fecit teftamentifui curatores. 
Nicanor , cuius ftudium Epicurus mandat prxdidis 
curatoribus. Eurydicus, vnus ex iis,ad quos,ex Laer- 
tio, Epiftolas mifit.Dofitheus, eiufque filij Pyrrhon, 
& Hegefianax, ad quos confplatoriarn ob parentem 
mortuum Epicurus (cripfit , vti apud Plutarclium 
eft. Prxtereo Polymedem, Antidorum, & alios, po- 
ftea, cum de libris,dicendos. 

CAPVT IX. 

QiMm multa confhipprit. 

N Ec vero Epicurus viua modo voce diftipulos 
erudiendo tempus contriuit > fed & plurimum 
operx in variis libris conferibendis pofuit. Vt fadla 
autem comparatione ad ext^s Philofophos,quan- 

E 


34 ^ morihtu Spicuri, 

tum in ea re defudit, intelligas, vnicum iuuataudi- 
lib.i. re Laertium. Is nimirum in praelatione dum Philofo- 

phoscomparat: ^m/m, inquit, Zeno 'firip/tt , plura 
Xenophanes , plura Dtmocrituj , plura AriBotelet , pkra 
Epicurujy plura [htyfippuj. Quo loco vides Epicurum 
multitudine fcriptomm vni Chryfippo concedere. 
Ne veid te lateat, vt etiam Chryfippum cenferi pof- 
lib.j. fit ruperauilTe, citat alio loco Laertius Apollodorum' 
Athenienfem,f«/ y olens ym<\mtyoflendere ea>qua cjfent 
ab Spicuro proprto SIarte fcrtptay neque aliunde appofita, 
Chryftppi libros longe fuper are , ita ad 'verbum loquitur, 
fi quis enim tollat ex Chryfippi libru qua aliena adtexta 
funt , inanis ipfi charta relinquetur. Hoc autem ne mi- 
lib.io. rum videatur , docet alias idem Laertius , Chiyfip- 
pum , cum aemulai etur Epicurum in multis feriben- 
dis , parafitum librorum cius ideo appellatum a Car- 
neade, quod, quidpiam feriberet (legendum 
enim non y^xs^/xsjfiribere tantundem lUe affe- 

£iaret.^are illum /ape eadem , quicquid occurre» 
batyfiripfijfey idque proinde inemendatum pra feliinatione 
intrufifjeyactot induxi jfe teihmonia , nst iis folss libri com- 
plerentur s quemadmodum etiam inuenire tum apud Ze- 
tsonemytum apudtAriflotelem licet. Et hxede Chryfip- 
fifid. po Laertius.Non idem vero de Epicuro.Refert enim 
eius Cylindros nempe «ttotv xuXiV5t<», feu 

rvoluendo didia ) ad trecentos exftinfle, in quibus , in- 
quit,n«i?tf/w alienum teUimonium exfiriptum exHat s fed ' 
ipfametrvoces Epicuri funt. Qux memoro, vt videas,, 
cum Epicurus (cripferit tam multa , m\ir^x<p<^oSy 

quod 


V 


L 1 3 E B. 7 . 35 

<juod ille ait , ^ ^i! 6 \iur 

adeo vt etiam Origcnes temeritatem Ceifi coar- 
guens , ac veluti rem quampiam faftu impoflibilem 
iudicans , id obiecerit,Nm<? noUrum dicit fe nojfe qux 
Spicari funt omnia s videas , inquam, diuitem venam, 
qua ille fcaturierit, fimulque,qux res maxime illum 
habuerit occupatum. 


CAPVT X. 

libri illiw Ipeciatim ab AulhorihM 
memorentur. 

O Perx-pretium porro ell texere hoc loco quafi 
Indicem librorum , non profedld omnium qui 
confciipti ab illo funt,fed eorum , quorum veltituli 
apud Authores occurrerun t ^ Tituli , inquam , nam 
libri ipfi temporum iniuriaTirmterciderunt , vt prx- 
ter paucula compendia apud Laertium alTeruata, 
prxterque fragmenta heic, illeic apud varios varie 
refperfa , nihil ex ipfis fuperfles fit, faltem quod huc- 
vfque nobis iimotuerit. 

Vt primum ergo recenfeamus quos optimos 
Laertius ait,cn qua illi ferie habeantur. 

IltcA (pvnuc De Natura x x x v 1 1. Ij citantur 
aliquando fimpliciter, S ‘srfel Natura s ali- 

quando cum adiun£to libri ordine , vt cum inferius commem. 
ab eodem Laertio citantur libri i. xi. xii. x i v. i- /'A 
X v. Facit Galenus & tituli & multitudinis librorum 
mentionem. E z 


2 )^ *vita ^ morihm Epicuri, 

ITfg} cOo jLony X( xo^v, Dc atotnuy tnattt. Ita, citan 
iib. i. cap. folet hic liber i fed & Cleomedcs videtur illum indi- 
* ■ care fub nomine dt rerum omnium ^rinci^iti , d» 7w 

oAur kfy^s. 

Ilf e/ 'ifalofjDe amore, ^ ^ 

Ecrt^ojuv ToSV Ttpos tvs ^iwjxWj Qompendium eorum, 
qua ad ‘Vhy/icos. Duplex autem fuit harc Epitome» 
fjLtyx^VyX^ ju<xy>a, magnati parua: Sic^uidem vtrac^ue 
citatur deinceps a Laertio , & parua quidem dicitur» 
quae ad Herodotum fcripta eft. 

Ilfof TVs Mt)^xow4tt'^e/o^> Aduersh Megaricos 
(feu appellatos Dialedticos) addubitatiohes.V^idcntwr 
autem hx Dubitationes attigifle maxime argumen^ 
ta quxdam moralia, vt circa Iuftitiam,circa Cormu- 
bia,&c.cum hic prxfertim liber videatur,qucm inter- 
lih. 1 . adu. dum citant & Laertius , & Plutarchus ^ 

fine adiun dio 'ff/>?s7ous M«yot/f5<xoi?. 

Iib. 1. de Kvcjloh %osa fent entia , vel, vt Cicero vertit» 

maxime rata: quia , inquit , grauijfima fint ad beate 'vi- 
l.i .de »Mt. uendum breuiter enunciata Sententia : Appellat alibi p- 
le0as , breueifque Sententias : appellare Sextus videtur 
fhyf. DiBiones memorabilets. Ipfas & Laertius ad 
in pfeu- calcem appofuit , & Lucianus alicubi perinde com- 
mendauit , ac Cicero Crantoris librum , qui eft qui- 
dem, non magnus i inquit, •verum aureolus ^^wtTu- 
lib. 4 . \,tfQnx Panatius ^racipit, ad verbum edtfcendus libellus. 
Secus nimiriim fenfit, quam Suidas, qui has fenten- 
tias appellauit y/v^ciA^Xg-peleBa infignia. 

Iltex de EleSiionibus, Ita vertendum potius 

, duco» 


L1SE% 1. 37 

duco , qu^ de Se<5tis : quod in hoc libro Epicurus 
profequutus non videatur Se<5barum hiftoriam , fcd 
moralem inftiturionem , qux circa deledlum rerum 
occupetur , vt Laertius quoque indicat fub finem 
Epifiolx ad Menoeceum. Ne memorem, quod idem 
docet,genus Ethicum totum efle 

de profiquutioncy feu eUfitoae, ^ fuga. Ex quo effi- 
citur, vt citatum vulgo & confequenter librum 

ITte>iq>uT'X, de 'Plaaiu, cenfuerim potius infcri- 
bendum , Iljei (pdjK't<Sr , de Fugiendii i tumob titu- 
lorum cohaerentiam ; mm quia Epicurus pene totus 
in moribus argumenta fpeciaha ex Phyfica vix atti- 
git,nifi ea conducerent ad hominum animos a vanis 
terroribus eximendos , cuiufmodi illud de 'Plantu 
non fuit. Qiiin etiam quia in M S S. hic titulus cum 
fuperiore copulatur vocula conficere licet irficri- 
pdonemfufilc vel etiam 

fub vnolblum titulo , iy<^vySfy de ele^ 

Bione fuga , quatenus fieri potuit infcriptio etiam 
numero multitudinis , ob id , quod poftmodum ha^ 
hcxmyex voluptate dolore diiudic ari ^ «yUis q)u- 

, eUBiones fugae yku profequutiones , ^ decli^ 
nationes. 

ritc» tiws, H)e fine. Ita hic liber citatur paffim , & 
nominatim a Plutarcho : nec vero alium Cicero vi- 
detur intelligere , etfi Ubrum T^e fnil/ue bonorum , 0" 
malorum citat. 

fls"! *De Judicia yfiuT{egula: vel, 

Vt Cicero ipfe. vertit, de Tl^gula, Judicio. Porro , fi 

E 3 


lih. X 
CeL 


lih. 

fiai. 


38 C 5 * morthus Epicuri, 

pro iudicio iudicatorium verteris , vim nominis ex- 
primes magis. 

Xaif>i^vfA3S ,v me} ^i<Sr , Qh^redemtu, feude T>iu. 
Hic eftvnns ex iis libris, quos Epicurus infcripfic feu 
fratrum, feu amicorum nominibus , vt ne ulorum 
quidem mormorum nomina ignorarentur : quod 
hh. de occ. obferuatum a Plutarcho eft 




Yiieji oatoltrToSyV de SanSUitate, feu Hege- 

lib. luidu. /rfs^.HicfortalTis eft, qui apud Plutarchum legitur 
Hegetoanaxy is fcilicet de cuius morte ab Epicuro ad 
parentes fcriptum infra notabimus. Nifi forte velis 
fiy ^ elTe ilium , qui hiftorias , & T roica apud Athenaeum 
fcripfitiquippc qui fuerit Alexandrinus , cum Epicu- 
rus etiam amicos ex ./Egypto habuerit. 

n?c>i 3/ur l'.De 'Vitis 1 1 1 1. Perinde eft, ac fi inferi- 
ptio foret,</tf & moribus. Neque enim Epicums 
complexus his libris videtur infignium ^orumdam 
virorum hiftoriam, vt a Plutarcho, & Laertio fa6lum 
intelligimus , dum ipfomm libri de •vitis citantur 
(quod tamen viro erudito , & amico placuit ) fed ra- 
tiones , quibus vitam degere tranquillam liceat; vt 
vel ex de fixatione libromm moralium , & locis 
etiam ab iplo Laertio citatis , aperte fatis colligitur. 
in Lycur. Videliccthocloco0/oi ita accipiuntur, vt apud Plu- 
tarchum , dum dicit, 5iaqo/»eV> Tof» , x, 

quod interpres prxclarc vertit diferimen morumy publi- 
corltmque inflitutorum. Ex his Ubris citantur poftea a 
* Laertio primus,& fecundus. 

Hie).^o(g\37egtiC)sM , TDe iufla aiifione. 

^ KioxXr/f, 


LIB6R 1, 39 

N*oxXvs,7rpos Qtfjxcjtui^eodei ad Themifiam.ViAcim 
iftc Neocles non parens, fed frater fuilTe Epicuri : fic 
enim &aIiomm fratrum infcripfrt libris nomina. 

Meminerunt huius libri Plu- W- t. 
tarchus,Athena:us,& alij. Plutaichus porro meminit 
quxllionum in eo agitatamm de calefactione vini, lih.^.deip. 
de tempore concubitus, & Laertius de difficultatibus 
circa coniugium , &c. liy, j. 

EvpvT^yps TTfhs Mn^Sapoti Surylochus ad ^etrodo^ fy”>P- ?*'• 
rum. Crediderim facile hunc Eurylochum eundem 
eflc ad quem Epicurus fcripfrfTe iam di£lus eft fub 
nomine Eurydici ; res tamen incerta^ 
rifci r« opoLv , rOe yifione, 

ITf e/ ^ arJ/jLcp furUf,de Angulo yqui efl in atomo. 

Th^A<fris 3 de feu atomorum, opinor, tangi- 
bilitate .Quippe & Inane appellat Epicurus 5* ^ 

id quod tangt nequit. * . 

rifC/i iifj&pijl^ks/De Fato. 

Ileeji 7mQ(Sf 7T/0S T tf^sxftiTlwf^e perturbationi’- 

htu fent entia yad Timocratem. 

, ‘Tracognitoriumi fic enim liceat verte- 
re ; fiquidem videtur hoc libro -n-fcryvur^KVS 
Siwdiicas difputauiffe. 

, Sxhortatorius , intellige , Sermo. Sic 
enim, & Ifocrati, & Clementi exprefle eft TTfd^i-^locos 
yjyyos, 

n»eyl €i^u\(j»yde fimulacruy imaginibfu,Jj>eciebuj,/br- 
tni4yff>eSiru\(\c enim varij varie verterunt,& interpre- 
tati funt,quas vulgo iam vocat intenrionafeis fpecies* 


40 2 )^ *vit4 , morihm Sptcur/, 

ritei n)e imaginatione > feu impreifione 

cius, quod apparet in facultate coenofcente. Neque 
enim feu Epicurus, feu plerique aUj ex antiquis Pni- 
lofophis intellexerunt hoc nomine , vt iani fere fit, 
ipfam facultatem. 

Ae>i<jt>') 3 vXos, tAriSiobultu, Et hic Uber terti j Epicuri 
fratris nomen pr.xfe fert. 

ITtei quatenus nempe ad mo- 

adu. res facit, Vt colligi pofTe videtur ex Plutarcho, & Em- 
hl' adu. pirico. 

MmIj. ITtci §i)(^ 0 (rujuvs f dfiJuVf de luflUtat c4- 

terifque yirtutibfu, 

^ yd^o$y de donu , ^gratia. Huius 
lib. adu. meminit Empiricus , aliquid ex eo circa Grammati- 
CrAm. citans. 

UoXuyLv^ttii*Volymedes.^t hic videtur fuiffe Epicuri 
familiaris,ac difcipulus. • 

Tinsxpdros y\ Timocrates , 1 1 1. feu is fuerit Metro- 
dori fr.iter , feu teftamenti curator, feu alius. Heinc 
credidifTem a Laertio citari Timocratis (fiue a Timo- 
crate conferiptum ) Ubmm tertium *, nifi 4 <)rl Ti- 
HSKpdlus , legendum fufpicatus fuiffem Ti^sx/aV^f, 
indicato , puta , libro tertio ab Epicuro itainferipto. 
Infpe£tio textus argumentum facit. 

Metrodorus y. Hunc Metrodorum 
cfTe,de quo fupra,non videtur pofTe ambigi. Ex cita- 
to porro apud Laertium Metrodoro primo , coEigi 
videtur deferiptam fuiffe ab Epicuro vitx Metrodori 

hiftoriam. _ 

'Afl^upos 


LIBER I. 41 

Afli^afoi tAntidortu 1 1. Huius Antidoii memi- 
iiitPlutarchus , ac forte etiam Laertius in Heraclide, 
/i nihilominus Antidorum pro Autodoro legeris. 

rise/ viren S^aj,7rpof lAljfUjj^de AuHru fententm^Ad 
^ithren. FortafTis autem legendus potius hic titu- 
lus Ht^tlxrwy T)e morbu tum ob pareis caufas quie 
<li6h: funt circa titulum n*e/t'yuTofy, tum quia 
illae non tam videntur fiiiljg varia placita de fpeciali 
vento, quam morales fententiae ad afoeritatem mor- 
borum leniendam. lam vero videtur Wc Mithres Sy- 
rius ille fuiffe , ad quem ahquando Metrodorus 
opem laturus accurrit, vti Plutarchus non femel no- 
tauit,& quem Laertius Lyfimacho fuifle domus pro- 
curatorem dicit, non modo in Epicuro , fed etiam in 
Theodoro, vbi narrat Mithren Theodoro dixifle: 
Videris tu nonmodoDeoSf fid etiam ^eges non agnofee- 
re i Theodorum vero excepilTe : ^omodo non agno- 
fiam Deos, ^ui te *D eorum hofiem exiflimo ejfe? 

, QalliSiolas.lcx. hic etiam Epicuri fuifle 
faniiharis praefumendus eft. 

Iltel 0ewl^t^elS , de T^gno. Meminit libri illius 
Plutarchus. 

Ai<x!^tpSlUs,*Anaximenes.Vort3dI\s hic fuit Lampfa- 
cenus ille , cuius Strabo meminit, & quem indicare 
videntur tum Plutarchus , tum Laertius ipfe. Etli 
enim is fuit vnus ex Alexandri praeceptoribus ; & illi 
tamen fimeraixit ( vt cuius gefta delcripferit ) &ex 
Suida dilcipulus fuit Diogenis Cynici , ac proinde 
illo iunior cum Diogenes tamen obierit Epicuro 

F 


/■ I . aJtt. 
Coi. 


udu.Col. 

lib.io. 


lib.i. 


lib. x.4du. 
Coi. 

lib. 14 . 
in Public, 
lib.i. 


/i’" 


in Phtn. 
ArAt. 


41 *De vita, ^ moribus Epicuri, 
iam agente annum aetatis decimum o<n:auum , initio 
nempe Olympiadis c x i V. 

E!7r<roXc4, epifloU. Exftant adhuc apud Laertium 
Epiftolanim eiufmodiquatuor : vna eft ad Herodo- 
tum, (quam efle iam diximus minorem epitomen, 
hoc nomine etiam citatam ab Achille Tatio ) 
rebuj naturalibM s altera ad Pythoclem de meteoris, 
feufublimibus ( hoc efl tam cxleftibus , quam exteris 
ad vfque terram) rebiustcrui. ad Menoeceum demori^ 
bus i poftrema breuis illa eft,quam Epicurus moriens 
fcripfit ad Idomeneum. Praeter has autem , innume- 
ras alias conferiptas fiiifle ex Plutarcho , Laertio , Sc 
aliis colligimus. Plutarchus enim , exempli caufsa, 
Epiftolam ad Anaxarchum citat. Laertius epiftolam 
ad Aiiftobulum ; itemque Epiftolam TryxJ? 6r Mi- 
tvXUju» <plxvs ad amicos iMitylena degenteis. Et videtur 
lib. i.adu. quidem haec eadem efte cum illa, quam Sextus Em- 
Matb. piricus citat •n'pbs rovf 6* Mt'nixlofo \ verund 

plurcis hac inferiptione agnofeit Laertius iis verbis: 
6* Ttfos %i)s 6» MjtvXIu j; qiTvscro^vy 5 adeo vt aliqua 

ex illis potuerit efle fuppofititia. Potuit ex eodem 
cenfu efle epiftola illa Tcipj, , de njaridt 

lib. 9. in n,ita ;»i?/>«m,quam & Laeitius innuit,& Athenxus, 
^nb^\ ac Eufebius citant. Praetereo eumdem Athenaeum 
dctpn. facere mentionem Epiftolarum ad Hermachum : & 
ptip ^ plureis confeder , prxclariftimx omnium fliiftc 
itb. 13. videntur feriptx ad Idomeneum i quantum quidem 
dcipn. gjj Seneca intelligere poftlimus , qui prxclaram 
etiam quid citat ex Epiftolis, quas ad Poly xnum feri- 

ptas 


lib. I . adu. 

Ctl. 

lib.T. 

lib. 10. 


in tpifl. 
tpifi.i%. 


LIBEK /. 45 

ptas dicit.In iis, quae ad Idomeneum illa prxter exte- 
ras fuit , ex quaMichael Apoftolius refert fragmen- 
tum concinens originem illius AdagijjScC^S» S ^ ^ 

SrfXtx.HiCc exilem tibi ^ 'Pythia,^ Delia : quod f arcem. 
vfurpatur aduerfus eos, qui morituri breui putantur, 
vtcumque Adagium citari ex Menandro Eralhius 
feribat. 


Porro circa Epillolas adnotari obiter poteft fuifle 
Epicurum iis prxmitterefolitum ex vocibus faluca- 
toriis,nunc gaudere, nunc Trpdi^it bene ageret 

nunc Sl«y<lr bene degere s nunc cbbvSaIos ^ bene 
'viuere s nunc y>isur<(», valere , fiue /anum e^e. Nam 
quod apud Laertium quidem in eius vita legitur , ^ 
C9 ^Is t7n<xV\ajs , rv cnrv 

Sdiat i'cA^ov , mendi aliquid fubelTe videtur : deeft 
quippe verbum phrafi necelT^ium i 8c tum vox «ex- 
5 'or non videtur a 4 flutandi ritum Ipedtare , tum 
voces illx , 7 $ , exefudunt ab Epicureo 

falutandimorexum tamen ea vox &prxmifla exftet 
fuperftitibus apud Laertium Epiftolis,& Cicero ean- 
dem interpretatus fuiffe videatur,ciim Epiftolam re- 
tulit , quam moriens Epicurus fcripfit. Heinc cum 
pro duabus iis voculis repofuiflem olim , ( vt 

minor iiiinirum elTet immutatio , quam fi vocem 
ZfpirUici, aut aliam firnilemfubftacuifiem) idproba- 
uit quidem eximius Puteanus , fed kcatop vocem re- 
tinendam cenfuit : Prxclarus autem Menagius , cum 
verbum defideraretur , cenfuit quidem loco vocis 
«CXfior reponendam vocem f)fcupop ( alias fimili oc- 
' F a 


lib.io. 


lib. l. de 
fin. 


i 


'f 


44 T)e vita , morih^ Bpicuri, 

I ih-i- cafione eidem Laertio vfurpatam) verum retinendas 

contendit ipfas voculas cV>r/ 7» , quod Epicurus mi- 
nime vfus ipfa voce videatur , vt quamfuifle 
dei^futn Cleonis propriam memoretur tam a Luciano, quam. 
Ub.i. ab ipfo Laertio. An vero loco vocis ae/»7'or, reponi 
pollet kptaxf ) , aut etiam ad minimam omnium 
immutationem, » ad fignificandum placuillc 
inter falutandum eas voces , ^ ^ 

; An retineri pollent voces kitt tv, ad innuendum 
non vocem repudiatam penitus fuilTe,fed eius 
vice illas duas fuilTeinterdum vfurpatas j quali nimi- 
rum voce Tioli aliquandoyscat deliderata, aut fubintel- 
hcxit. > Videtur profedid Lucianus id non obfcurc 

fuggerere , cum referendo Epicurum impense alio- 
quin deledatiun tw , inlinuat eum tamen in- 
terdum alia, quam illa vfum vocc5& in Epillolis qui- 
dem accurattoribM i grautoribttjve oBV'^cetlf>a]s ( quas 
quidem fuiHc paucas ait ) vel cum ad amidjjimot 
TTpoj <f)/X^ 7 Vs fcriberct , fuille pnlcrtim jM^^T^upsa. 

voce vfum. Laertius vero cum heic relin- 
quat Epicuro vocem , cenferi debet pari 

iure vocem yAicif relinquere ; quando attribuens ipli. 
alias vocem do , tam facit Platonis proprium; 
3 ‘ dC ‘Df^drlir , quam iplius Cleonis 5 ‘ 

Atque hadenuslcrieseft librorum, quam Laer- 
tius contexuit. Aduerte vero cum ftatimpoft vocem 
illam fequatur,/iuJio 0 «^roJrj&c. quali Laer- 

tius Iit adferipturus ^nam ex illis epiftolis , cum ta- 
men & adferat treis, 6 c fe id ftadm radurumrecipiac 

ea 


LIBERI. 45 

ca de cauda non prorfiis male cenfuifle Calaubo- 
num reponendum i-/r3ofxUC , loco vocis Addo 

autem vocem cwrii non ad folas epiftolas vidcii efle 
referendam, ad libros omneis recitatos, quorum 
Epitomen tres illae deinceps integrae afferendae con- 
tineant, 

Praeter bos porro omneis libros,citarialios videas 
tam a Laertio , quam ab aliis.Quippe ij[^ Laertius 
citarat iam antea librum , de '^etorica» 

Arte oratoria i caim etiam apud Scholiaften Her- 
mogenis habetur mentio, (^od citatur vero De 
ferSpicuitate in oratione exigenda y id Ipecftat ad Cano- 
nicenin Dialectices locum fubftituendam. 

Citare etiam vifus eft P^otryvy^a. , feu Anteceden- 
tiayfcu Pracipua dicas , vt accipiunt Stoici. ProfeCld 
libros iam citatos intelligerem, fi aliqui citati forent, 
ki quibus id , quod niemoratur , fuiffet ab Epicuro 
feriptum. 

Vtcumque fit , citantur quoque poftmodum 
'Z'tofx^d(na SciS^i>^y InflitHtionesy feu Slementalia xii. 

Qi^-etiam citari videntur 
*De Mundu xii. Siquidem varios Mundos deferi- 
bens,e^lle id dicitur cv» 'to 7nc/ Ttlrn , feu, vt MSS. 

habent , -xteA cunv y inxu.de hoc ipfi , feu de hac ma- 
/ifr/4 :idquepraffertim, cum non appareat intelligi. 
vnum ex triginta feptem , qui ttsc* de Natura 

conftantiffimc citantur. 

Adderem tones Natu» 

rales , itemque , Placita toralia j nifi 


De vim] ^ ntorihui Spiatri, 

po(Teiit iis vocibus ea omnia intelligi , qux Epicurus 
circanaturam, 8c mores enucleauit,aut edifTeruit. 
lib.f.THfi. Ad-hxc vero a Cicerone citatur liber Defummo 
bono : ni/i (juis forte eundem putet cum eo^ quem de 
Fine infcriptumiai» retulimus. 

Citatur etiam ab eodem liber dc For- 

dinin. " taflis Lacrtius hunc {ignificauit , cum retulit quof- 
damobiecifleAiiftippi librum de Voluftate ab Epi- 
curo vfurpatum , tanquam proprium. 
lib. I. de Pneterea citat Cicero librum De pietate aduerfiu 
m- Dter, ^ &diftindum quidem , vt videtur, ab eo, qui 
deSanSlitate ex Laertio citams cft i fic enim habet 
Cicero j t/it etiam de SanFlitate , dt pietate aduerfue 
Veos libros fcripfit, 

Rurfus Plutarchus indicat libros confcriptos ad- 
uersus Theophraflum , P/»W , cum 6v ^djrijxa 

in fecundo illoram contineri dicit DiJfutationem de 
Verum de libris hactenus. 


liber: 


LIBER. SECVNDVS 

DE MORTE , ET 

SVCCESSIONE EPICVRI. 

CAPVT PRIMVM. 

§luod T!tHamentum fuerit ab Epcuro 
conditum. 

V M Epicurus tum docendo , tum fcri- 
bendo iam confenuifTet , Tcftamentum 
fub vitae finem, vt moris erat, condidit. 
Quoniam vero id integrum apud La«- 
tium adhuc habemus, nihil necefle eft corrogare, 
quae ex eo a Cicerone , aliiTque rparfim attinguntur. 
Illius capita harc funt: 

I. Haeredum inftitutio. AI^um , inquit ,7i tjuoarr? 

, 19 TijJsKfdr^ 

A»ix}fflv rio^/u/o) '7‘a Mlifdco 4ofifyq^ttjUju^'Uy 

rDono mea omnia Amynomacho^^Thilocra^ 
tu filio 'Baiitha ( fcilicet ex oppido Bate in uibu 
.Ageide , vtcft apud Hefychium ) ^ Timocrati De- 
metrij filio , Totamio ( ex oppido nempe Potamo in 
Lcontide tribu, vti eft apud Phauorinum) iuxta eam^ 
^ua in ^etroo relata inter ada efii^trique faSiam dona- 
tionem. Fuit enim Metroon magnae Deae templum 
Atlicnis , fubeuntibus primum ex portu occurrensj. 



lib. 10'. 


in Lex, 
ifFLtX. 



W.<j* 

in vtc, 
Mttr. 


4 .« *vita morihM Epicuri, 

in quo leges, iudicia, cxter^uea^badferuabantur,’ 
exAdienxo,Suida,& aliis. 

1 1. SchoIx,(eu fc(Slatonim (ludium. Kx 7 <i 
conditione (fupple bona omnia pncdidis Amynoma- 
cho, & Timocrati trado ) (9 ile^r f^nifTny , 
TTfOffiv^ OWTW EV/^X“ AVm5?“XS^ M<w- 

Xlu/x/« , ^lois <nfJiCpihQ<fsciiii ccy-rS, ^ or? a» xsr 

^Ittv SiaS^^is ^ <J>i^ 9G<P‘=^ d4'S/x7€M!iir ^ qi>^Q(p!4t/, 
3 ^ ftcl o1o7s <f>i!^Q<pv<rtr atio lifxur. Vt hortum , ^ i^fi ad- 
mnSiaHermacho tAgemarchi filio ^ttylenao , 
f«/» illo fimitl pbilofiphahuntur , Herma- 

chtu reliquerit Thilo/ophU fuccejforibta , ac iu etiam per- 
petuo , qui ex nobis profeSii , philofopbaturi funt, njt com- 
morari iUeic pojfint wter phtlojbphandupt fprabeant,^t 
podea : Tta 5 oix*^ “ziw ds M(?urn rrof^yfirua^ 

K(xvu)oyiS.yos 9 Xi/^xpxTVf «roixt» ^'lo~i f^r 

MrrQ(^i 7 < 9 Q(pQ(Tafictsaif ??• etiam, qua 

in delite (dehaceftiamfuperius didum) Hermacbo, 
itfique , qui cum eo philofophabuntur , quandii* Hermachus 
rvixerit , Amynomacbus , Timocrates inbabitatidam 
tradunto. Deinde : YloiiL^uv^ 0 (xei djjtit tf>fA9-y» 

Kozf,or rii TTpotfiSur , /ut7<i tv <ruy)(y^yiyvf(tJ(ytos^ 
fcVTrbqiT^G ?»* » ^ vytiJ^os toSk <rvf/(pi^ 

7 «G 9 ((r 7 co» H/juv vbxj). Hermacbum vero redituum 
•Dominumfecum habento i rvt cum eo , nobifium itt 
T^hilofophia confenuit , quique illorum , qui nobifium fiunt 
philofipbatiidux relisus efi, fingula gerantur. Et pau- 

Idpoft, ACroqo &/3<3X<x7«wJnijpx®*'^ ^P* 

L/^rw 'vero,qui mihi fimt , ( fupple. 


LIBER IL 49 

iitheo ) Htrmacbo. Detii^uc poftquam haec prxmifit: 
5 Xf NtJ^cffopos, y ^daTrt/» ty ht*i^ , Ni- 
canoTu curam , ficuti ^ uos, fufcipiunto , fubiicit , ir oQi 
t(Sf(TvfJupi7^Q<pii¥lat it%7s t^lois 

rior mwi/j oocuir/i^ ivStStiyfjS^i , <rvy\^^fr^d(rKfa 
ixfff l*ix<Sf 7T^ii%tloir y fjtn$6ros f^f dt/uoTi^^icif 
tfSteTf i^ri rlu) lljue7tpJtt/ Sumx./mv. Vt quot- 

quot ex iis y qui nobijcum pbilo/opbati , propriarum rerum 
yjum prabuerunt , omnimodam familiaritatem decla- 

rantesyconlhtuerunt in^VbiloJopbianobifcum con/ene/cere, 
nuUa rerum necejfariarumy quantum innoHra fttum ejl 
facultate y indigeant . 

III. Pupiliorum ab amicis relidlorum prouiden- 
tia. EzjfijLitAfooOsa 5 ^ K^muiiJig.-)QSyiy TiMsxpccT»?,-» qfif 
7V JMw^oSfi^y ^7n)£«py, iyrSif5't5 Tl»Xuoilf\{y<^i7^Q<pvtlw 
dfi 'rSayi^ (Tv^dfluf uuff aQuYosj ^ $vf xfos 4 Mv, 

^aScipV ruv iirifjJx&iiip Keu' &s IxXiKUfi 

tAGy<nV/ cJ«S^awi\u w ^ q)^^9G*pow7tt» 

IMT <^nvfa'<rvscw^ dl^icIVyi^ 7rtiba/py(i(ms 
S^cwnV 5 Kfxiwif^y^yiy T/j^sjy«7Vf 6u rjp vTmp-^aif 
Ufup TrpofflScrt 6is^ofkv •toutoUyO fli ay cufIoTs f(^r inojuTop 

iyrtSiyt^^Kv , <rKoiroif^oi ntb* ^p^nstg^. Etiam Epi- 
curi Metrodori filijdtemquefilij Tolyaniy qui ipfipbilofo- 
pbabuntury yiuentque 'vnicum Hermacbojt/imynoma- 
cbus y er Timocrates curam capejfunto. Ipfius Metrodori 
faiajimiliter curam habento , eamque , fvbi ad atatem 
nubilem peruenerityilliyquem Hermacbus ex fecum philofe- 
fhantibus delegerit , collocanto. Sit modo illa ^ modeHay 

Hermacho obtemperans. $x nofhu autem reditibus 

G ■ 


$0 vita ^ moribffS Epicuri, 

AmynomachM y ^ Timocrates kis , ivTide alantur , ^uod 
quidem ip/is 'videatur quotannis fu^cere , idipfum 'vnet 
cum Hermacho prouidentes , Juppeditanto. Deinde , ^ 
Tw 6vA<j Trat^lo) 6if tlXiKiJiiJ £A0v , 

ceiruti^ Kfxia/dij^g.y^ y ^ T i\is>tpd'ry}f oQihhri^iyi^ oltio 
roTr vTTtK/pyojIat fX^ ^ E^pMS^X)^ yvdtfxms. Ipfam 

rvero puella dotem, poSiquam matura •viro fuerit yAmynch- 
machusy^ Timocrates , quantum bonorum facultas feret, 
ex fententia Hermachi accipientes , impertiuntor. Ac 
poftea : ikrSi^TcSf krQ^UTiaur mc/ , lefa 

rot/ 5» Mv^o^ii^pv TToLj^uiBis vXiK^/u tAfleujS^uta/ 
fsxyot y lyT ijJ^sk^cirlw , qtCus etr dl^iclovflaf djjlSa 

Tofr etfay^/airj ^ 5’ $iwx}ot , «tto roTi' ^S^At A«{)Lt- 
jjSfat If vjs.(I>r 7rpo<n)'§G»r. ^odfi aliquid humani Herma- 
cho contigerit , priujqukm liberi Metrodori ad atatem 
adultam peruenerintytAmynomaclsum,^ T imocratem,yt 
ip/is decenter curatis fangula gerantur necejfaria, quantum 
fas erity ex iis , quos reliquerim tss reditibus , dare tUis con- 
Bituo. 

I V. Celebritatum,infui,{uonimque memoriam, 
inftiturio. E’x 5 r^vyiVifjS/o» TTfoadSut i<p' 

ItfjLur Apiwo/sgytp , i ;^ 5* Siwallh 

^ ed>(M^ fxi&' E/>Mgtj(« (y^TTisiJ^oi (connedlendaifta efle 
* cum (equentibus , vel ex Cicerone colligere licet) 
7s S* 6<'a)XrH3t,& 7« tt mt'i& i^eA** 

<po7'yiy li/Luty sis 'tU/ BijuxySflw «yf it^^p4</, 
,7? TCfolifa Si}(f7n 7ff F eiixvXtuitos y (SVt 

rlw ytro(j6^Uv <nuf(^r /xtwls Xsf-H €i\failaif av/sfi- 

^Qipodilti* l^fury 6is‘/ly^vfJ.<Sr1e , M??^oSttpV fjmfxUu 


L I B ER IL 

(nwlt\tlra<r^v 5 TtwTfiSr x^tX^^r vfxl- 
|>eilo,'r5 7rc!T<jStSro^,J(5^6flC7rf/» v|U£7j,<na//t^tiTowT\y o ^ rlw 
•nlloXx/xifii y%Mi^yitna*1of: Sx reditibus bonorum y 
qux Amynomacho , ^ Timocrati donata a nobu funty 
quantum licuerit , /eponunto ( id proficientes cum Her- 
macho ) ad parentandum mSlru , patri y ^ matri y 

fiatribusyoc etiam nobu,proconfueto celebrari nat edi die in 
decade prima menjis Gamelionis cuiujlibet anni , atque 
adeo adconuentum (£pularem,ex Cicerone) eorumyqui loc. 
nobifeum funt philofopbati , cum/que men/is rvigefima 
(feu,vt Cicero loquitur,oinnibus menfibus vicefimo 
die Lunae) ad noSiri fimitUac Metrodori inflitutum me- 
moriam. Fratrum njerb diem menfe ^ofieUone ( qui ex 
parte noftro Decembri reipondet ) rr noi fiamusy 
agunto j ^ 'Tolyani etiam diem ^etagitnione men/e 
(qui in Auguftum cadit ) celebranto. 

V. Seruorum nianumi0io. Kquvtu o r<Sr mlSuf 
AJxurst, kcpvofM 0 iy ^xl^^oflxdj- 
Sxferuis manu-mitto MuremyU^iciamy Lyconems 
*X>imitto etiam 'Phadrium liberam. 

V j. Denique generalis omnium , (ed fcholae prae- 
fertim demandata cura. (5 TTOiS cc» oiu/^xaxibfcuriry 
Kyiiwony^ y^'V ijuoxj)6c'7'4 diC Stwxfor y^AuH cs9cS k^ttco 
S iarzi^lw y 7ntfX)(y^^ffiJtgj\t Idls 7f dulSiY xXvfxaoixoto y cjr 
« «r $^7Toa y ousq>cnXi<p^ciii v > o Ttas KxKtaoi ^tctln^olor 'T 

WTTmr y ^gtdcCTTfp iy djJ)oi,oTs e^J 0< «TTO Ji)uSk C^tXsQ^VrliS 7IU- 

^x^cMri.*lDepofitiiure committo tAmynomacboyfg) Timo- 
cratiy vt quantum fieri poteritiConferuent fiholam , qua in 
horto efi. Itemque eorum haredtbusy eomodoy quo maxime 

• G . i 


5 4 De vita , morihut Epicuri, 

ratum fit , •vt tpfi quoque hortum ferutnt. ^a etiam curi 
tenebuntur ij ^quibus fuccejfores nofhi Phtlofophi commi- 
ferint. 6t poHremo , K*ti 'rt^t «.Tralary &s mwlt^ 

■^xi/Sl^,i7rifA.iXtio^>tM^yOTroisSt; ^ 5 * oeS^yof^ot 
ytyv/). Catera quoque omnia , prout i nobu confiituta 
funty quo peragantur finguluj quatenuj licebit, curanto. 


CAPVT II. 

Qtu fuerint illius extrema» 

D e morbo extremo, ac morte confequuta vt iaiu 
dicamus , fciendum eft Epicurum j^ffeconfti- 
tudonis haud multum firmx.Id innuit vel titulusJi- 
bri a Metrodoro conlcripri, ^ ^-TnaVfV 
deSpicuri infirmitate f tu. aduend^valetudine. Innuit 5c 
inuidiola illa exaggeratio Soidx, quod neque inie- 
dionemvcftium Epicurus ferret, neque facile e le- 
do defcenderet,& neque Solem,neque ignem con- 
tueri poflet, &fimilia. Nenme vt ifta aliud non fua- 
deant , faltem infinuare poflunt Epicurum fuiffe ha- 
bitus, feu complexionis non robulhE. Porro, vtin^ri- 
tx decurfu fanitate vfus conftante non fiicrat, fic 
graui tandem morbo interiit , calculo videlicet i quo 
etiam probabile eft eiundem fxpius vexatum fuiiSe. 
Recitat ccce Laertius ex Hermacho in Epiftolis, vt 
lapide vrinam cohibente diem clauferit , cum qua- 
tuordecim dicibus xgrotaflet. Memorabile vero eft, 
quod iam morti proximus, 7fA^orr,feripferit illam 

Epiftolam, 


L I BE K II. 53 

Epiftolam, quam ad Idomeneum fcriptam memorat 
Lacidus,ad HermachumCicero.Fortcfcripta eft ad 
vcnimque,propter 5' l/«»:vel ad Idomeneum potius, 
qu^ ad Hermachum , quod Metrodori liberi (aris 
niillent Hermacho ex teftamento commendati. Ad- 
de Hermachum, rucceflbremproMmum, non videri 
fiiiffe abfentem , cum criam*£picuri mortem literis 
miliis defcripferit \ vt taceam illum nif>«.Kiy ad 
Rhetoricam potius , quam ad Philolbphiam fefe 
compaiaIIe,vtex La&tio perfpicuum eft.Sed vtcum- 
que nt, Epillolam ecce. Tla oLycHts , 

% :r»pif^Xv6vx<Ii ^ , inrtp^o^lw chc «tto- 

7V tr tojJIols /xtyiQys. o murt Tou- 

lois 5' }(^ 'vl/yjd** yfycfirfcttf 5 <a^ 9 - 

yi<rfjMt fjufiiixn. 2 w 5 ^ cJ* fji^f>cLx.lV7rzLpa.(piffius Trpos 

tfxi , 19 mlSat ‘MttfoSdfV. Polle- 

mus verba verbis reddere jci^Epiftolam tamen in-‘ 
tegraiii Cicero ipfe vertcrit,aliis, qu^ ipfius verbis 
interpretari pigeat. Ille ergo lic : Citm ageremus VtU 
beatum i ^ eumdem /upretmmdiemtjcribebamus hac. 
Tanti autem morbi aderant •vefitayp^ n^ifierumy^vt nihil 
ad eorum magnitudinem pojfet accedere. Compenfabatur 
tamen cum his omnibus animilatitiaj quam capiebam me- 
moria rationum y inuentorumque noSirorum. Sed tu , 'Vt 
dfgnum eft tua erga me y O* erga Thilo/ophiam ^voluntate 
ab adolefcentiaJUfieptdy jdc "vt Metrodori tueare liberos. 
Addic Lacrdus ex Herr.^ippo, Epicurum Icfe in bali- 
neum cahda aqua plenum demmlTeicumque popo- 

G 3 


/. i.dtfit 




'54 T>evitai^ morihm Epicuri » 

{cifTet merum,id haufiffei&dum commendaret ami- 
ciSjVt dogmatum Tuorum forent memores^haec inter 
verba defecifle : Subiicit continuo Laertius hoc ex 
feipfo Tetraftichon : 

<p)!}ov 6?Wt 04CO» a.7iO(p6ifj(^}S. 

©tp/LtUt ^STitiO^v 5^ iai)Xx^ty)y t «xpcJor 

€?'r’ AVfAiUw t 7 rtoD-«(^ror 

Extremum hoc mortem Epicuria dixit Amicis: 

SaluetCf ^ placitu imigtlate meis. 

^ippe iniit peluim calidam^ ruinique JubhauBo 
‘Plutonu gelidas protintu haupt aquas. 


CAPVT III. 

§luo tempore obierit. 

F Luebat porro , quo tempore Epicurus interiit^ 
cxvii. Olympiadis annus ii. Archonte Py- 
tharato. Siquidem poft SdSnpo* hos , quod ex Apol- 
lib. lo. lodori Chronicis retulit Laertius ,bene legit Calau- 

bonus tCt^ofxtfS,^ t^rJ^vsoAujuirietS^srSiqui- 

dem cum vulgo defit vox,6/^0>? , quis capiat Epi- 
curum natum Olympiade cix. mori potuiiTe c vii? 
Et vero cxxvii. eft,inquam annus Epicuri lxxii. 
quo obiilTe dicitur , cadit. lam & meniem , & diem 
j.y j anni, quo Epicurus e viuis exceifit, indicat Clemens 
firtm Alexandrinus. Memorat enim Antilochum ab xtate 
Pythagorae ad monem vfque Epicuri , numerantem 

annos 


V 


LIBER 11 '55 

annos cccxii. adiicientemque huiuduodi mor- 
tem conrigifle menfis Gamelionis die decima. Quo 
loco nota , fi Pythagorx cetatem numeraueris ab 
Olympiade l x. qua ille floruiflfe apud Laertium di- 
citur, non reperiri plureis annos ad mortem vfque 
Epicuri, quam c c l xx; ac proinde calculo AntiJo- 
cni deefle annos x L 1 1. Quocirca vAucUo illam, feu 
xtatem accipiendam efle a nato vfque Pythagora, 
qui anno deinde aetatis circiter x l. florere occepe- 
rit. Cum Epicurus porro dicatur a praedido Apollo- 
doro vixifle annos L x x 1 1. quod confirmat etiam 
Cicero,dum,yfW/>rr.inquit,a/frww fulty morietur S^i- 
curiucum duosi feptuagiata annos ntixerity ^Archonte 
rPythararo i ( & ex quo nonnulli conficiunt Epicuri 
mortem in annum clima(5lericum, qui nouennario 
menfuretur ) non efl: tamen annus extremus , feu 
Lx X 1 1 . vt completus accipiendus. Siquidem illuni 
Epicurus folummodd attigerat , vt puta tribus adic- 
£tis diebus ad l xx i. cum fuerit natus v 1 monuus 
X». menfis Gamelionis ( interpofitis ab ortu ad inte- 
ritum Olympiadibus,feutetra«eridibus completis 
XVIII. vno anno minus.) Quamobrem , perinde ub. 7. cxp. 
hoceft,acdum Plinius, Lucianus, Cenforinus Sicu- 
Ium , feu Leontinum Gorgiam vixifle dicunt annos crtb. 
cviii. cum illum tamen Cicera , & Valerius Ma- dedunat, 
ximus compleflTe tantum dicant cvii. Notanda 
vero heic comparatio , quam Plutarchus inftituit itb. iicap, 
Epicurum inter,& Gorgiam. Poftquam enim fcripfit ' 
Alexidem Comicum ( fcilicet Menandri filium , & trac. defi 


Devita i ^ morihas Spicurt, 

inLtx. Stcphani Comici patrem, vt refertur a Suida) vixifle 

duplum vitx Metrodori, hoc eft annos cvi. cum 
lih. i o. Metrodorus, ex Laertio lui. vixerit > fubiicit Gor- 
giam Sophiftam vixifTe ‘CfXwr , w , amplihs 

triente , feu proportione fefcjui-tertia , quam Epicu- 
rum.Id nempe , quia fi accipiamus numerum xxxvL 
is ipfc erit, quem duplicatumEpiairus vixerit, tripli- 
catum Gorgias.Quod Plutarchus vero 6\xit, amplius, 
relpexit forte ad opinionem , quam deinde fequud 
!ib. i.cap. funt Qmntilianus, & Suidas , quod videlicet 
V gias vixerit annos c i x. Non video porro quorfum 

%^ctHs. Interpres Clementis Alexandrini pro Gamelione 
verterit OSlobri. Etfi enim fit aliqua circi ordinem, 
menfium Gnecorum controuerfia > neminem tamen 
reperias , qui Gamelionem non faciatfextum ,^fepti- 
mum, vel o(5lauum ab Hecatombione, quici^ al- 
tius,quam a lunio non poflit incipere, profe£tofem- 
per Gamelion longe aberit ab 0<ftobri. Cum itaque 
multis argumentis Gamelion fuifle conuincatur ab 
Hecatombxone feptimus , iUe ad lanuanum potius 
videtur fuifie referendus.Qma vero annus ille fecun- 
dus Olympiadis c x x v 1 1. coepit ab xftate anni pe- 
riodi lulianx mmmm,cccc,xlii i. debuit Girae- 
lioneiufdem anni incidere in lanuarium anni inci- 
pientis periodi lulianx mmmm,cccc, xliv. In 
// quem autem diem lanuarij dies decjma Gamelionis 
■ : incidere potuerit , determinatu facile non eft. Si 

liceat tamen Gamelionem inchoare ( vt tempore 
natiuitatis ^dturn obferuauimus ) a decima quarta 

Luna, 


LIBER JL 57 

Luna,feu a plenilunio , quod reprimo loco poft fol- 
ftirium xfliuum conrigcrat ; ciim nouilunium ce- 
lebratum fuiflet die Decembris x x x. ac proinde Lu- 
na decima quana numerata Fuiffec dic lanuarij xii. 
idcirco vbi iftum primum Gamelionis fecerimus, 
decimus eius incidet in lanuarij xxi. Tali igitur 
die debuit mors Epicuri contingere. Ex quo notan- 
dum vlterius cft, cum Epicums dicitur atrigifle an- 
num L x X 1 1 . debere illud de Grjccorum anno , non 
de luliano acci^iific enim duo dcelTent dies,cum die 
lanuarij xxiii. natum fuiffe probatum rit. Nunc 
facile eft Epicuri mortem ad ea referre tempora,qu3c 
iam nobis in vfufunt. Siquidem vbi x. dies detraxe- 
rimus , & pro Solari cyclo illius anni ({cilicet x x.) ac 
litera D in veteri ftylo , noftrum G repofuerimus, 
perfpicuum euadet Epicurum mortuum die lanua- 
rij XXXI. exflftente feria quarta, fcu die Mercurij, 
ante Chrifti jcram c c lx x , ac proinde ante huius a 
Chriftoannilanuarium exeuntem m,d c c c c, i i i. 


CAPVT IV. 

C4ra SeEatorihtti eim mmoriafiterii. 

^ Vpereft cognofeamus paucis vt Epicuri mortui 
O memoriam Sedilatores coluerint. Nam milTum 
quidem imprimis &cio,quddpatria illum jiatuu areii 
ionora$terityyaX>(^(t 7 s jVt Laertius loqui- nb.i 
xur. Adnoto vero (latas dies , ac teftamento cautas 
caeremonias (uilTe a Sedatoribus (ludiofiiTimc ob- 

H 


58 njita , ^ morthtts Bpkurij 

(eruatas.Poft enim c c c l. annos fcribens hac de re 
lih. )s- Plinius, Natali r/w, inquit, xx*. Luna facrtficanti ferdf- 
que omni menfe cuBodiunty quat Icadas 'Zfocant. Ex hoc 
intelligere licet Epicureos a Grxcis authoribus ( vt 
lib.f. ab Athenxo) dici,qudd obferuita- 

rent,vt Rhodiginus quoque animaduertit. Tametfi 
Rtuitr. non defunt,qui putent Icadiftas didlos,quod ^ 

nomine non modo vicefimafeu dies , fcu Luna 
fignifif etur , verum eriam effigies, feu imago , Cixut, 
Epicuri, qua eorum nullus deftituebatur. Porro de 
locxit. hilce imaginibus audiendus etiam Plinius eft : 

tiUy inquit , Spicuri per cubicula geffanty ac circumferunt 
lib. 5. de fecum, Cicero autem fub perfona S.txici:Nec tamerrt 
inquit, Epicuri licet obhuijet , fi cupiam , cuius imaginem 
non modo in tabtdii noflri familiares yfed etiam in poculur» 
A\ex ab ^^nt qui addant, aliquibus magna 

^lex. curafuiffe Epicuriimagines non annulis modb fed pocu- 
Itb. i. cap. lyaberey arbitrantibus bocgentiyO' nomini fua ftufii ejfe 

* ominu Ad hxc,vt affe<Sbum erga ipfum verbis exprclL 

fum habeas , audi Patronem illum loquentem circa. 
Melitenfium Parietinarum negotium -.Honorem , in- 
/. I j.fam. quit Cicer OyO^cium, teflamentorum tus , Epicuri autho- 
ritatemfPhadri obteflationemfdemy domicilium, •veSJi* 
giafummorum 'virorum fibi tuenda ejfe d/A/. Maxime 
\ib. 1. vero ipfum Torquatum : maximam gratiam 

fio. habere debemus, inquit,^«i exaudita quafi 'voce natura, 
Jic eam firme, grautter que comprehenderit,'vt omneu benr 
fimos in viam placata, tranqmlla,quieta, beata vita dedu- 
eeretiEt ruiGist^em inquit, arbitror 'vnum yidtffi 

njtrum. 


LIBER 11. 59 

•verum , maximtfque erronbuj hominum animos libera- 
uijfey^ omnia tradidijfcy qua ^pertinerent ad bene j beate~- 
que •viuendum. Hcinc quia Epicurus fuos moriens 
admonuerat, vc placitorum fuorum mcminiflent, do- 
cet Cicero , cum omnes ad verbum edifcerent ratas i- * 
Epicuri fententias , fuiife etiam , qui dogmata om- 
nia memoria tenerent,ac impiimis Scyronem illum, 
de quo in Academicis.Verumfufficiat heic pauca ex ^ 
Luctetio attexere , vt vberiiis intelligas, quanto alfe- 
£tu & dodtorem , & dogmata prolequerentur. Sic 
iffitur ille tertium librum inchoat: 

S tenebru tantis tam clarum extollere lumen 
primus potuifh , inluiirans commoda •vita. 

Te fiquor, 6 Graiagentu decus y inque tuis nunc 
Fixa pedum pono prejjis •vefiigia (ignis: 

Non ita certandi cupidusj quim propter amorem, 

^od te imitari aueo. ^id enim contendat hirundo 
Cygnis ? aut quidnam tremulis facere artubus hoedi 
Confimile incurfu poKint, ac fortis equi vuf 
Tu pater es rerum inuentorstu patria nobis 
Suppeditas praceptUy tui/que ex, inclutey chartisf 
Florifer» vt apes in faltibus omnia libant, 

Omnianos itidem depa/cimur aurea di^a. 

Aurea, perpetua femper dignijfma vita. 

Etftatim: 

His tibi me rebus quadam diuina ^voluptas 
Percipit , atque horror y quod fic natura tud •vi 
Tammanifeha patet ex omni parte re teS^a. 




6o De vita , mribta Epcuri^ 

Ac poftea: » 

Ipfe Epicursu obit decurfo lumine 'viu^ 
j^i genus humanum ingenio fuperauity omne» 

'Pratimxityjiellas exortus ytt athcrius Sol. 


CAPVT V. 

Q^nta conBantiayConfenfioneque SchoU ip/im 
ftucefio viguerit, 

D ignum vero quoque memoratu eft tum Scho- 
\x iplius fucceffionem fuilTe conflantem ad- 
modumitum fucceflbres, fedlatorefque ita perpetuo 
confenfifTe , vt videri res admirationis digniflima 
poffit. Et quod attinet quidem ad conflandam, no- 
tum efl prsefides hortorum, feu prjcfeilos Scholae, ab 
ipfa mone Epicuri ad tempora vfque lulij, & Augu- 
fli Ca:farum continua ferie flbi fuccedenteis memo- 
invs.Epi. rari a Suida exfHtifTe quatuordecimjidque per annos 
ccxxxvii. Illis vero temporibus , quani-multi 
effent Epicurei etiam viri fummi, & in RepubHca 
Principes , vel ex vnius Ciceronis monumentis 
in Eun. poflea dicetuT. Deinde Lucianus feribit temporibus 
fuis flipendia Epicureis , haud feais quam auis pro- 
fefToribus, ab Imperatore fuifTe conflituta ; adiiciens. 
illorum aliquo demortuo, probatiflimum quemque 
W.io. in locum ip^us hjifle fblitum rubrogari. At Laertius 
pofl Lucianum feribens declarat quemadmodum cae- 
teris Philofophorum fuceelTtoni^s prope dcficicn- 

tibus^ 


LIBER IL 

tibiis , Epicuri fucceflio continenter perfeueraretj 
prarfeduraique difcipulorum, alias aliis fuccedenteis 
innumeras efficeret. Addit Numenius apud Eufe- 
bium , eiufcemodi fucceffionem ad fua vfque tem- 
pora ficperfeuerafle, ac etiam-num perfiftere, vt in- 
pofterum etiam perduratura videretur.Heinc fequu- 
tus La4tantius,£/>ic«n,inquit,T)i/f»/>//»4»!»«/rocf/^^nor Hl> i>c4p: 
femper/mt.Vnovttho, quandiulicerdcin Graecia flo- 
ruenmt, & Roma ipfa a Barbarorum deuaftationc 
immunis fuit , Epicuri Schola, atque difciplina non 
incelebris conllitit. 

Circa Confenfionem, praetereo illud Ciceronis, 
Suflinuero Epicureos tot meos ^miliAreu tam bonos , tam 
inter fe amanteu <viros , caeteraque loca fimilia. Illud 
potius adnoto ; cum caeterae Sedx ab ipfls vlque ini- 
tiis difceiptac femper inteftinis diffidiis fuerint , Epi- 
cuream longe abfuifle , vt tale quidpiam pateretur. 

Scribit enim Themiftius eatt^ua Epicuro placuerunt, vt ^ 
quajdam Solonis, aut Lycurgi leges ab Spicureu omnibus 
feruart.Et quafi omneis vnus , idemque animaret fpi- 
nznSiZ^pud i/ifw,inquit Seneca, qukquid dicit Herma- 
chus , quicqutd ^Metrodorsis , ad ‘Zinum refertur . Omnia, 
qua quifquam in illo contubernio loquutsu eii , 'vnius 
duffu, ^ aufpiau diffa funt.Verum res fiet adhuc il- 
luftrior,fi Numenij Pythagorici locum, qui eft apud ^ 
Eufebium , ifthuctraduxerimus.Ille enim poftquam 
doluit, quod Platonis fucceflbres confenfionem non 
defendiffent, propter quam Pythagorei in pretio fo- 
icnt,fubiicit,Hac vuibmodo Epicurei (immerentes litet) 

H 3 


I 


6 t *De vita i ^ moribHS Epicuri, 

inSlituth nulla omnino in re dijfidere ah Epicuro <vi/i funti 
profeJ?ique eadem cum Sapiente fuo placita habere , nott 
imuria fuum attigere fcopum, €x eo deinceps Spicureu 
longo tam tempore euenit, •vt neque /ibi inutcem , neque 
Epicuro rlla in re contradixerint , qua digna quidem /it 
memoratu, ^inapud ipfos deliSlum e/l. nsel impietas po~ 
tiuSyCr damnandum piaculum, fi quidpiam fuerit innoua- 
tum:^are id nemo audeat. Hinc propter con0antem iDa~ 
rum inter feconfonanttam , dogmataplacidi/fime.pacatif- 
fimeque /e habent, hacque Spicuri inffitutio Reipublica cui-- 
piam vera , germanaque perfimilts efi , quam nempe d fi- 
ditione remotiffimam <-una mens communu, nmaque mo- 
deratur Jententia.Ex quo nec de/uerunt,nec defunt, neque, 
o»/ apparet , defuturi funt , qui perlubenter lUam fiquan- 
tur. At Stoicos inter fkSHones , Poflet quifpiam 
cxiflimare nihil ifti loco deefle , nifi vt de Epicureis 
omnibus illud diceretur , quod de duobus diduma 
V alerio fupra vidimus , vt icilicec quis talem S ocie- 
tatem coclcftis concordix finu genitam,nutritam, ac 
finitam putet. 

CAPVT VI. 

§lui Succejfores , Se£iatorefque Epicuri 
commemorentur, 

N Vnc,cum videatur Catalogus illorum eflc fub- 
texendus , qui Epicuro mortuo in illius Se£tz 
claruerunt : Notum eft quidem ex ante di<^ , fuc- 

ceflifTe 


LIBER II. 

cefUffe Epicuro Hermachum , & Hcrmacho Poly- 
ftratum , conftatque ex Laertio fucceffiiTe Polyftra- - 
to Dionyfium, Sc Dionyfio Bafilidemjat qui fuerint 
illi decem fucceffores a Bafilide ad eum vique , qui 
temporibus Augufti fcholam tenuit , non eft nobis 
dicere promptum. Fortaifis tamen Baillidi fucceifit 
Protarchus Bargyleites , ille fcilicet , qui Straboni uy. 14, 
Illuftris vir dicitur. Docet vero idem Strabo Protar- 
chi difcipulum exftitifle Demetrium cognomento 
Laconem , cuius Laertius etiam meminit, & quem 
Sextus Empiricus dicit inter Sedatores Epicuri j-y 
fuiiTc infignem. Forte huic fucceflit Diogenes Tar- Log. 
fenfis Selcdarum Scholarum audor , quarum Lad- 
tius in Epicuro ad viginti vfque libros citaticitat vero 
etiam dogmatum moralium eiufdem Epitomert 
Memorat pr.Tterea Laertius ( incertum tamen an ad 
fcriem fucceffomm pertineant ) duos Ptolcmxos 
Alexandrinos , ex quibus feu color, feu aliud diiier- 
htatem fecerit, vnus Niger didus fuit, alter vero Al- 
bus. Memorat etiam Orionem. Memorare etiam 
videtur Democritum quemdam, quiintelledx Epi- 
curo voluptatis memineritin Timocrate. 

Sequuntur prxter ordinem duo, quos videre licet 
apud Athenaeum. Vnus eft Diogenes ex Seleucia 
Babyloniae vicina, quem ille facundum quidem inter 
differendum dcfcribif, fed extera male moracum , vt 
fuperius retulimus. Alius eft Lyfias, quem idemferibit 
apud Tarfum imperaffe , & eledum a Patria Stepha- 
nephorum , Herculis nempe Sacerdotem, principar* 


2)^ *vita ^ morihi4i Epicuri, 

tum cum regiis ornamentis retinuifTc. Hiceft, qui 
diuitum fortunas in pauperes diftribuens , multos 
etiam ex iis occidit, qui dare abnuerent. Q^uo tem- 
pore is vixerit, definire non poffumus > Diogenes ille 
cum fuerit Alexandri Syrice Regis , Antioclii illius 
fuccelToris temporibus , referri poteft ad Olympia- 
dem circiter c l v. Videtur per haec tempora floruUle 
Eucraddas ille, de quo apud lanum Gruterum in in- 
feriprionibus hxc leguntur : Brundufij pro foribus 
aedium Diomedis Athenaei medici,in bcdi, EYKPA- 
TIAA2 qxXoG^of E7ri)t(rp«|os 

^ SuemtidM 

Pei/tdami F.T^odiujyPhiloJophM €p\cure$a L.P.D»D.D, 
At non longe poft ea tempora floruifle videturin 
fchola Apollodorus ille, quem Laertius & illuftrem 
dicit, Sc x»7ro7tps^ti»or,vt opinor, vocat,quod fic in hor- 
tis regnauerit,vt in iudiciis regnaffe Demofthenes di- 
ctus eft.Hic fupra libros trecentos fcripfit,ac nomina- 
rim Epicuri vitam aliquot libris complexus cftcLacr- 
rius enim tQ Ewxypy primum citat. Suipi- 
cetur quiipiam eumdem efle,cuius &Lacrrius,& alij 
Chronica citant. Apollodori auditor fiiit Zeno Si- 
donius , ex Laertio, qui addit ipfum multa foripfille. 
Memorat etiam alicubi eumdem foifle fehtentia, 8c 
eloquutione clarum •, ex quo fit , vt hunc efle putem, 
quem Zenonem Cicero feribit dixifle diftinde, gra- 
uiter,omate,adiidensdi(fhim Coryphxum,& Prin^ 
cipem Epicureorum. Nifi forte fit; tam ipfe, quam 
Apollodorus fuperiorum funt temporum; Sin au* 


L I B ER II. (?5 

tem fit, tum pertinet ad tempora Imperatorum, 
quando Cicero & ipfum audiuit,&de eodem ad At 
deum feribens : Zenonem y inquit, tamdiltgOy ejukm tu. 

Aliquanto vetuftior , fed Roma: , fiiit T. Lu- 
cretius Carus ( obiit enim iuxta Eufebium Olympia- 
de c Lxxi. ciim ageret annum atatis quadragefi- 
mum tertium) Poeta nempe ille infignis , cuius fex 
libri de rerum natura hadenus fuperftites vberio- 
rem , quam ali^ vfquam, Epicurea Philofophia: ex- 
plicationem continent , & qui videretur prafertim 
noc loco efle celebrandus , nifi quotquot magni viri 
(cripta eius attigerunt , maximopere ipfum com- 
mendaflent. Didhis nimirum illis efl: Vtr mulu artii, 
frafians elegantia ydoSittSymagniu y &alia. Hinc aim 
elogio hoftro non egeat , fufficiat heic apponere 
egregiiun de feriptis illius , Ouidij vaticinium: 
Qarmina Jkblimu tunefunt peritura Lucreti, 

Sxitio terrai cum dabit n>na dies. 

Vetuftior adhuc Roma fuerat Pompilius Andro- 
nicus natione Syrus,quem Suetonius inter illuftreis 
recenfet Grammaticos,quique opufculum annalium 
Elenchorum fedecim millibus nummum prefllis 
inopia,vendidit. Ne memorem vero Aurelium Opi- 
lium Epicurei cuiufdam libertum, qui Philofophiam 
primd,deinde Rhetoricam,nouiftime Grammaticam 
docuit , ex eodem Suetonio ; placet potius eos me- 
morare, quos Cicero refert vt contemporaneos , &: 
maxima pane etiam familiareis. 

Ex illorum numero funt T. Pomponius Atticus, 

I 


ibid. 

Itb.yepifl. 

II. 


Cic. 

Quintii. 

Stat. 

Scren. &c. 

lib. i. 
ylmor. 
tleg.iy 


lib. tU JU. 
Cram, 


ibuL 


lib. 

fitt. 


I. 


66 De vita , © moribue Spicuri, 

(juem Cicero colloquutorem in libris de legibus 
faciticui dicat librum de Senedtute > ad quemferipta 
fedecim fuperfunt Epiltolarum volumina. De prae- 
claro huius ingenio , virtuteque eximia nihil eft, 
quod heic adiiciamus i cum praeter ea , quae colligere 
ex Ciceronis operibus licet , vita ipHus egregia per 
Cornelium Nepotem feripta teratur omnium ma- 
nibus. 

L. Torquatus , ex nobili, antiqua illa Torqua- 
torum familia j & alius tamen ab eo, qui cum Crv 
Odauio Conful fuerat » quem Cicero colloquuto- 
rem in libris de Finibus facit , appellans ipfum ho- 
minem omni dodrina eruditum. Hic obierat , cum 
Cicero huiufmodi opus confcripfit, vtteftatumex 
lib i$.ep. iis habemus , qux funt feripta ad Atticum. Videtur 
vero & idem eife , aduerfus quem accufatorem pro 
P. Sylla oratio eft. 

C. Velleius Senator , quem colloquutorem ficit 
Cicero in libris de natura Deorum, eloquentiam 
eius commendans, ipfumquc efle praedicans , ad 
quem ejui tum Romx eflent Epicurei primas defer- 
rent •> cum eundem quoque L. Crafliis omnibus to- 
gatis fine dubio anteferret , & paucos cum illo e 
Gnccia Epicureos compararet. 

C. Caftius , cuius , & ad quem Epiftolx quaedam 
lib. 1 s fa- inter Ciceronianas exftant. Ifte ex inita cum Bruto 
ad tuendam patriae libertatem fbcietate euafit illu- 
ift Bruto, ftris. Multa de eo habet Plutarchus : multa etiam va- 
riis in locis ipfe Cicero > fed in Philippicis praeferam; 

vbi 




Itb.i 


J^hiUf.x. 


LIBSR //. cj 

vbi & gefta ipfius in Oriente commendat , & gene- 
rofam familiam praedicat , & nullam cenfet pofteri- 
tatemtam immemorem, nullas literas tam ingratas, 
quae non cius gloriam memoria immortalitatis pro- 
(equantur. 

C. T rcbatius , quem fa(aum Epicureum , & idem 
cum Attico fentientemjocaturin Epiftolis. Is eft, ad Hb. 7. tp, 
quem Topica mifit , & quem apud Caefarcm ita **• 
commendauit , vt probiorem hominem, meliorem ibid.ep.19. 
virum , prudentiorem neminem dixerit. Et , accedtty ibid tp.y 
inquit, fiimiliaritatem inducit y in ture ciuili fingula- 
ru memoria, /umma /cientia. Sed, ne multa confcder, 
vide vel vnicum locum in v i. Epiftolarum , in quo episi.e. 
quanti virum faciat,& quantopere ipfum amet, facit 
luculentiflimum. 

L. Papirius Paetus, cuius illuflxem familiam Papi- 
llorum antiquitus didam Cicero retexit , flmulque 9- *p- 
eloquentiam,ac peritiam rei militaris,& virtutes cx- 
teras,atque ornamenta commendat in Epiftolis.No- 
minatimverdadAtticumfcrib«ns,L.T<*^/r/w ^ ^ 

'mc^ty'virhontu , amatorque noHri,mihi Ubroi eos, quos vlt. 

Ser, Clodius reliquit, donauit. 

Verrius, qui Pxti familiaris, cum ipfofimul Atti- nb. 9. ep. 
co^dcircd dici videtur , quod ex eadem quoque fiie- 
lit Epicuri familia. 

L. Sanfeius, cuius Cicero in Epiftolisad Atticum » 

meminit. Decofic habet Cornelius Nepos, cum de invituim 
hx.xico\o<^l\xr.Cum L.Sanfetj Squitut Rom.aqualu fui, 

(qui cum eo comflureu annos fiudio duSius Philo/opbia ba~ 

I a 


lii. 


in PifoH. 


<J8 De mta morihtu S^icuri, 
bitar at y habebat que in It ait a pretto/of pojfe£tonts)Trmrn- 
Mtri bona^vendtdijenty conjitetudine ea, qua tum res gere- 
bantur, tAttici labore , atque tnduflria fuElum efl > <z>t eo- 
dem nuntio Sanfeitu fieret certior fe patrimonium amifijje, 
^ reruperajfe. 

T.Albutius , cuius fit mentio in libnsde natura 
Deorum, &qui in Bruto dodtus Grxcis , vel potius 
pene Grxeus dicitur. Scilicet Athenis adolefcens 
Fuit, vbi & perferius cuafit Epicureus , ac orationes 
deinde fcripfit,vt ex eo loco intelligitur. An hic idem 
fuerit cum Albucio illo , quem Cicero in orationi- 
bus dicit , cum in Sardinia triumphaflet , poftea Ro- 
mx damnatum fuiflc,incompertum mihi eft. 

L. Pifo, quem Cicero cum prxdido Albucio con- 
fert,polTet heic adiungi ; verum ita depingitur, vt vi- 
deatur moribus corruptilfimis exftitme Jn ipfa porro 
in Pifonem Oratione memoratur Grxeus ille , qui 
fuit vir nonPhilofo^hia folum, fed literis etiam per- 
politus : Homo vere humanus , ac eo folum nomine 
infelix, quod Pifonem (etfi Senatorem ) na<Slus fuit 
difcipulum. 

C.Amafanius,cuius dicendi rationem etfi Cicero 
improbat, non negat tamen,quin eius libris (quibus 
fciucet f picuri diiciplinam explicabat ) multitudo 
commota, ad eam fo contulerit. Hic ille idem elfe 
Ii*. X 5. f/. videtur, quemCaflius inEpiftolis ad Cicerohem 
Amafinium dicit , & vnum cenfet elTe ex malis ver- 
borum inteipretibus. 

Catius Inlubcr, quem idem Caflius cenfet alium 

malum 


lib. X. 
Acnd. 


19 


ihid. 


L I B E K 11. C9 

malum verborum interpretem. Hic cft, quem Cice- *P‘ 

ro feribit cii<^la Epicuro, & Democrito nomi- 'ffrm. 
nafle Jpe&ra. Dodlum appellat Horatius , & Quinti- /^-4- 
lianusleuem quidem , Icd non iniucundum au6lo- 


rem. 


7 - fp. 


7 - tp’ 


Panfa , cuius idem Caflius commendat probita- f-y ^ 
tem , & clementiam,laudans virum , quod «^'fcrluTe- 1 9. 
quens viitutem retineat. Hunc Cicero vocat fuum. ^.y 
Cum vero Torquatus illum interemptum a medico iz. 
ipfius Glauconefufpicaretur, & hominem in vincu- 
lis vt parricidam cuftodiret j medicum Cicero pur- 
gauitin Epillolis ad Brutum. 

M. Fabius Gallus , ad quem Cicero de morbo ex Hh. 
inteftinis, quo, decimo iam dic laboraret, fcripfit, fi- 
gnificans fimilem illi,quo Epicurus interierat , hoc- 
que adiiciens ; confeSliu languore^ (§^ ^me magis tuum 
officium defideraui , qukm abs te requiri putaui meum. 

Hunc Gallum fuilTe alium ab iis, quos Virgilius in dr 
Eclogis memorat, fatis manifeftum eft. ]°y , 

Pnxdras , quem Cicero audiuit , & Atticus valde fin. 
amauit. Nobilis fuit Philofophus,ficenimillu Cice- 
roin Philippicis appellat, dum Lyfiadem Atlienien- m. y 
fem illius filium commemorat.Quin-etiam illo nihil 
elegantius, nihil humanius fuifle feribit in libris de 
natura Deorum : fid ftomachabatur , inquit , feaexy 
fi quid afperius dixeram^ opinor,contra Epicurum. 

Patro, quicum Cicero dicit omnia fibi fuifTeprac- 
,ter philofophiam. Videtur autem fiiiffe ex hxredum 
Epicuri fucceflbribus \ fcilicet non ofeitanter curabat 

I 3 


de 


70 T)e vitny moribtu Epicuri. 
legatam domum. Quippe cum , vt cft ante adnota- 
tuiiijab Areopago, Polycharmorrcctore,C.Mcmius 
locum obtinuilfet , in cjuo exxdificaret , id fummc 
contendit, vt j feu decretum in tabulas 

relatum Areopagus tolleret , vnde & Ciceronem in- 
itb. I i- cp. duxit vt ea de re ad Memmium Epiftola fcriberet,dc 
* • qua, ipfiufque fucceflu, nihil eft heic loci repetcdum. 

Et Memmius quidem aliquis videri poteft ac- 
cenfendus Sectatoribus Epicuri, is nimirum, cui Lu- 
cretius libros fuos dic2Lns/Tangere cff»or,inquit,Mf»- 
miada noUro s &, Inclute ^emmi^ &c. V erum aflentin 
in Lucrtt. Lambino nou poflfumexiftimanti iUum ellc C.iftum. 

in Lueret. } nec Gifanio adiicienti voluifTe ipfum 

parietinas illas in honorem Epicuri xdificare , vri. 
Cicero acdificauit Academiam.Certe enim,<jui illam 
ad Memmium Epiftolam legerit, nihil minus intel- 
liget , quam ipfum aut fuifle Epicuri doCtrinam fe- 
quutum, aut aedificationem illam in Epicuri hono- 
rem voluifle fufciperc. 

Plato Sardianus,qui folebat multum efle Athenis; 
is fcilicet, qui Licinium >Efopi tragoedi feruum,cura 
aufugi(Tet,ac apud Patronem pro libero fui{Tet,re co- 
gnita comprehendit, & in cuftodiam Ephefitradi- 
lib.i.tp.i. dit,vt Cicero Quintum fratrem monet. 

Timagoras, quem Cicero dicit negaullTe fibi vn- 
jicud. quam , cum oculum torfilTet , duas ex lucerna flam- 

mulas efle vifas. 

^ Denique Syron, & Philodemus , quos cum opti- 

jf;,' * mos viros, tum doCliflimos homines Cicero appel- 

lat. 


LIBER 11. 71 

lat.Videtur porro hic Syron, quem amicum fuum ali- ub.d.epijh 
cubi dicit, idemefle quem Scyronem alias nominat. ' *• 

Sed & notum eft , quod adnotat Seruius , Syronem 
efle,quem Virgiliusin Eclogis fub Sileni perfonalo- 
quentem inducit :cum Chromis, & Mnafylus fine 
Virgilius,& Varus , qui docente Syrone Sedam Epi- 
cuream didicerint. Philodemus autem idem elTe vi- 
detur cum eo , quem Strabo Gadareum dicit , & 
cuius Laertius Ubrum decimum de Philofophorum 
compofitione citat. 

Praeter hofce vero , quorum nomina apud Cice- 
ronem habentur , commendatur ecce non femel a 
Plutarcho Statylliusille, fortiy inquit, peSilore erat, 

Qatoni addiSius, (^afarique infenfut, infraSium tpfitu Bmt. 
Qatonis amulabatur animum-, O* cum inuitue probibitue,ne 
fibimantu inferret, fuijfetdcateru Philojbphu s injignem 
pofied Bruto fidem, operamque prafiitit, Pbilippenfique \n 
acie occubuit iytcumque'BrutM ex em fententia non fiufi 
cepiffet negotium j quattnue non decere aiebat cordatum, 
fapientemque "virum prauorum , fiultorumque caujja peri’- 
ditari , ac perturbari. An is idem eft cum Statyllio 
Flacco, cuius hocce in Anthologia elegans exftat 
diftichon? 

yifveir Cplypt, b 

(5t ^Cp«r,?^r oV 

Hic aurum inueniens laqueum finit siUe rebffum 
9^n aurum, at laqueum, quem fabeat,reperit. 

Legitur &^ud Quintilianum L. Varus, qui Cae- 
faris amicus fuit , & cui , cum fecifleni cqnumum 


Oirit. 


71 De *vita , 65 * moribus Bpicuri, 

Caffij Seueiiaduocatijipfc Caflius, &: a Praetore fiiit 
obiurgatus,6c tranllulit crimen, nefeire fe dicens qui 
conuitiati,&:c. 

lam Augufti temporibus notum eft clamiilc, 
quem fuifle Epicureum ex Seruio mox retulimus, P. 
Virgilium Maronem, Latinorum poetarum abfque 
controuerfia Principem. Poflemus varia loca proter- 
re , quibus ipfum fub Epicuro militafle Seruius no- 
tatifedfufficit principium illud elegantis Poematis. 
€tfi me vano iaSiatum laudu amorCy 
Jrritaque expertum fkUacu pnemia vulgi, 

Cecropim fututeu exSpiram hortulfu aur/u 
Florentu 'Zf iridi Sophia complebitur <x>mbra. 

De Quintilio Varo, quod Epicureus fuerit,pr3Ctcr 
recitatum Serui) teftimonium , coniedairaeft quae- 
dam , quod Horatius Epicureus Virgilium Epicu- 
reum ob Vari mortem confolatur ( interfe(Sbus ni- 
mirum fuit cum tribus legionibus, dolo ab Arminio 
drcumucntus,cum Auguftus illum praefeciflet exer- 
citui Germanico) Inter caetera fic canit Horatius: ' 
Ergo ^intilium perpetutu fopor 
Vrgethui pudor, iuBitia foror 
Incorrupta fides , nuddque 'veritas 
^ando njUum inuenient parem? 

Quod porro Q. Horatius Flaccus ad hanc quo- 
que Sedtam pertineat, omnes prope confentiunt, 
cum propter varia dogmata , quae Epicuri genium 
lib I epili propter illud in omnium ore,quodipfc 

4. iocando de fe euulgauit didlerium; 


rtU.Pat. 

Tiuit. I. 
jinnal. 

lib. i. ode 
24 - 


LIBER IL 7i 

fingum , €P* nitidum , &c. 

Addere etiam poflumus Sex. Aurelium Proper- 
tium : fcilicec vt non Epicuri minus , quam Platonis 
Sedlam afFedauerit , indicat elegia ad Cinthiam , in 
qua declarans fe Athenas proficilci velle, illud inferit: 
JUk fvelfiudiu tmimum emendare 'TUtonu 
yncipiam, aut hortis doUe Bpicure , tuii. 
Poftmodum, hoc eft fub Nerone, feribit Orige- 
nes exftitifle Epicureum quendam nomine Celfum. 

Seneca vero eo tempore faibens,duos memorat, 
ac imprimis Diodorum illum, qui cum finem vitae 
fuae manu fua impofuilTet, Ille, inquit Seneca, beattu, 
ac flentu bona cenfeientia reddidit fibi teflimenium 
*vitd excedens , laudauitque at otis in portu , ad an- 
ebor am a&a quietem , dixit , quod 'Vos inuiti audi fla, 

quaft •z/oba quoque jaciendum Jit: 

yixi,^ quem dederat curjum /ortuna^egi. 
Deinde Ballum Aufidium,eum nempe, quem di- 
cit virum optimum , & ad quem extrema aetate de- 
cumbentem ipfe faepius venerit, fidem fedhirus infi- 
gnis conftanti2e,fummxque alacritatis , qua mortem 
iam iam imminentem exciperet. Et dicebat quidem 
ille , inquit , Spicuri praceptu objequens primum JJerare 
fi nullum dolorem ejfe in illo extremo arihelitu s ji tamen 
ejjet , habere aliquantulum in ipfa breuitate filatij , &c. 

Artemidorum adderem eidem Senecx memora- 
tum *,fcd is forte non eft ex fola Atomorum pofido- 
ne Epicureus iudicandus. 

An addendus podi^ eft ille Lucilius, quem Sene- 

K 


Ith.f. 


i. i.iuiu: 
Cclf. 


lih. de viti 
be.c*p.ig. 


^.e/£Heid. 
epijl. 30, 


/li. 7. 
ttdt. c»p. 


tpift.ii. 


epift.i: 

epifi.io. 

lib. devit. 
be.C4p.ii. 

epiii. 1 07 . 


lib. i.Jpln. 


tib. I . adtt. 
Celf. 


hh. < 7 . V4T. 

it II. cap. 
ii. 


lib. de 
fyth.erac. 


74 De vita 3 ^ morihtUiEpicurf, 
ca illuftrem fecit , fcriptis ad ipfum Epiftolis ? Certe 
cum aliae cauflx funt , tum Seneca illum fic alloqui- 
tur : To£um njocem tibi Sficuri tui reddere. An adderl- 
dus Seneca ipfePProfedld non modo innumeras pro- 
pe praeclaras fententias ex Epicuro & refert , & pro- 
bat ; non modo agit compilatorem Epicureorum 
operum , ac fe Epicuri Angelum,feu quali interpre- 
tem dicit ; non modo a Stoicis audit, quod ad Epicu- 
rum transfugiat; verum etiam videtur plane fub Epi- 
curo militare , dum hifcc verbis vtitur : Habeant fani 
nomen , quod iUu Epicurue noSier impofuit. 

Ad-haec Statius fub Domitiano memorat Pol- 
lium Surrentinum , dum illius lludia deferibens, fic 
canit: 

Hic feu ftderias exercet 'ToUiuj arteUf » 

Seu yohitmonttus,quos dat Gargetticue author. 

Seu nofi^hh quatit ille chelynfeu dijfona neSlit 
Carmtnafue minax n/ltorem firingit lambon. 

. Ad eadem tempora pertinet Anonymus illc,quem 
Origenes accelTilTe cumfamofo EuphranteadApol- 
lonij magiam feribit. Sed, li magus quidem elTe vo- 
luit, haud-dubic fpurius Epicureus fiiit , vt & duo illi 
Alcaeus, & Philifeus, quorum eft inferius ex >Eliano 
facienda mentio, quique hac tempeftate, an alia ex- 
pulfi Roma fuerint,compenum fatis non habeo. 

Haud multo poft efle debuerunt,quos Plutaichus 
Traiani pneceptor inducit : nempe Boethus Geo- 
metra , qui cnarrauit hiftoriam de Paufonis Pidorisj 
equo currente , &,foE tabulxinuerlione fadl^ fefe 

vola 






'LIBER 11 75 

volutante. Alexander,qucm Plutarclius dicit faine & 
-elegantem, & valde literatum. Is eft , qui de gallina, 

•& ouo qujclHonem propofuit, vtrum fcilicet prius^'^^' 
exftitiflet. Zopyrus medicus , quem idem apprime 
.verfatum in Epicuri Philofophia feribit. Is cll , qui 
expofuit, quemadmodum Epicurus in fuo 
de temperantia verba fecilTet , oftendifletquc , cum 
res venerea facile alm noceat , tum potiilimum fi 
quis illam ftatim a conuiuio exerceat. 

Sequuti funt , quos habet Lucianus , qui ab ipfo 
vfque Traiano florere coepifle videtur. Videlicet Da- in u. tmg. 
mis,qucmille facit cum Timocle de Deorum ex- 
fiftentia , & prouidentia difputantem. Hermon, 

•quem genere primum inter ciueis , & Sacerdotem 
%7* cVoa^qffjfiue Caftoris & Pollucis, inducit in conui- »« «««/«. 
uium. Hermodorus, quem Menippus iocatur , & ob ^ 

mille nummos peierantem , & a loue fulmine per- in ican- 
cuflum.Haec nomina me admonent vt Hermoclem 
huc inferam,quem Theodorus Prodromus in Ama- runi. fen. 
rantho colloquentem facit. 

Sed ad Lucianum vt reuertar , adiici poteft ille 
Celfus , ad quem Lucianus perferibit hiftoriam de 
'Alexandi-o pfeudomante. Nempe, cum Alexander 
femam Epicuri laceraflet,poftquam Lucianus Ccl- 
fum commendauit propter fapientiam , & amorem 
veritatisipropter morum manfuetudinem, & mode- 
ftiamipropter vitse tranquillitatem, comitatem, ami- 
citiam , quibus pcmiotus tale opus confcripferit, . . 

fybdit ; Tttm mAgUj quod tibi fuerit etiam iucundifu, 'vt 

K a 


76 vita , morihftt Spicuri, 

Epicurum 'vlcifierer. Porro hic Celfus eile videtur, 
lih. de ub. cuius a Golcuo fit metitio in iis, quae aduerfiis Epicu- 
rum,aut Epicureos confcripfit.C^in edam idem eilc 
videtur cum eo, aduerfiis quem Origenes o6to illos 
libros compofuit : cum videlicet emifilTet librum ad- 
lih. i.adn. uerfiis Chriftianos fubdtulo verifermonis, ac poUi- 
citus edamfuilTet alium, in quo traderet radonem 
viucndi fecundum propriadogmata. Temporacerte 
lih.i. congruunt i feribit enim Origenes hunc Celfiun 
vixiile Adriani, fcquendbuique temporibus , quibus 
& Lucianus, & Galenus edam vixerunt. 

Subiici heic pofle videtur ille Lepidus , cum quo 
edam alij Epicurei erant , in Ponrica vrbe Amaftri, 
in pfeud. quando,vt idem Lucianus habet, Alexander illos in- 
(edatus eft. Vt nihil dicam de eo, in quem impoftu- 
ras detegentem Alexander lapides mouit. 

Poteftipfe quoque Lucianus, qui apperitus infi- 
diis ab eodem Alexandro eft , quod Epicureus effer, 
aneifque varias dctegerct.Epicureum certe fiiiffe de- 
clarat , & communis vox,& viri dodrina, & multi- 
plex quidem commendatio i fcd illa prxfertim , qua 
fiid. Epicumm poftremd laudans , feribere ad Celfum 
pergit fiiiffe Epicurum virum vere facrum,diuinoque 
ingenio » &qui,inquit, folus,qux vere funt honefta 
& nouerit, & tradiderit) folulque exftiterit, qui libe- 
ros reddere folitus fit eos , qui fecum haberent con- 
fuetudinem. 

Iit de Ut prxter Celfum Ga- 

' lenus habet : Pudendanus videlicet , cuius aliquam 

Epiftolan» 


LIBER 11 77 

Epiftolammemorac&Antonius, cui librum quen- 
dam meminit Icriptum. 

Ad li 2 Ec tempora fpedlare videtur Zenobius ille, 
aduerlus quem teftatur Simplicius librum fcriptum »« i 
ab Alexandro Aphrodi&o, quem fub Antoniiiis 
floruilTe manifellum eft. 

Quofdam longo pdft intcruallo dtauit D. Am- 
brofius, verbi caufla Philomarum. De Epicuro enim 
loquens , Hic, inquit,^«<J/» aUenm k vero fit, <x/r/ ex w W. i 
defrebendttur , quod 'voluntatem in homine Deo angore 
creatam ajjerit principaliter^ficut 'Philomarus eitu Se^A- 
torinSpuomu fau diifutat. Fone etiam Demarchum i 

illum , ex quo vir fandius mutuatus eft quod dicetur 
infra haberi in Epillola ad Menoeceum. 

Sunt qui adiungant Decium Aufonium cele- 
brem illum Poetam , cum ob exprellas alias Epicuri * • *p*- 

opiniones,exempli gratia, 

^od e fi beatum , morte fi atemum carens » 8tc. 
tum propter illam maxime, 

■ ■ tenuijfima tantu 

Principia , nofhosnon admittentia vifiti 
'Paruarum ferit confiant connexa atomorum , &c. 
Anpollremd adiiciam quod Albertus Magnus in 
libro de animi immortalitate habet , dum Epicureo- 
rum antiquillimos fiiilTe Hefiodum , Atalium ( qui 
ab aliis, ait commentator , nuncupatur Achalius ) & 
Cecinnam (qui vocatur a quibulHam, ait idem, Te- 
tinnus ) fubiicitque fequutum hos fuilTe Ifaacum 
UraclitamPhilorophum?De Atalio certe nihil ha- 

K ^ 


^.105. 


" 7 'S 2)^ vita ^ moribM Epicuri, ' 

beo quod dicam» imo neque de Ca:cinna, quando 
neque illum Ciceronis familiarem, pro quo Oratio, 
& ad quem,cuiu(que Epiftola: exftant i neque vllum. 
alium ex iis, qui eodem fuerunt nomine,Epicureuin 
comperio.Ifaacus Ifraelites ille effe potuit, qui Salo- 
monis Arabiae Regis adoptiuus filius didus eft, 6c 
cuius duo fuperfunt libri , de diaetis vniucrfalibus , & 
particularibus : nihil tamen reperias in illis , quod 
Epicureum declaret. At Hefiodum cor non potuerit 
Podam intelligereicum aliunde ex Stoicorum Seda 
faciat Spcufippum , Platonem, Socratem, Pythago- 
ramPScuicet vir alioquin dodus (nifi & librum alte- 
rius dicas) tam elTe potuit temporum ignarus , qu.W 
germanarum opinionum, quas ataibuit Pliilofo-- 
phis.Sed de Sedatoribus fatis. ■ • 


LIBER 


LIBER TERTIVS 


75 



DE OCCASIONE, 

ET AVTHORIBVS QV^SITiE 

EPICVRO INFAMIA. 

/ 

CAPVT PRIMVM. 

Non fuijfe Epicurum eo faftut quo Zenonem 

Stoicum, de Sapient e, ac virtute loquutum» 

[ V c-vfque fuit vita,& mors Epicuri.Qu6d au- 
I tem nude redtata,ac fine morum dedu<SUon^ 
commendationeque vllafuerit,in cauflafiut^ 
quod res pr?ftandaintcr cleuandum praecipuas crimi- 
nationes videretur.Nunc cum ift« criminationes di- 
luendae deinceps occurrant, ac fit imprimis operae- 
pretium fadam illarum occafionem , originemque 
retegere -, ideo eft de hac initio dicendum. Et quo- 
niam ipfi Stoici funt , ad quos ea referenda eft , tan- • 
quam ad praecipuos authorcs, propagatorcfquc in- 
l^iae j iclcircd res altius repetenda eft. 

Imprimis conftat Epicurum, & Zenonem illum 
Cittienfem Stoicorum Principem fuifle contempo- 
raneos. Siquidem Aulus Gellius celebreis feribit ex- *7* 
ftitifle eodem tempore jfcilicet ad annum fere acon- 
dita Vrbe c c c c lx x. & Suidas teftatur Zenonem 
fioruifte Olympiade cxx. qua ^picui-us etiam cx 


f). 


W.7- 


ihii. 
in J/It* 
croh. 


tac-clt. 


{hiJ. 


apud 

Lurrt. 


lib.j. 


tn H*r‘ 
rmu 


8o ^ moribfu Epicuri. 

fupra dedudis florebat. Videtur autem Epicurus 
fuilTe paulo iunior.Etfi enim prior obierit ( mortuus 
eft enim Olympiade c x x v 1 1. ciim Zeno, ex Laer- 
tio viuerct adhuc iam fenex Olympiade cxxx.) 
Zeno tamen diutius vixit, ad vfque nempe annum 
aetatis nonagefimum odauum,vd& Lacrtius,& Lu- 
cianus (cribunt. Certe cum Zeno iam odlogcnarius 
ad Antigonum Regem fcripfcrit , miferitque Per- 
(acum , ac Philonidem , & Epicurus tantam aetatem 
non attigerit , meminerit vero vtriufque illorum , vc 
videlicet apud Regem Antigonum fuerint,in Epi- 
ftolaadAriftobulum fratrem, quod Laertius com- 
memorat;certc,inquam,iunior cflb Epicurus non-ni- 
hil debuit. Nihil autem moror , quod Pcrfacus apud 
cumdem Laertium feribit vbdfle duntaxat Zeno- 
nem annos LXXii. Id enim vt didHs repugnat, ita 
cohaerere cum eo non potefi: , quod fcripfit Apollo- 
nius Zenonem Scholae flue ^rxfuilTe annos lviii. 
Vtcumque fit,fcholam habuere fimul,ac multo tem- 
pore , tam Zeno in fua Porticu, qu^ Epicurus in 
luis Hortis. 

Iam Zeno vt erat natura fubtriflis , aufteru% 
& vultu contra^o,praeparcus , &c. fle enim illum de- 
feribit Laertius , S Vfl>aamiit eiwt» 

anuTfJSfiatt &c.Sc 6 btore{que etiam ipflus ad flii ducis 
imitationem , fle fe componebant , vt fe exhiberent 
tetricos adrpe£hi,& maxima parte ad cutem derafbs, 
or ^oT “TVSTsXiltjvs , quod a Lucia- 

no obreruatum clf> heinc efFc^m eft,vt Stoica vir- 
tus. 


^ ■ . * •i» "*" 

V K 

LIBSR II L 8i 

tus , feu Sapientia ea deferipta fit , qux eximiam ali- 
quam aufteritacem prxfe ferret. Q^ia vero ilHpro- 
pterea admirationi , & venerationi apud vulgus 
erant ; ea de caufla fic feipfos exiftimarunt folos fa- 
pere, vt iadarint folum Sapientem ( Stoica nempe 
virtute inftrudum) efle Regem, belli ducem , magi- 
ftratum, ciuem. Rhetorem, amicum, pulchrum,no- 
bilem,diuitcm;prxtereaque ipfum folura non pani- 
tere , non mifereri, noniniuria affici , non ignorare, 
non opinari, paffionum efle expertem , femper libe- 
rum, femper in gaudio, Deo parem, &c. qux ma^na 
exparte relata , impetitaque a Plutarcho fiint , cum 
Stoicos docuit , longe abfurdiora , quam Poetas do- 
cere. 

At Epicurus,prout erat natura humanior,ita bona 
fide, & fimpliciter agens, probare non potuit hafee 
iadationes •, fed humanx confeius imbecillitatis , ex- 
pendir,portare quid poflent,quid recufarent humeri. 
Facile peruidit ea, quibus intonaret Porticus , fi ap- 
paratum , fiiftumque verborum quis detiTiheret , ha- 
beri duntaxat in votis j quare virtutem, & Sapienr 
tiam, cuius natura humana eflet capax , excogitauit. 
Cum videret porro omneis homines naturx dudu, 
quicquid agerent , ad voluptatem aliquam ferri ; ex- 
penfis vero omnibus voluptatum generibus , depre- 
henderet nullam efle generaUorem, conftantiorem, 
expetibiliorem ea, qux in comoris fanitate , aninii- 
que tranquillitate (fed ifta prxleitim ) conftituta eflet; 
idcirco hunc finem bonorum conftituit ; adiecitque 

L 


i» abfard. 
Stok. 



ipij{,66- 


8.2, De njita ^ morihue S^icuri, 

folam virtutem effe inftrumentum maxime i 

neum,quo voluptas hxcpararetur:Defendiy>roindc \ 

Sapientem , feu virtute prxditum virum efle illum, . 

qui primum quidem fobrietate ,& continentia, hoc . '“■i 

dl virtute temperantix, fanitatem corporis , quate- " 

nus per conftitutionem natiuam liceret, tueretur; \ 

deinde vero operam potiflimum impenderet, vt vir- ‘ ^ 

tutum choro adiutus,ac Tedatis lihidinis,gulx, auari- ^ ^ 

tix,ambitionis,cxtcrilqueaffedibus, tueretur quam - • 
maxime polTet tranquillitatem anum. Scilicet ve- 
ram , germanamque voluptatem confiftere non ia 
ipfo adu , feu motu,vt Ariftippus definierat ; fed ia . 
ftatu,rcu vacuitate tum doloris in corpore , tum per- . 
turbationis in mente. ty4pud Epicurum, inquit Seneca,. 
duo bona fmt , ex quibus fummum illud, beatumque com- 
ponitur, 'vt corpus (tne dolore fit, animus fine perturbatio- ^ 
ne:Ez fic ille quidem ingenue, fimpliciterque edi fle- 
rcbat , vt &c paulo poli rurlus attingetur, & plenius 
fuo loco demonftrabitur j neque curabat interinv ' 
quod Zeno auram popularem magnificis illis voci- . 
bus captaret, & geftu,habituque morum grauitatem- . 
exprimeret : quippe egitTemper candidius , quam vc 
populo imponere vellet , cui noffet nihil elTe acce- ^ 
ptius oftentatione caium remm,quas nec intelligen- 
tia,nec opere aflequitur. Nunquam volui, inquit, apud • : 

Scnccum, populo placere s Nam qua ego feto , non probat 
populus : qua probat populus , ego nejcio. Et ad amicum; > 
Hac ego , inquit, non multis fed tibi s fatu enim magnum 
alter alteri theatrum fumus» ■ 

CAPVT 







LIBER lll 


85 


CAPVT II. 

Heinc Zenonis , 'item^ QleanthU , Chryfip^it 
aliommc^ Stoicorum odia , ^ calumnU^ 

I Taque Zeno , Stoiciqiie agnofccntcs ifta &: mo- 
rum , &: dodliinx fimplicitate bullata fua verba, 
pollidcarionclque ingenteis apud viros vel mini- 
mum cordatos detumefeere i eaproj>tcr indens , ac 
perpetuum erga Epicurum concepere odium. Ce- 
pere autem occafionem ex voluptatis voce captare, 
calurmiiarique, quddobfcocnam,feu in ingluuie , ac 
Venere pontam intelligeret , & ad ilkm , vt domi- 
nam , virtutem vt ancillam referret. Res certe ed de- 
<iu<fla fuit, vt Epicurus ad Menoeceum ( ea Epiftola, 
qux eft apud Laertium ) feribens, hac vti velut Apo- 
logia, fua:ve fententix declaratione fuerit coadus: 

o&r XiyuijSl^ vS^rlto' rt\of v7rof>y<l* , V 'tJi' «tf^av 

V^rois , iSiv 6v «7roXou/<r<J x<j<i4uxJ Xtyo/j ^ , us %is 
kyvi^rhs,}^ v >(yKois Oh^cxcujS^i ro/uu^Va-irf 

5' iJLyftt kXyiif aafJ^3t , ixiitt 

yohp idmidy xS/ioi , vtt ^TirA^vort; fralSatf, 

yiu/a/xoTr, VcTl’ , ty rSf aWvar , oQ c^tp<j 7n>Xt/7f Awf 

T v5iw) ta ^lof , trfifuif P\,aynTfJ3S , iy 



'dijut 5 'Tmrro» jutjtyoK ayooflor , (^plttvirts.ijsiy 

qit7^Q<pUs%/Ji<ii'nfot wrdfyil <pf>ir/)<ns,t^ vsit T^nm) yraffwf 
TTtyv^cro' wcik vStas 

It' 


84 T)e •vita , C5* morihtu Epicuri, 

TV CfpwijUU?, Sp(^MSi vJf (^poylfJLUSf jy 

(nimiium has fex voculas reftituendas efle 
ex primo de finibus Ciceronis libro Stephanus iure 
autumat) vStoiS, auijuctc^v^gary^^ ii oLfurki 'f<S 

vSicii , 5 ' ^)jv v^iaSy 'tilrav «^tog/9'cv. .^ando 

igitur voluptatem ejje finem dicimus , mnafotorum (per- 
ditorumve) neque eae,qua in fi"uendo{Ceu quafi proluen- 
do) pofitafunty-TJoluptates dicimus : 'veluti quidam igno- 
rantes , aitf d nohii dijfentientes y aut male affe£ii exifii- 
mantifid non dolere corpore y ac animo non perturbari. Si- 
quidem non compotationes , comeffationefque perpetuas 
non item puerorum y mulierumque fiuitiones smti neque 
pifiiumyuliarumque quarumvis rerumy quas lautior menfk 
fuppeditatyiucundam 'vitam pariunts <TJerum ratiocinatio 
fobrtayqua caujjfas ycur,quidque eligendum yfugiendumve 
fityinueSligatyOpimonefque abigit, ob quas plurima menteii 
occupat conturbatio. Horum 'vero omnium principium, 
maximumque bonum prudentia efi s quocirca philofophia 
quoque antecellit prudentia , e qua alia omnes mirtutts 
fiunt orta , docentes 'viuiiucunde non pojfie, nifi fiapienter, 
boneiicyiuSieque viuatur j Vti neque 'viui fiapienter, hone- 
fie,iuiie y nifi iucunde. Sunt nimirum iucunda rvita 'vir- 
tutes congenita, nec feri potefl , 'vtabipfis 'vita turunda 
fieparetur. Hxc fufiufculc refero , licet ad docftrinam 
pertineant-, tum quia operne-prerium eft , qua: fuerit 
Epicuri mens ab initio cognofcere,tum quia exinde 
intelligitur , exftitiife obtrectatores ab eius vfque 
tempore, qui rem prauc interpretantes tecerint con- 
querendi ajofam. 

Porro 


LIBER 111. 85 

Porro illos Stoicos fiiifle , intelligi imprimis licet 
cx ea Epiftola, qua Zeno, apud Laertium,ad Antigo- 
num Regem fcribens , ipfumque commendans, 
quodfua illi dodbina placeret : Laudo , inquit , tuum 
difctplmafludtum , quod^Thilofopbia cupiduj, wHitutio~ 
nem 'veram , ^ qua ad <z>tilitatem Jpeiiet^ non uero po~ 
pularem iUam,& qua ad morum corruptionem tendat i re- 
tincM. Subnotauit nempe his verbis iplan^picuri 
do(5lrinam , quam ex fpuria fua interpretatione ideo 
vocauit popularem , quod homines vulgo tametfi 
virtutem voce magnifaciant,reip(a tamen adobfcoc- 
nas voluptates prolabantur. Deinde vero ex genio 
qui ab vlque Zenone in eius Seda viguit, quatenus 
ea in Epicurum itaconftanterdeclamauit, vt fi culi- 
nam , aut lupanar , non vero Philofophix inftituiflet 
gymnafiunr,acin eo fempcrinftitit,nonvt voluptati 
dolor , aut virtuti vitium ( quemadmodum fanc 
oportuit ) fed vt virtuti oppofita effe voluptas vide- 
retur i videlicet quafi ipfa honeftatem , Epicurus ob- 
-fcoenitatem fpeciali ftudio confedaretur , dicique 
adedpofTet,quod ScaPoctaeft didum, 

Stpicut hat parttu, has Eptcurus a^tt, t/fHftn. 

Atque vt ab ipfo Cleanthe , Zenonis fiicceflbre 
exordiar,ipfc,friigi alioquin vir,vt Epicurum maiore 
quadam inuidiaobrueret,confinxit illam tabulam,in 
qua , referente M. T ullio , voluptatem vt Reginam, 
virtutes vero vt voluptati ancillanteis exhibuit./»* 
Chryfippus autem prxter libros , quos {cripfit illis 
titulis,quiruntapudLaMtium,T)mo»i?rrf/io«^j, quoi u^j 

L 3 


8<r T)e 'vitn, ^ morihtu Epicuri. 

yoluptas fintj non fitiquod yoluptas bonum non fit s itcm- 
quc prxcer cx’tcra qux fpeciadm eft in Epicurum 
conutttafuj,{i\x<rpmbQfy}^7^i^f>bQi , veluti ipd Oe- 
lih.c.pnp. uomausapucl Eufcbium obiicic, dcfcripfit,ac reprx- 
fcnrauic , quafi difcipulum illius Archcllrati , qui au- 
dior Gaftrologix , lolertiflimc de gulx , ventrilque 
fflf-7’ voluptatibus difleruit i quod apud Athenxum cft. 
Diotin^sillifuccelTitjquijiie niliil ageret, euulgauit 
quinquaginta impudicas epiftolas , 6c eas etiam, qux 
ad Chryfippum referuntur, contexuit, ac poftremd 
Epicurum, quafi illarum ciTetauthor, calumniattts eff^ 
iib.\Q. Sia.Qk^\vKof y vt habet Laertius. Quid Pofidonium 
memorem,cxter6fque ex eadem familia, quos Laer- 
tius quoque recenfet?Vnus Cleomedesfufficiat, qui 
& ipfe Stoicus fuit,vt totum eius opus clamat,& de- 
incommtt. monftrat Balforeus. Ipfe, cum fatis non iudicarct 
comparaffe Epicurum cum Therfita Homerico , in- 
uexilTcquc alia id genus , hac peroratione demum 
lib. i.cMp. vfus eft : Nonheinc abibuyTiamentum , ad Croco tM , 

* ■ rPellkeiiquibufium in ledu dies totos decumbas ^mne pur- 

puram nens , nunc corollis redimittu , nonnunquam etiam 
ocults fucum infricans y aut etiam in multa , ^ foeda ebrie- 
tate tibiarum cantu titillatsssy denique his alia eonpntaU 
ne a faciensytanquam 'vermts in yalde fpurioy (g^ fercoreo 
cceno 'volutatus^Nonne etiam tu audacifjimum , impu- 

dentifjimum caput , abortus Thilofbphiay beinc ad Leon- 
tium y ef ‘ThiUnidemymeretricefque alias abtbtSy ad 
facras acclamationes cum Mindurida , Sardanapalo, 
caterifque omnibfu conuiualibustuisficiu?Nefas Philofo- 


LlBEk 111. 87 

fhiam Herculem^ •viroi Herculeos ad y?, non rvero, per 

Jouemf cinadosy yoluptatem 'vocaret 


CAPVT III. 

Confirmatio ex Seneca\^ in E^Uieto etiam, 
aliijque Se£t& (fienitts. 

I Sta ad verbum refero , vt Seda: Genium melius 
agnofcas. Id enim erat illis prxfcriptum , vt feu 
iure, feuiniuiia, Epicurum, quantum poffcnt acerbe 
infedarentur, & atrociter diuexarent. Scilicet hanc 
libi viciffim tradebant quafi lampada , illeque fpu- 
rius,ac degener habitus fuiflet Stoicus, qui non Epi- 
curum damnaret , qui laudem illi quam-minimam, 
tametfi iuftam tribueret. Id colligere potiflimum li- 
cet vel ex vno Seneca. Etenim cum is pene vnus 
Stoicx Seda: ftudio ita captus fuerit , vt tamen etiam 
veritatis amorem retinuerit, coadus fuit fcpenumc- 
rd candorem fuum , inuitis licet confedatoribus, 
teftari.Siquidem non plurima modo ex Epicuro lau- 
danda deceipfit,ac,vt par erat, commendauitivcnim 
dc ipfum Epicurum fortem <utrum fuijfe dixit,Sc ipfius }z. 

dilciplinam aliam effe cenfuit , quam reludantes 
Stoici alij populares obiicerent.Verba illius hxc acci- 
pe : ea quidem , inquit, tSla fcntentia ejl ( imitu hoc ^ ^ 

mSiru popularibus dicam ) fanSla Spicurum j ^ reEia 
pracipere, propius accejferuy triflia. Etnirfus : Non 
, inquit, quod pUrique noBrorum iSeEiam Spicuri 
fagitwrum magiBram ejfe sfed illud dico: male audit,, 


itid. cap. 

i8. 


cit.cap.i j. 


lih. 10. 


Ub. 2. ctip. 
xo. 

lib. ^.cap. 
J- 


88 *De vita morihtii Epicuri» * 

//jySw/y Cjctemm ad ifta, aliaque id . j 

genus , en vt reliqui Stoici , iplo etiam Seneca refe- > ' j 
rente,excandefccrent : .^td agu, Seneca ? deferu par- j 

teii ?.^idnohu Bpicuri pracepta in ipjis Zenonis princi~ j 
pits loqueris t^in tu bene , gnauiter,/i partium piget, 
transfugis potius» quam prodis ? Qiio fanc loco Stoicos 
vides non ad ipfam rei veritatem refpcxifle \ fed po- 
pulari foliim more ftudia partium fic defendifle, vt 
coeptum femel fuerat. Non curarunt quid Epicurus 
dixifletjintrofpicere, ad nomen folum voluptatis, vt 
ad frontem refpexeruntiyrowj fvero hac fuit, vt Seneca 
habet, qua dedit locum fabula s neque hoc, inquit, /«rr 
quifquampotefl,nifi interius fuerit admiffus.Ex quo mi- 
rari fatis non poifum , quare Epidletus vir alioquin 
optimus , non Senecam potius , quam exteros dios 
populareis imitatus fuerit. Ecce enim quam oleat; 
Stoicum illum adflatum , dum apud Laertium dicit 
Epicuram digna Cinaedo loquutum fuille , k. Id 

quam-maximeque effundit conuitia.Et apud 
Anianum lic inuehitur : 'Dormi, O* ea facito,qua njer~ 
mesfolent,quibtsstuteipfe dignum iudicafli. Ede, btbeftn^ 
dulge 'veneri, caca, fterte, &c. Itemque cur Hierocles, 
vir,vt habet Agellius,& fand:us,& grauis,Epicurum 
etiam mereuicis nomine infamauerit ; in quo Tau- 
rus cft illum imitatus. Sed nimirum Epictetus in 
fuis illis concionibus, caeterique fimdes, iuxta rumo- j 
rem de Epicuro difleminatum, loquebantur > neque 
enim aliter aures auditorum praeoccupatx fatis aequae 
fuilTent percipiendis exteris, qux de virtute diflere- 

rentur. 


LIBER IJI. 8p 
rcntur. Sic faepe fit, yt praeconccptam apud populum 
opinionem accurate Fouere prxftet , quam obiter i 
conuellerc. Id autem mirum>Cum morbus ille , quo 
Epicurus obiit, caulTas alias naturaleis verifimiliores 
habuerit , Stoicos hanc denique anfam ex Cicerone 
arripuifle , qua Epicurum edacitatis , ac turpioris 
criam intemperantix amuerent. Non fatis nempe 
memorabantur , aut diimnulabant Chryfippum eo- 
dem interiifTe morbo , vt colligitur partim ex Gale- ub. ^uod 
no,partimexLacrtio. Verum, vt patet, nullum vn- »«- 

quam non mouerunt lapidem , quo Epicurum face- 
rent exofum.Dicercm,vt hunc Se(5hx: Genium etiam 
in ipfos Epicuri Sedlatores fic retinuerint , vt fiicrint 
in ipfos nihilo xquiores : verum & res eft: fitis nota, 

& obiter poteft vel ex eo folo intelligi , quod cum 
CalTiusille Seuerus, cuius ante eft ex Quintiliano 
fiufta mentiojobiurgatus a Prxtore fuilTet,quod eius 
adiiocati L. Varo Epicureo Cxfaris amico fecilTcnt ’ 
conuitiuni j non alia ipfi exculatio expeditior occur- 
rerit, quam vt Stoicos caulfaretur.Nrtw inquit, 

qui comitiati ^ntj puto Stoicos fuijfe. 


CAPVT IV. 

fi/ilU Stoici odij caujpt. 

A Tque huc-vfque quidem vnam odij cauflam 
commemoro, ipfam fcilicet opinionem de vo- 
luptate , vt fine bonorum : fuere vero alix itidem 
complures. Quippe Epicurus non ea in re modo 

M 


90 ^e^uitat^morihffS Epicuri, 
contradixit Stoicis , fed etiam in aliis oppido quam- . 
multis. Vt autem oetera praeteream , vefuti de Deo- - 
rum forma , ac dxmonibus ■, de diuinatione , & in- 
fomniis,de peccatorum aequalitate : itemquede ele- 
mentomm crafi , de diuiiione continui, de magni- 
tudine fiderum , aliilque innumeris , quae fuis locis 
funt referenda > duo quaedam folum neic attingo: 
vnum, quod ad Dialedicamialterum, quod ad Pro- 
uidentiam fpedat. Et circa Dialc<5ticam quidem 
manifeftum eft Stoicos fuiffe in ei pene totos ( cum 
vel vnus Chryfippus fcripferit de ea fupra trecenta 
volumina,quxaLaertiorecenfentur ) ac (ele mflrc 
extulilTe, quod reducendo omnia ad apices Dialecti- 
cos, fubtiliflime concluderent omnia. Exinde fuit 
nempe , quod ferri vix pofTent in fuis diiputadoni- 
z. & bus, ac illis non modo Cicero obiecerit,quod 

yeUertnt , contortius concluderent, tcc. fed ipfe quoque 
Seneca aftedatam , ac inutilem fubtilitatem carpfe- 
rit,qua,vt fubula, (aut etiam arifta, qua nihil eft lub- 
tilius ) leonem exciperent ; interdumque etiam ita 
fp.ti}. exclamarit : H<ec diSputamuj attraSlu juperediu , fronte 
‘/'• 48 - rugosd?6 trifieu ineptiatlEt iterum : 0 puerdeu ineptias! 

In hoc fuperedta Jubduxtmtu ? in hoc barbam demijtmus? 
hoc edyquod triHes docemuSyO' pallidi ? &c.Itaque cum 
lib.i.Adu. Epicurus quoque DialcCticam illam Stoicorum 
contem^feijt (vt apud Empiricum eft ) ac vno, alte- 
rbve folum canone circa vfum vocum prxftripto, 
omneis eorum technas & facile diflbluerit,& ridicu- 
las 


L IB E K III. !>i 

las exhibuerit i idcirco magna impatientia fic infc- 
6lati illum funt , vt quem aflfedtu deprauatum oh 
voluptatem pra:dicabant , eumdem mente captum 
ob Diale£ticx ignorationem inclamarint. Siquidem 
tum fe erga ipfum modefliflimc gerere funt vifi, 

Kxum. rudem ^ atcj^ue hebetem Ciceronem dixe- 
runt. Itemque cvim tardum j nam, •videt inquit idem 
dctto, quam fit cauttu Utquem iSfi tardum putant, &c. ^.Acad, 
MilTum autem facio , quod poftea apud eumdem 
Ciceronem habetur, ad oftenclendum,vt Stoici, licet 
inter fe in Dialc6Hcis mire diffiderent , imparientif- 
ffine tamen tulerint fibi ab aliis contradici, ^id me 
igitur in inuidiam , inquit Cicero alloquens Lucullum 
profeffione Stoicum, ^ tanquam in concionem vocae? 

quidem , yt fiditiofi tribuni filent , occludi tabernae 
iubes? ,^^«0 enim JpeSlat illud , cum artificia tolli quereris 
d nobie,nifi •vt opifices concitentur j qui fi •vndique omnes 
conuenerint , facile contra •vos incitabuntur : expromam “ 

primum Hia inuidiofa,quod eos omnets, qui in concione fia- 
bunt,exJules,firuos,in/anos ejfe dicatu ^ &c. 

Circa Prouidentiam , praemittendum eft , com- 
mendandos Stoicos effe , quod illam defenderint, 
Epicurumque ipfam negantem,improbauerint ; Sci- < 
licet is fuit Epicuri grauiffimus lapfus , quod non 
capiens quemadmodum immortalis , beataque na- 
tura fibi habere , aut alteri exhibere negotium pof • 
fet , cenfuerit Deum non gerere nec generalem to- 
tius mundi, nec fpecialem hominum curamjvt con- 
ftabit cum hunc eiTorem Deo bene propitio refuta- 

M 1 


I . de n»t. 
Deor. 


*du.Stoic. 


9 ^ 2 )^ njha , moribud Spicuri, 

bimus i tanquam non religioni modo,fed naturali 
etiam rationi penitus aduerfum. Prxmittcndum 
etiam Epicurum non tam Stoicis repugnaile , quod • 
Prouidentiam deFenderint , <^uam quod cum Fato 
cam copularint : quippe , quod fati necellitas , cui 
louem quoque Fubiiciebant , non modo ipfam ho- 
minum libertatem euerteret , fed peruerteret ctiant 
ipfiUTimet Prouidentiam , ac hominum & (pes ina- 
neis,8c vanas preces rcdderet,fiDij quidem niliil,nifi 
quod cfTct infatiSjVt aiebant, pofTent. Id nempe fuo- 
loco Fufius deducetur, cum heie adnotare fufficiat, 
Velleium apud Ciceronem appcllafle ob hanc cauf- 
fiim Prouidentiam frtidicam Anum Stoicorum. Cum 
his autem pra:miiris,quxftioiara non fit, iure-ne,ani 
iniuriaexhoc capite Stoici inFenfi Epicuro fuerinr, 
fed cum iure fuerint,monftrandum fit folum,quem- 
admodum fuerint i fufficit ad hoc vel vnus Plutar- 
chus , quo loco refert Stoicos in Epicurum fic inue- 
hi , mt impfnfiiis non njaleant ( vStr tJV . 

‘ss^xyfJigTWy) & ^rohlprohl^vahl^vah ! inclamare (tv, iv, 
^oSivIts) /juod tollens ‘TrouidentiamyAnticipatio^ 
nem de diu labe^^et. Ac ollendit quidem fubinde 
Plutarchus Stoicos errare, quam Epicurum grauiusi 
Sedgrauiuf-nc , an leuius, heic non quarritur i cum 
fatis fit Stofjcos anfam quoque hanc inuehendi in 
Epicurum arripuifle i & tanto quidem ardentius» 
quanto ex hoc quafi prxtextu procUuc fuit facere 
exteris inipfum obices probabilitatem. 

CAPVT 



* 






L / ]^ JB R 111. 5 ) 3 


CAPVT V. 

§luorjum exinde Spicuro creata , afque 
propalam apud vulgus infamia. 

I Am, cum Stoici nihil aeque, ac virtutis nomen in 
ore haberent, quam ipfi polfidere fe prae exteris 
profitebantur : cum facile virtutis fux fidem facerent 
apud vulgus, quatenus illam vultu auftero, cute de- 
rafa , inceflu graui , habitu incompto , aliilque id 
genus quafi indiciis prx fe ferebant : cum proinde 
captata , afflanteque populi aura in Epicurum , vt in 
authorem, fe<5latorcmque obfcocnarum voluptatum 
debaccharentur, nihil mirum profeftd,fi vulgus, cui^ 
ex iis foliim, qux apparent omnia iudicanti,nihil eft 
facilius,quam quidvis fuadere, ac imponcrejeui cor- 
di non cft ipfam veritatem aut profundius inquire- 
re,aut cum errore , fi ille quidem femel placuerit, 
commutare j nihil , inquam, mirum , fi Stoici adeo 
acriter in id incumbentes , Epicurum fecerint apud 
vulgus adeo infamem. Cxterum poftquam is rumor 
fuit de Epicuro difieminatus i connutriri illicd ccepit 
ab ipfis Poetis (vt citatis ab Athenxo ) qui populi 
captui , perfuafionique fe accommodantes , Epicu- 
rum variis fiibellis , fcommatibufque impetierunt. 
Incrementum etiam habuit a Sophiftis, &: declama- 
toribus, vt Himerio , & aliis , qui & ipfi populares, 
nihil magis cmphaticum, nihil magis auribus vulgi 
acceptum fore reputarunt, qu^ fi Epicurum cum 

M 3 



/ii. j. 7 . 


apudPhaei. 


V 


f .i 




tn ffcH- 
dom. 


?4 De vim i ^ moribus Spicuri, 

(piirciffimis quibufque viris compararent. Habuit )' 
etiam robur ab illis fuperftitiomim authoribus , e 
quorum fuit numero apud Lucianum Alexander, 
qui vt fuis artibus authoritatem quxreret, in Epicu- 
rum, a quo illa: fuerant ex^lofx , deblaterabat. Con- 
firmatus quin-ctiam fuit a viris alioquin dodris , & 
non malis, quibus dignum applaufu vifum eft confi- 
lium,fivt horrorem obfccenarum voluptatum incu- 
terent , inuftam ob illas Epicuro notam , caufrico 
acriore agerent profundius. Seligendi nobis ex iis 
aliqui i fed prius tamen dicendum eft de quibufdam 
aliis hominum generibus,qui fouerint , adauxermt- 
que occafionem infamijc. 

Itaque triplex quoddam genus hominum femper 
exftitit , a quibus mali labes profundius imprefla. 
Vnum Pfeudo-Epicurcorum-, neque enim negan?, 
dum cft,quin aliqui fa:pe fuerint, qui Epicuro , eiuf^ 
que Sed^ dantes nomina , mfeaifiws , feu prxter 
leges ipfius vitam duxerint. Ij funt , 6i yvv<noi E’7n- 

xMfiot Qpi^ , quos germani Epicurei Sophia 

fias appellant y vt notauit Laertius i indignati fcilicet 
illos, a laudabili inftituto inhonefte defeifeere. Eiuf- 
modi fuerunt Alexus, & Philifeus apud ./Elianum, 
qui Roma pulfi fuiffe dicuntur, quod eflent tuipium 
voluptatum adolefcentibus authores.Non memoro 
autem qu^ fxpe focietates amplilfimx,exdemque 
fandriifimx commaculatx vulgo cenfeantur, pro- 
pter paucorum priuatorum , aut fingularium etiam 
vitia. Alterum virorum intemperatiflimorum, qui- 
bus. 


lih. IO. 


12 . 


1 


LIBER 111. 55 

bus , cum libidinibus fuis patrocinium quoddam in 
Philofophia quaererent, latis fuit fe Epicuri Philofo- 
phi nomine tueri , a quo voluptas commendata 
elTet , curantibus parum qua de voluptate fermo illi 
foret habitus. Taus fuit Pifo,de quo Cicero ; Jt/ique Ow. in 
admij/aritu iSie fimul atque audiuit d ‘Thilo/opbo ^volu^ 
ptatem tantoperUaudartj mhilexpifcatiu eftsfic [uosfenfM 
•■voluptarios omneu incitauit i fic ad iUifu ( praeceptoris 
Epicurei ) hanc orationem adhinniitt<z;t nonmagtSlrum 
•pirtutu yfed autborem libidinu dfe illum inuentum arbi- 
traretur. GracM primum dtShnguere , atque dimdere iUa% 
quemadmodum dicerentur s iUe claudus , quemadmodum 
aiunt y pilam retinere y quod acceperat , tefiificari , tabulas 
obfignare •veUe , Epicurum di/ertum decernere , &c. 
C^amuis porro illud verifUme didum inter caetera ^ 
a Seneca fit, Dion ab Spicuro impulft luxuriantur i fed 
yitiis dediti , luxuriam fiam in philofophia finu abfeon* ii, 
dunty ^ eo concurrunt y "vbi audiunt laudari yoluptatemr 
Nihilominus notum eft nullum argumenti ^enus 
appofitum magis ad reprehenfionem elTe , quam fi 
quis declamet aducrlus illam Philofophiam, quam 
hac ratione poffit vt afylum intemperantiae coar- 
guere. T ertium illorum, qui fronte perfn<Sfa,& mali- 
gnitate quadam naturx, non alio fine currunt ad 
incendium, quam vt picem, quod dicitur , lignaque 
iniiciant. Qui cum nullam habeant nec veri , nec 
boni rationem, aut diflimulant, aut certe extenuant 
quicqutd praefertur Iaudabileiauidearripiunt,fi quid- 
quam occurrit , quod vituperio dignum videatur. 


^ De *vfta , 65 * rnorihus Epicuri. 

Qui demum , fi defuerit an(a , coraminifcuntur , & 
diucndunt quicquid creat infamianiivt feciffe haud- 
dubic debet Theotimusille , qui cum libros aliquot 
fcripfiflct contra Epicurum , accufatus propterea fiiit 
a Zenone Epicureo , capiteque etiam mul<5tatus, 
lih.i i- quod apud Atlienxum eft : Vt niliil dicam de Me- 

nippo, qui tametfi aliquid etiam aduerfus Epicurum 
lib.6. fcripfitjftudiosc tamen niliil egit,quod notauit Laer- 

tius i redrifufolum libros compleuit : vt niliil de 
lilf. 1 0 . Theodotoicuius citat quidem Laertius librum quar- 
tum ex iis , quos fcripfit in Epicurum j fed illum 
poftea cum iis, quos dicit infanire, connumerat. Ad- 
do & multa femper fuilTe Epiftolarum Diotimi 
exemplo iadata ab aliquibus , quafi conferipta ab 
Epicuro, qux, cum libri adhuc ipfius exftarent,reper- 
tain illis non funtjftudiose licet requifita ; vti vel ex 
progjmn. Theonc Sophifta in progymnafinatis comprobatur. 

i. — 

CAPVT VI. 

De magnis *viris in Spicurum non ex rei 
meritate ifed ex 'Vulgari opinione feriben- 
tibus, ac Ipeciatim de Cicerone. 

S Ed ad genus aliud virorum vt redeam, quos& 
dodos dixi , & bonos ; ij quoque nominis fui 
exiftimatione , & fama nocuerunt , dum probitati, 
honcftatique ftudiofiflimc incumbentes de Epicuro 
loquutifunt,nonproqtipfi eum nouerant,fed prout 


L IB6R IIL s>1 

ipfum habebat vulgus , cui confultum efle volebant. 
Vt res innotefeat , (Higo imprimis creis Authores ex 
Ethnicis, qui ftudiofe prae coeteris fcripferunt contra ' 
Epicurum.Primus eft M.TulIius,quem notum eft in 
Epicurum congefCfle quam-plurima in libris de Le- 
gibus,de Finibus , de Natura Deorum , & aliis in lo- 
Cis.Cum certe amici ipfius ex Epicurea familia fxpif- 
fime conquererentur, quod praeter rei veritatem tam 
multa ih vulgus efferret i ille nihilominus femper,vt 
erat homo popularis, populariter loqui maluit. Ecce 
locum ex Tufculanis , vnde id pofiis coniicerc. 
!^gat Eficunu^m<^\x.iiucattde pojje yiut , nijt cum 'vir- 
iate 'viuatur\negat 'vUam in fapientem 'vim effe fortunii 
tenuem 'viSium antefert copiofosnegat ^vUum ejfr tempiu, 
quo fapiens non beatuj pt j omnia 'Thilofopho digna s Jed 
cum 'Voluptate pugnantia. IP^on i fiam dicit voluptatem: 
dicat quamlihet-^nempe eam dicit yin qua virtutis nuQa pars 
infit. tAge , fi voluptatem non intelligimus , ne dolorem 
quidemJJ^go igitur eius ejfi ^ qui dolore Jummum malum 
metiaturymentionem facere virtuiit. St conqueruntur qui- 
dem Spicurei , 'viri optimi (nam nullum genus e fi minus 
malitiofum )mefiudidse dicere contra 6 picurum. Ita credoy 
de honore , aut de dignitate contendimus, ^ihifummum 
in animo bonum •videtur s illi autem in corpore :mihi in 
*»\rtuteyilli in voluptate.St illi pugnant y^ quidam 'vici- 
Horum fidem implorant imulti autem funty qui flatim con-^ 
uolent.Sgo fum tSyqui dicam me non laborare ratum habi- 
turum quod egerint. ^id enim? &ccN'\dits er^o vt Cice- 
• ro aureis veluti obtuiarit , ne ex rei potius veritate, 

‘ N 


J^e *vitA , ^ morihtti Epicuri, 
quam ex prxconcepta vulgari opinione loqueretur^ 
Sic audiuifti illum paulo ance memorare Epicureumi 
quendam circa voluptatem diftinguere jacdiuidere 
illa, quemadmodum dicerentur i &ipfe tamen non 
in Pifin. mulco prius : tAudifiis profcEio dicsy inquit, *ThtloJophoj 
S^icureos omneuresyqua ftrnt homini expetendxyyolupta- 
te metiri/^e6le,an fecujy nihil ad nossaut yfi ad nosy nihil 
lib. j. de ad hoc tempus. Sic alio loco : v/74 tamen ei^Thilofi- 

phie (Epicuri videlicet ) fiet iniuna d nobis. D^n enim 
repedetur inde, quo aggredi cupiet :fed in Hortulis quiefeet 
fuisy <vbi <vult i ybi etiam recubans , moditer ^ delicati, 
nosauocat d roflris , d iudiciu , d curia s fortaffe fapienter, 
hac prajertim T{epub. Verum ego non quaro nunc qua fit 
'Philofiphia yeriffima s fed qua Oratori coniunEla maxi-r 
wf. Alia id genus proferrem loca; fed fufficiat addere 
lib.i$.fa- illud quod aliquando fcripfitad Caffium : In ifla ipfk 
tnij. tpifi. ^ nempe Epicuri ) metuo ne plus neruorum 
fityqudm ego putdrim s (i modo eam tu probas. 

CAPVT VIL 

De Flutarcho. 

in ind. A Lterefl Plutarchus, cuius filius Lamprias lex, 
dtbbfnt. /^prodidit libros aduerfus Epicurum feriptos; 
prxter duos illos , qui adhuc fuperfunt in Coloten 
Epicureum. Tituli fuerunt, -n-fhs -r -ri EI-zsixv/jv «x/>oa - 
«■» ( & , vc Stephanus legit ) Epicuri audi- 

tionemde T^its. Uitwsftiur 6s<fjJla»ijfglTar , contradsEtio- 

num 

* - «. 


LIBES. III. !» 

Epicurearum. trcI t5 icp vf^v TCfos eV/xV/»o)' ^oXou 

poteHate fttum eft, 

ftbola Academica. Crt o/ EV<)cV/’<io/ rJV 

mirrSr X^-yVan , Epicureos , incredibiliora 

dicere. 2ToVxoTr> ^TriKV^flat dkT^oyxlj i^t\iy^i)S/oico- 
rumy O' Epicureorum feleSia fententia , e arum que redar- 
gutiones. TT^oi S<i<ri^iA 5 tlxs TStpls EV/xV/ok, de fuperfli- 
ttone aduersus Epicurum. Quidnam vero in hifce li- 
bris aut obiecerit , aut infinuare in Epicuri excuia- 
tionem potuerit , librorum iadlura dicere non finit. 
Nam quem librum adhuc habemus , de Superftitio- 
ne, infcriptum ? prarterquam quod adiundtum illud, 
aduersus Epicurum j non praefertur in titulo, ille (ane 
neminem minus, quam Epicurum atringit. V t ergo 
podflimum dicam de duobus hbrisrefiduis,quoruni 
vni titulum fecit , TtfosK.oX(btla> IvTif 'f<St olixuv 
triepuf, aduersus (^olotea, de aliu 'Philofiphu s a\tcri , ofi 
\fS& ^hi<rn vStusx^r ^TrUvfoy.Ne ^iui quidem fuauiter 
fecundum Epicurum pofe : occdfionc nimirum fumpta 
ab eo libro , cui Colotes titulum fecerat, o* 
tOXcif qiXstfOipwr ^yus."^ ouSt tyii’. 'viui quidem 
iuxta aliorum Thilofophorum decreta pojje s vtde his,in- 
quam , libris dicam , illud prxmitto, nullum autho- 
rem omni memoria exftare , quem cum viro illo exi- 
mio comparandum exiftimem : ita videtur vbique 
mihiinfignem momm fuauitatem cum eruditione 
maxima teftari. Qiiod attinet autem ad ea , qui in 
hifce libris aduerlus Epicurum vrget , exiftimauit, 
quantum opinor, tum melius honeftatis ftudium in 

Ni 




100 •vim» ^ morihtu Epicuri, 

aniniis defixum iri, cum Epicurum calculo fuoper- 
CTcret fiicere infamem , quem fama iam fecilTet au-» 
thorem nefanda: turpitudinis. Ego quidem fic fcn- 
lib.i.cap. do, ficque interpretari malo, quam cum Agellio 
dicere, Epicurum carpi a Plutarcho minute nimis, ac 
prope etiam fubfrigidc. Non credes fortafle Plutar- 
chum potius exdiuulgataopinione,quamex rei ve- 
ritate in Epicurum difputauiffe jfed attende quxfo 
quid habeat pofteriorc horum librorum. Nimirimi, 
poftquam attigit dogmataprxeipua , obqux Epicu- 
rus , Sedatorelque ipfms male audiunt , cuiufmodi 
funt, carerCytASiione fman , Deum nullum pu^ 
ture y Voluptati indulgere , Kes omneu negligere s fubdit 
imprimis, //74 effcy^ua homines omnesy ipfis exceptu yhuic 
SeSia attribuant. Deinde vero fibi obiicit i^Uus (pvir4 


rts , immerito bocydicet ali^uu s tum autem ipfemet 
refpondet: «M.x r 

rumtamen nos opinhnem , non 'veritatem attendimue. 
Vides quam aperte Plutarchus fe c^i?soSi^or , non c^- 
AaXJi'6lu' profitcatur,de Epicuro cum :^gduf. Vis por- 
ro locum indicem ex quo videatur maior adhuc iii 
illo candor defidcrari?Vidimus iam in relata illa tum 
ex Cicerone , tum cx Laertio epiftola, quam Epicu- 
rus moribundus (cripfit , doloribus ipfumf^i^rQppQ- 
fuilTe animi gaudiumy^^^^ypX' qieod percipere^ 

tur ex recordatione fitorum ohm ratiociniorum y Wt rn T‘«Sr > 
yiyo^oTUf Six^trfxcS‘r jurb/itv.At Plutarchus , vt Epicu- 
rum poffet felid-us carpere, verba detorfit, apimmu- . 
tauit. Eccecnimin ccidexnJljbro Epicurum cblpres 

fuo? 


LIBER IlL ,of 

fuos Oppofuifle fcribit KTroXEXouuj-^ar 

^sportpor v^wSr , perceptarum prius 'voluptatum memoria. 

Quo loco iterum notanda vox illa 
fiquidcm illam edam Epicurus expreflc rclpuit feri- ^ 
bens ad Menoeceum; cum pci-fpedum alioquin {k Laert. l. 
in quam malam partem foleat accipi,vel ex eo, quod * 
opponi foletipfi virtuti, vt cum apud Ariftotelem 
quaeritur, •virtutem , «7ipXoiy<«*, 
iucundior? Exaggerare id non contendo , ne acculare 
Plutarchum videar ; indigitandum tamen cenfui, vt 
Epicurus excufaretur. 




T Ertius eft Galenus, qui libros proprios enume- Hh^Ubh. 

rans, ficrecenfet eos , quos fjiecialiter aduerfus 
Epicurum fcripfit , ^/os ^ E’7nxvp« qiXsQ^/t^o 4cv- 
>0'''^, De iu^qua ad Epicuri ‘Thilofophiam pertinent, ztc^ 
i( 3 ir EVwVy9or^S^jW»os,x, f^juxcop/v 3lv, De l^eata, 
ac felici fecundum Epicurum 'vita^ libri duo. ‘oct^rQ)(^r 
^■n-U\Sfov xij{^'t{ v^rns i De eoy qui iuxta Spicurum e fi 

'Voluptatu expers , duo. orilk ^ ii^nrus 

EVixfr|)«XtXt>Q, , ^bd ea ,qua (voluptatem creant 
imperfe^e fint ab Epicuro exprejfa , •vnsu. T a Ji5c- 
mtis culamus, De Sc&a 'voluptat ia. Biv c^uffioT^a ^>; - 
ctfsis Qi> r v&ikIv' an Vhyfiologia ad mora- 

lem rbilofbpbiam confer at 

■ N ^ ^ ■ 


CAPVT VIII. 

De Caleno* 





io£ JDe'vita^ moribifiS^ictiri, 

^$y te, de iiS) qitx ad Sophiiltu ^e^anty^vnuj. M 
iTTitpoXh Tzpw Ke'^G» EV<x..tpicy , Metrodori Epifiola 
ad Spicureurtu rivSb/i7<tii/V E-^<xvp«/y, 

n?ndentiani Epicurei SpiSiola. Cum huiufmodi porro 
libri defidereiitur, plurima tamen adhuc leguntur in 
libris fuperftitibus , qua: Epicurum feriant. Curan- 
tem Galenus , vir tantus,aded male animatus in Epi- 
curum fuerit, occafionem fadlam opinor,qudd male 
affedus erga Afclepiadem , qui Hippocraticam me- 
dicinam penitus fubruerat,viderit Epicurum ejOfe, ex 
quo Afclepiades fua principia defumpfifTet : cametfi 
Sedlx Princeps fieri , vt ambitiofus erat, vellet. lam 
vt videas Galenum quoque aliud de Epicuro fciile, 
euulgauilTe aliud ; Nbrat imprimis Epicurum in dc- 
tib.io: feriptione viri fapientis,qux exftatadnuc apud Laer- 

tium, Venereorum vfum damnalTc. Nimirum cun» 
aliis locis fuo tempore referendis, tum prxfertim in* 
cemrnm. Ubrum tertium Epidemiorum Hippocratis feribens,' 

* ’ hanc inde defumpfit Epicuri fententiamj a»^t7ro7e 

’)^9U,kycL'Utr)\of fxv ^Xa-v^ojor , Ni- 
hil 'vnquam prodefje 'venereortm 'vfum s prxdare agiyft 
nihil noceat. Quin ex eadem confequenter deferi- 
ptione nouerat, eum , qui fapiens fuerit; amore ca- 
ntum non iri ; qux Epicuri fententia, eft deinde mire 
a Lucretio amplificata. Sed Sc ferutator adeo curio- 
fiis Epicureorum operum ignorare non poterat, 
Lxcrt.lib. quod citatum fuperius eft ex Epiftola ad Menoc- 
ceum , de fuaui vita , quam non puerorum , mulie- 
rumque fi:uitio pariat, non pifeium vfus,&c. quxque 

♦ omnino 




LIBER 111. 103 

omnino feparariavinutumchoro non poffit. Nifi 
vero id ex illa Epiftola cogiiouerat , ignorare faltera 
non poterat cx ratis fententiis , apud omneis notifli- 
mis, quarum aliqux Galeno inscrdum citantur,&: ex 
quibus occafio iumpta confcribendi librum illum, 

6/ ri cpvffioT^yix p^wjMsj.&c.Nempe &in ratis fenten- 
tiis habetur, 'Zf/u/ nonpojje fhauiter, «r^O rS cfporjjuotf,^ 
j|^aq),' , licc. Cum Galenus ergo hxc non ignoraret, 
in libris tamen dc placitis Hippocratis , & Platonis, 
diftinxit primum tria quxdam tribus animx partibus 
accommodata,feu familiaria, voluptatem concupif- 
centi, vi<3:oriam animofe, honcftatem ratiocinanti, 
ac deinde fubiunxit : Spiairfu quidem folum td , quod 
pejjtmx anima parti ep frmiltare^ JpeSiauit ( voluptatem 
videlicet) Chrypppuj 'vero id^quod optima^ ajjerendo not 
conciliari ^f>o? S ^Xo» , ad id folum quod tfl hone^ 

Bum. Quafi fcilicct Epicurus smhoneBatxm abiuraf- 
fct,3' » 'vi-.aut nullam, nili indecoram volupta- 
tem affedauilfet ? Sic alio loco de facultatibus natu- 
ralibus feribens, & Epicurum, prxfertim , eiuique lih.i.capi 
Sedatores notansiS^x horum,\wc^ix.jfententiay nu^Ia efi 
inteUtgentia amma congenita s nulla ratio coufequutionts^ 
repugnantia y dtuijionu y eompofiiionu s rerum iuBarumy 
iniufiarumque 3 honef}'arum-,ac turpium : fedexfenfu , 
fer /enfu inferi dicunt in^nohii omnia^ ^ hnaginationiltm 
quibujdam memoritfque regi animalia. Ad- haCy nullam in 
anima , qua ratiacmemur y facultatem effe ,pd fenfibuty^ 
fa^ombufque pecorum ritu duci nos , eum fitlicet renueret 
reifuereye nihil poffimus, Hu autboribtUyVortitudofTm^ 


"i 04 ^evtta 3^ morihm Epicuri, 

dentiaXe’nperatJtiayContinent}a,meritfuat nug^e.Sic mr- 
lus aliasjiiccc nomen Epicuri reticeat, haudobfcure 
tamen in illum infultat , vt conftat ex iiS , qux fupra 
attigimus ex Suida , & ex opinione circa vfumpar- 
lib. j. tium Tuo loco commemoranda. MW, inquit, 
"capAo/' •vtram fatmliam , qui in hifce libris •verftru , coaptari 
debeas, ‘Tlatoni/he, Hippocratis, caterorumque •‘viroritm, 
qui opera natura /ujpiciuntsan aliorum, qui eam reprehen- 
dunt , quod non fiatuerit , yt per pedes excrementa efflue- 
rent. Diluebat enim adeo deliciis , qui dicere hac mihi efi 
aufus , fvtgraue ejfet ipfieleSio fur gere ad exonerandum 
fventrem. Praffitijfet nempe hominem ita comparatum 
ejfe , <TJt fola pedis exporrebUione excrementa fecernerei. 
^id hunc ^vel pati, yel agere extSiimes , cum filus ejl? 
quas exercere contumelias in omneis parteu corporis ? quo- 
modo deprauare , corrumpere pulcherrimas animae 
doteis?qui nempe mutilam, (g^ cacam facultatem diuinam 
fecit, qua fila homo poiis eft yeritatem contemplari s inex- 
plebilem yero yoluptatem magnam reddidit , ac potentem^ 
qua prater legem , ac iniuSle exercet tyrannidem , quaque 
•vim ^ pejfimam,0* maxime ferinam habet. Sic ille. 


CAPVT IX. 

De fan£He Matribus, ac nominatim Clemenfei 
Ladantio , Ambrofio, 

E X his iamintelligi licet, quid agere potuerinr,’ 
debucrmtve Ecclefiae patres, quibus ftudinm in- 

cubuic 


\ 


LIBER JIL loj 

cubuir, & Vericaus eminenrioris,&: honeftatis 
(Horis. y£quiores certe in Epicurum efle non potue- 
runt, quam authores Ethnici, cum praefertim magna 
cx parte ipfof-met E|)icuri libros', vt apparet , non 
viderint : Neque vero etiam debuerunticiim potilfi- 
mum Epicurum talem efle crediderint, qualis vulgo 
depingeretur. Cteterum , quod etiam aliqui ex iis, 
quos germana Epicuri feripta minime ignorafle 
confl:at,pr 2 e femore aliquando,quo virtutem populis 
perfuadere conabantur , iuxta rumorem popularem 
in Epicurum dixerint, manifeftam facient (eligendi 
tres , vnus ex Grxcis,duo ex Latinis. 

Ille eft Clemens Alexandrinus , qui , vt erat per- 
emditus , ita legerat fane illam ad Menoeceum epi- 
ftolamdn qua Epicurus nihil magis , quam volupta- 
tes obfeoenas ejmorret , vt ex relatis mox ante con- 
flat. LegifTe argumento eft quod bonam Epiftolx 

f )artem in fuis habeat Stromatis , ac prxfationem il- uh. 
am imprimis , nos ris «)-, 

y^fut Vte j/oip xu^os vJfcf 

7rvf(»f>osirfos 5‘ v><ct}ror, &c. Neque 

iuuenu quu ex/tflem philofiphandi moram trahat : neque 
finex cum fuerit fphilofophando defatigetur. tAd anima 
quippe fanitatem neque immaturus , neque intempefiiuus 
ey?^*«y^«d<w,&c.Et tamen illam Epicuri dc volupta- 
tibus fententiam, velut non aduertens, aut dilTimu- 
Ians,Epicurum perinde notat, quaft decernentem bea- ub. 
tam 'viEioriam jfeu felicitatem , non 'vt hominum ratione 
praditorum)acpbilofopborumsfed •vt quorumdam pecorum 

O 


C4/.7. 


lik j. ef. 
» 5 - 


lih. z. it 
tAhrtth. 
r*p. I. & 
11 , 


io6 De 'Vita 1 0 * morthus Eptcurt^ 

•piffitanlium ftercoribtu. Quin-etiam dicit Epicunun 
•veritatem fofthabere •voluptati , bonam carnis con~ 
Siitutionem deificare y aliaqucid genus, qux profcdto 
cognouerat aG Epicuri mente aliena. 

Ex iftis vnus ellLadantius , cuiu« ciim libro tcr- 
do Inilitudonum verba (Int, Spicurus fitmmum bonum 
in •voluptate animi ejje cenfit , Ariilippus in •voluptate 
corporis , &c. mirum quomodo eodem libro verba 
deinceps ha:c habeat , yerum ille fortajje impunitatem 
•vitiis fiuis jpopondit ( de Epicuro loquitur ) fuit enim 
turpiffima •voluptatu ajjertory cuius capienda caujfd nafii 
hominem putauit. 

Alter Diuus Ambrodus, qui cum in fiiis cpiftolis 
illam etiam partem, citatx ad Menoeceum Epiftolx, 
qux de voluptate eft, proferat , Etenim , clamat ille^ 
inquit, quia non potationis , neque comejfationes , neque, 
filiorum /oboles , nec foeminarum copula , nec pifeium copia, 
aliorumque huiufinodi f qua Jplendido vfui parantur con- 
uiuiffuauem •vitam fiteiunt s fed /obria dilputatio , &c. 
Cum edam ibidem vir fandius hoc addat de Epicuri 
fedlacoribus, quod iUis^non immoderata epuU)non pota- 
tiones voluptatis /uauitatem generant, fed continens vita: 
Niliilominus idem fandius Prxful exaggerat alibi 
Spicuri fcholam dirumpi corporis dele Statione , 0* Epicu- 
reos ajferenteu Jummum bonum •voluptatem efJe,aSJmate 
magis illam inquinamento corporis , quam fibrietate mtte^ 
tu,tc fimiIia.Scd heic iftorum m^us eflo. 



LIBER 


107 


LIBER. QVAR.TVS 

E OBIECTA 

EPICVRO IMPIETATE. 

CAPVT PRIMVM. 

Epcffrus arguitur, quod Deum aut nonprorjus, 
aut fimulate coluerit. 

Vn c vt praecipuas attingamus in Epicimun 
criminationes,exordium facimusab ea,qu^ efl; 
omnium grauiflima,nimirum circa impietate. 
Tametfi porrro quae praecipua obiicitur impietas ad 
dodlrinam fpedet, de qua feorfun dicendum eflr, 
non defunt tamen qui mores etiam , de quibus iam 
agimus, impietate fua notenr,feu Deos , (eu patriam, 
parentes,cxtero(que refpexeris. Ac primum quidem 
Seneca ex opinione eius deducit, quod vereri Deum 
non debuerit.En illius verba: , Dctm iner- 

mm fteusomnia Wt ttUiOmnem detraxiHi potentiamiCr, x^. 
'mcmquamtimendsatjfet, froieciSH illum extra metum. 
Pergir.H»»r igitur /ef tum ingenti quodam, inexplica- 
bili muro , dtjiuniiumque d conSfeflu mortalium non 
habes quare •verearis JNuUa illi nec tribuendi, nec nocendi 
materia tft. Senecae Cicero confentitjNam, quam- 
tf^rrm,inquit,Di^ colendi finunon inteUigo,rmUo nec acce- 
fto ab qj^ec J^erato bono. Videtur proinde Plutarchus 

4 . - P ^ 




io8 *vita^ morihts^ Epicuri, 

adu. non immerico Epicuro , fedatoribufque obiicerc,' 
quod aboleant fAcnfciAy mySleria , pompae t/efios dies-, 
quodque proinde adimant qua facra funt debita 'Baccho, 
caterifque Diu,feuferuatonbus,feu nuptiarum prafidtbtu, 
c 4 p. feu altu. Sic Achenxus : Apud Spicarum , inquit , non 
libatio, non primitia Diu onerantur s[ed quod de mdecora 
quadam muliere Simonides diats 

Non immolatas [ape <uiElimas y orant. 

Deinde , quamuis Epicurus vifus fuerit Deos co- 
lere, hypocrileos tamen , feu fiinulationis impietas 
.adu. inuritur.Hacde re eccc Plutarcliilocum:TrtfC4rto»fx, 
inquit, adorationes-,non yt qutdpiam hu indigens, fed 
pra multitudinis metu (imulat , yocifque contrarias iu, 
quas inter philofophandum ederet , pronunciat. Ac facrifi- 
cans quidem mananti picrificulo,yt coquo ajjiflit , facrtfi- 
CIO tamen per aSio difcedit, lUud fubmurmuram : quod qui- 
dem hominem oportuit facere , /aerum feci s 'verumtamen 
diu ad me nequaquam aduertentibtss. Ita Jcilicet Spicurus 
fingendum ejje exiliimaf, neque inuidendum ejfe,autmfen- 
fum fieri 'Zfulgo hominum , qui cum gaudio peragunt iBa. 

• Hactenus Plutarchus , qui & poft-modum vbi 
oftendit nec Epicurum , nec Epicureos fuperftitiofis 
feliciores e(Te, quatenus facris,myfteriifque, neceffi- 
tate compulfi,airifl:unt,fubiicit, illos idagere timenteu, 
Cr expauefcenteu, ne detegantur, atque idcirco cum fiiUo- 
eia populo imponere s apud quem etiam libros de Deo , na- 
tur aque diuind componant , inuolutos lUos , nihilque bona' 
fiugu continenteu s dum opiniones interim fisas omnimode' 
feu fisperueliiunt, ac propter metum operiunh Ex hoc eft. 


CUI 


.1 




LIBER IV, T69 

cur apud Lucianum, cum Epicureus Hermoninfi- inS/mp»/, 
nuaflet honorem fibi aliquem, quod eflec Sacerdos, 
deberi » Zcnothemis Stoicus id cum rifu exceperit, 
quafi facetum prorius foret Epicureum Sacerdotem 
cite. • 


CAPVT II. 

I. 

qtiodfe , 65 * fuos SeButores in Diis 
haheri 'uoluerit. 


S Equitur alia impietatis fpecies. Videtur enim 
Epicurus Deos c mundo luftulifle , vt fefe quafi 
nouum quemdam Deum mortalibus inueheret , & 
quos luberet faceret Deos. Siquidem Plutarchus 
commemorans illam Colotae adorationem , qua 
Epicurum de natura differentem profequutus fue- 
rat : 6 'picurtu ipfe , inquit, glori ahur/dus aiiinwiiJSi^os ,Ji( 
illotn defcribit j us <nQ,oy 3 d<p Qt vip vfxZt Myo- 
pia. t7r<6o4?;jH5s eupveio?J)y>}}or 5 ’ 

icUbOLf vput, yoydrut 6i^ur(j3^})S 

iviXv^iOi ^ tTnl\s W 

(q»(ri) >9 vfj{gs ^Jtfp 5 t<ftewloty)y Tibi enim, 

tanquam •■veneranti ea , qua tum d nobu dicebantur , 
cejjit cupiditoi, caujfam non habens naturalem , •z/t genua 
attingens nes compleSiereru , ef quicquid 'vjurpari folia- 
tum eft circa cultuum adorationes y precationefque exhibe- 
res. .^0 ejftciHiy inquit , 'vt nos te 'vicijpm /aerum 

deputaremus , ac yeneraremur. Et paulo pdft : a^6cop7oV 


O 3 


Coi 

Itb. 1 • adu. 




etii.lihro. 




■fio De ^ moYihM Bpiairi, 

IUSi TrEe/TOT'»} ( H) rtipGxyj-lVS S\j/M » inCOTTUpti- 
Ifilu pergCfin^uit, nofque inconuptibtleu etiam reputa. Ex 
quo Plutarchus cenfetignofcendum iis , qui dicunt 
fe quouis pretio fpediacuros Tabulam , in qua ille 
quidem exhiberetur procidens , genuaque comple- 
dlens i ifte vero reciproce &fupplex , & venerabun- 
dus. His adde, quod idem Plutarchus ab Epicuro ad 
Idomeneum feriatum fuifle commemorat, -rAuTrt 
vfur 6is rrS: «pi^<r«(L(gL7os '^x7re/dlii,//4^«f /w/f/r 
ad nos primitias ad /acri huitu corporu cultum. En vt af- 
fedlarit honores diuinos. Quin affe(Stafre quoque 
videtur,dum tot caeremonias in fui memoriam tefta- 
mento fieri mandauit, ac id comprobante praeferam 
fucceffu , cum Sedatores ipfum inter Diuos coUo- 
cauerint, & celebreis effecerint ^^rxncdjou^Ms v?r\ 
ea7tor /uperShtiofo ritu cultas i /i dies 'vige/tmas^ 

vt apud Laertium Menippus obiecit. Quod porro 
inter Deos relatus a fc(^toribus fuerit , declarat 
abunde vel vnus Lucretius , haec enim de illo profa^ 
tur: 

potis e/l dignum pollenti peffore carmen 
(/ondere pro rerum mate Hat e i hifque repertus 
J^i/ve 'valetnjerbu tantum^ ^ui fundere laudem 
*Tro meritu eiru po/jityqm talia nobu 
^eiiore parta fuo,qua/itaque pramia liquit? 

NemOi<vt opinor ^erit mortali corpore cretus. 

Nam f{vt ipfa petit mateHas cognita rerum] 
Dicendum 'Jly Deus lUe fuitfDeuSy inclute ^emmi] 
princeps ‘vita rationem inuemt eam, qua 

Nutic 


LIBER 

^^unmAppellaturfapieniia, quique fer artent 
FluEhhus e tuntu vitam , tantifque tenehru 
fn tam tranquille , tam clara luce lecauit. 

Neque vero eft cur Ladantius exiftimet Luere- i 
tium laudare hoc loco voluifle aut Pythagoram , aut 
Thaletem j Siquidem fatis manifefte Epicumm in- 
dicat , dum commendationem concludens ^ hxf 
habet: 

^uoiiu ego ingrejptt •vefliglai nunc rationes 
'Per/equor^ ac doceo difiuy quo quaque creata 
Padere [int , &c. 

Quod denique Epicurus Sedatores fuos facerte 
Deos voluerit, confumare videtur, tum quod ille 
{cripfitad Menoeceum , fore ^ yt fiu praceptu parens 
fviueret njt *T)etu inter homines, ^vav 5 fltrj of 

‘jnuff: tum quod Plutarchus proprium fliifle Epicu- 
reorum a{Icrit,o/r pfe ^Deorum aqualeu taxarent, 

CAPVT III. 

declaratur *vt Epicurut cenfiri pofiit legitime 
coluijfe naturam diuinam, 

I Am, cum eleuare aggrediar quae Epicuro obii- 
ciuntur,abfit aha mente id praeftem, quam exerci- 
tationis gratia Neque enim hille fuit, vt efle potuit, 
impius, malignus , aut alia ratione vitiofus , ego is 
fum, qui patrocinium ipfius mordicus {ufeipiam , 5c 
yel fucofado,exftitilTe pium, bonum, temperantem 


- ^ 


lib. IO. 


lih. i8. ci 
uit. c*p. 
4J- 


V 

iit 2)<f njha , ^ morfhw Spicei, 
detendam. Quin-etiam,fi quando pcrfpicifum eua-*- 
dac ca,qux obiiciuncur,calumnias non eflcjac ipfumi 
reucra peccatTc , neque reprehendi iniuria , non cro 
fanc ipfc potiremus , qui accufationem inftituam, 
(vti &c intliruo in illis dodlrinx capitibus , in quibus 
pcrfpicuc crratTe eum conflat) cum &iam dumtaxac 
cxcufationem texam, quod ille videatur prxter fas,8c 
xquum,nifi in rebus omnibus, at certe in quam-plu- 
rimis , mea fententia reprehendi. Itaque rei veri- 
tate falua per me , ac integra , explicationes fo- 
lummodo , atque coniedluras propono , qux niti 
moneant exteros , mihi tamen bona fide agenti 
probabilitatem inducunt. Quod fpeiSlat fane ad 
rem prxfentem , moueor loco illo Laertij , quo 
aJfeShis pietatu Spicari erga Deos , imffabilu faijfe 
dicitur , ^ irpos fleVf oaiorvlos £xt)^os v SteiQta-tf. 

Moueor , quod in ea duitate , in qua Epicurus in- 
- columis vixit, &,vt adnotauit D. Augutlinus, glorid 
etiam floruit y adeo male mul6larenmr quotquot ex 
Philofiophis , vel leuiculam impietatis futpidonem 
exhiberent , vt exemplo efle potTunt Anaxagoras, 
Protagoras , Socrates , 6c florente iam Epicuro , ipie 
Aritloteles.Tum,vt obiedlisfatisfiat , hxrendum in 
co non opinor , an Epicurus Deum coluerit i id dil^ 
quirendum potius , an fe in cultu naturx diuinx ex- 
hibendo rite geflerit.Principio vero nemo dicat exi- 
gendum ex ipfo cultum , quem folum temporibus 
illis profitemur verum fuifle , ac legitimum , ludxis 
fcilicctprxtcriptum: fiquidem qui exigeret, Plato- 
nem^' 


LIBER IV. 115 

nem,Zenonem,cactcrosque omneis Epicuro faceret 
parcis. Quocirca inipiciendum reftat, quid in com- 
muni tam Epicuro quam exteris caligine , decuerit 
magis naturam diuinam. Circa hoc porro , vide vt 
etiam noftiis hifce temporibus de pietate philofo- 
phemuri & Epicurum ^rx exteris , quotquot ipfum 
reprehendunt, maxime pium forte comperies. Du- 
plicem folemus aflignarc cauflam , quare Deum 
homines colant : Vnam dicimus exccllentem,fupre- 
mamque Dei naturam , qux feipia, & fine vllo ad 
noftram vtilitatem rcipedu , cultus , ac reuerentix 
digniffima fit : Alteram , beneficia , qux Deus feu 
bona largiendo , feu a malis auocando , aut contule- 
rit, aut, quod magis mouet,collaturus fit. Heinc, 
fi quiipiam ad Deum colendum priore caufia alli- 
datur , hunc feadfcdlii vere filiali componere afleri- 
musifin pofteiiorc , prorfus feruili. Et c^uamuis ho- 
nor,amorque femilis, non fit omnino improban- 
dus,ac ne prxfertim in Benefadorem ingrato fimus 
animo; nemo eft tamen qui fuftineat filialem non 
longe prxftare ,^udd is exhibeatur ob ipfummet 
Deum, cuius fancaltariaaliunde frigerent , fi domi- 
-liante afiedai feruili , homines nihil ab ipfo , ( quan- 
cumcumque excellens foret) aut acciperent , aut 
metuerent. lam cum Cicero, Seneca, & alij affedu 
plane femili dudi fuerint, quid-nam aliud Epicuro 
reliquum fecerunt, quam vt fiJiahs eius pietas (non 
illa ime fupernaturalis , feu ex gratia iuftificante, 
fecundum quam filij Dei nominamur , & fumus; 

P 


1 14 moribus Epicuri, 

verum naturalis , & qualem reda ratio fuggerit, 
fecundum quam etiam agriofeitur Deus vt pater) 
lih I de linquant , eius pietas magis , magilque commen- 
nat. Dtor. darctur.Cicero fic inftat:.i^«/<^ eji , cur T)eos ab horni- 
nibur colendos dicas , cum dij non modo homines non co- 
lant yfed omnino nihil curent ? Pergit : ^a porro pietas ei 
debetur )d quo nihil attepens ? aut quid ommnby cusus nul- 
lum meritum fit y ei deberi /?or^/2?Agnofcis vt alium, 
quam feruilem cultum Cicero non probaueiit : Ac 
filialem, in Epicuro non probauit ille quidem , fed 
tamen non ignorauit. Quippe Velleio pro Epicuro 
relpondente , inter coctera hanc rationem audiit: 
ibid. Habet 'zsenerationem iuiiam quicquid excellit, Seneca 
^boief-ca" fic quidem vrget : 9/4 1 qui *DeumySpicureyDeum 

'vu videri colere , non aliter y quim parentem ? grato , vt 
opinor y anirMjtAutfinon 'vu fvideri gratuSi quia nullum 
habes illius beneficium , fed te atomi > i^a mica tua 
forte y ac temere conglobauerunt , cur colis ? Verum cwn 
folam reuerendam femilem Seneca agnofeat , non-** 
ne filialem in Epicuro , vel nolens,fatis indicat, cum 
abipfoDeum, tanquam parentem co\i dicit? Quid 
quod Epicurus ftatim a Seneca inaucitur7)r«ww/c- 
reyUuUa jpe , nullo pretio indutus j fid propter eius maie» 
Batem eximiam , Jupremamque naturam ? An-ne pietas 
Epicuri fieri poterat commendador. 


iec.cit. 


■ % 
4 

A 

i 


CAPVT 




i 


CAPVT IV. 


2)r fiperitif tofis ritihns ab Epicuro contemptu, 
de ohieBa fimtdsU^ione. 

Q Vod Epicurus libationes , primitiarumque 
oblationes in fuo conuiuio neglexerit j quod 
Icita, aliaque id genus ( quanquam dodtrina potius, 
quam exemplo mo) abolere curauerit, non videtur 
eflfe cur vitio vertamus. Profedlo nemo negauerit, 
quin alia religio fit pura, & alia (puria, quae luperfti- 
rio proprio nomine dicitur j nemo confequenter, 
qui, cum illam j^robet, improbare iftam non debeat. 
Quid- nam vero aliud egit Epicurus?Obferuauimus 
vt contenderit religionem puram amplecti i quod fi 
aliunde vel contempfit , vel etiam radicitus conuel« 
Iere ftuduit ritus illos, ac caeremonias , quaefincerum 
in Deum aftedum prorim opprimentes , crucem 
praeterea mentibus figunt \ nihil fanc voluit aliud, 
qu^ improbare fuperftitionem. Plura fiint de his 
^o loco dicenda. Addo heic folum , fi hac ratione 
repurgauit Epicurus fuperftitionibus homines : fi & 
cultum illum neglexit , & Deos illos fuftulit , puta 
Bacchum , & caeteros, quos neque nos probare de- 
bemus, neque ferre poflumus *, traducere autem cu- 
rauit exemplo fuo homines ad cultum verae diuini- 
catis (etfi aliunde, quia homo fuit, neque iis, quibus 
nos iam , illullratus luminibus , non attigerit vnde- 

P a 


1 16 De vita morihtu Epicuri, 

quaque fcopum)quamobrema nobis dicatur ex hoc 
capite culpam contraxifle ? Admoneo proinde , non. 
de vera Religione, fed de fpuria , feu fuperftitiofa 
intelligendum Lucretium , cum ab Epicuro inftru-* 
<3:us concludit: 

^are T^lligio pedibus fubieSia fvicijjim 
obteritur s nos exaquat >vi 6 ioria calo. 

Nempe & ftatim profert exemplum fuperftitiofi, ac 
nefarij immolandorum hominum ritus: 

.Sapiusolim 

ll^lligio peperit fcelerofuy atque impia 
Aulide quo paSioTriuiaif^irginu aram 
fphianajfai turparunt fanguine foede 
*J)uSIores 'Danaum deleSii, prima yirorum. 

Quijtmid infula 'virgineos circumdata comtus 
Ex fvtraque pari malarum parte profufa' fi, ^ 

Et moefium fimul ante aras adflare parentem 
SenJitjt^ hunc propter ferrum celare miniSiros, 
AdSfeSIuquefuo lacrumas effundere ciueui ■' 

^uta metu terram genibus fummiffa petehat^ - • • 
J^ecmiferaprodejfe in tali tempore quibat 
J^od patrio Princeps dondratnomineRegiems 
Nam fublata yirum manibus ,tremebundatfise ad aras 
DeduSia fi s non rvtfolemni more /atrorum ' 

*Perfe£io,po£et claro comitari hymenao: ' • 

Sed cafia inceBe nubendi tempore in ipfb 
HoBia concideret maBatu mceBa parentis, ' ■ • ■ ' ‘ . 

Exitus •vtclajfi felix fiuBuf que daretur. ' ' ' 

Tantum ReBigio potuit fuadert malorum! 

Superftitioj& 


i 


' i 


LIBER IV. 117 

S^erftidofa videlicet. An quxDiis alioquinfuiflent 
offerenda, Epicurus prae intemperantia deuorauerit, 
diiudicandum eft ex iis, qux dicentur inferius. 

Circa obiedam fimufationem , is non fum , qui 
tueri velim fimulate eum nihil egifle i vnus,qui cor- 
da, renelque fcrutatur,fcireid poteft, ac dicere. Dico 
folum, fi Epicurus quibufdam Religionis patrix in- 
terfuit exremoniis, quas mente tamen improbaret, 
videri pofle illi quamdam excufationis fpeciem ob- 
tendi. Intererat enim,quia ius ciuile, & tranquillitas 
publica illud ex ipfo exigebat:Improbabat,quia nihil 
cogit animum Sa|)ientis , vt vulgaria fapkit. Intus, 
erat fui iurisj extra, legibus obftridius focietads ho- 
minum. Ita peifbluebat eodem tempore quod & 
aliis debebat, &fibi. Ac fateor quidem vcracitate, 
non in verbis modo, (ederiam in adionibus nihil 
cfle pofle laudabilius:Quidfiicias tamen , vbi fpeda- 
ris hominem extra Regionem , in qua debemus 
cogitatione, verbo , opere confentire ? Pars hxetum 
erat Sapientix , vt Philofophi fentirent cum paucis, 
loquerentur vero , agerentque cum multis. Sane 
enim quod Epicuro , Epicureflque obie(ilum a Plu- 
tarcho eft , aliis prope omnibus Dodtores noftri ob- 
iiciuntiej^empli caulsa, Origenes, qui in hac ipfafeu udu.Olf 
ftuldda ,*Ieu impietatis Ipccie copulat non femel 
Peripateticos , & alios. Quod quidem attingo , vt 
intelligas Epicurum nihil peccafle , quod alij non 
peccauerint.Quanquam nefeio quifpiam-ne fit, qui 
cum extemonias illas improbet , exiftimet tamen 

P 3 


ii8 ^ e *vitn morihfu Epicuri, ^ 

dcbuiffc ab Epicuro probari ? Id , quod Plutarchus ^ 
vrgct de turbata Epicuri felicitate ob ncceflitatem, J 
& metum, declarandum alio eftloco , vt & cactcra ‘ , 
qux exaggerantur. Illud Hermonis , fi nihil aliud> 
faltem indicat eiufinodi fuifle Epicureos habitos, a 
quibus Sacerdotium , cultulque Deorum non forec 
^enus. 


CAPVT V. 

J!ffeBarit~ne honores diuinos? 

S Equitur quod Plutarchus vrget circa Colotae 
adorationem. Attamen , quis non heieperuideat 
tam puerilem commentationem, vt refutatione non 
egeat ? Epicums Deos ex omnium fententia extra 
hunc mundum conftituebatiipfe fe vero intra hunc 
mundum non ambigebat degere. Deos docebat 
experteis efie ortus , atque interitus ; ipfe fe non cor- 
pore modo, fed & animo prxdicabat eflfe ortui , ac 
interitui obnoxium. Quomodo fe ergo pro Deo 
habere,aut incorraptumreputare?quomodo exteros 
mortaleis diuinx elte conditionis exiftimare poterat? 
Et dicere quidem poffet aliquis hac in re ipfum deli- 
rafle,ac fibi ipfi contradixifle : verum ex iis , qux fe- 
quentur facile erit colligere aliam fiiifle viri grauita- 
tem, modeftiam,fapientiam,qu^ vt nugaretur tam 
anileis nugas.Quare cum tam multa Epicuro fuerint 
?lE(3:a a Stoicis , vt antea obferuauimus i quis non 

credat 


LIBER IV, 119 

credat hanc Epicuri ad Coloten Epiftolam in fup- 
pofititiis habendam?Negare quidem noluerim, quin 
Colotes aliquando prxceptoris fui dodrinam mira- 
tus , ipfum ad genua compledH potuerit ; quin Epi- 
curus viciifim, quafi fefe excufando , quod modefti 
facere folent,complexus illum flierinfed adiio huiuf- 
cemodianfamprarbere non debuit commentis illis 
fubtexendis.Prjetereo Epicuri fadum,vbi conccCTum 
fuerit, eleuari poflc , fi dicas Epicurum voluifledun- 
taxac commendare Colotx affedtum , quafi fcilicet 
enthufiafmo quodam ad Tapiendam fuiflet corre- 
ptus ; Si 'defendas non propterea opinatum fuillc 
Epicurum diuinos fibi honores delatos ( nifi quis 
cenfeat quotquot patiuntur fibi deferri complexio- 
nes,genuflexiones, aliaque huiufmodi, quac,tametfi 
alio adfe<3:u,ad Deum etiam deferri norunt, vfurpa- 
re fibi velle honores,qui diuini fine) Si incorruptibi- 
litatem illam , aut pro nominis immoitalitate acci- 
piendam effe fuflineas qualem Metrodorus poft fe, 
poftque Epicurum vita fundlos, Seneca teftante, 
prarfenfit i aut pro ipfamet pofTelfione bonorum im- 
mortalium, cuiufmodi virtutes funnfic enim fumpfit 
Epicurus , vt referetur paulo pdft , in Epiftola ad 
Menoeceum.Hxc inquam pra:tereo,cum dicere prx- 
. ftet,& verifimilius fit,rem ruifle confidam, & a Plu- 
tarchojVtille erat, ex fiipra didis, animatus,pro vera 
fuifle diuenditam. Quod idem dicendum de primi- 
tiis ad cultum facri corporis ab Idomeneo poftula- 
tis.Ad illud de impenfis,8c celebritatibus, quas i» fui 


110 


De njitd , ^ moribus Epicuri, 
honorem haberi Epicurus teftamcmo cauit, refpon- 
Jere facile ell:,niliii ipfum propterea diuinum appe- 
tiifTe , fed honores tantum quofdam folitos deferri " j 
viris bene merentibus. Is mos olimfuit , ac uim per- 
fcucrat, vt, pro innato fama: appetitu, quifque man- 
det aliquid in fui commendationem poft obitum 
fieri , feu illud fiincra attineat , feu fepulcra , feu fbi- 
tuas,feu annuas commemorationes , feu largidoncs 
natalcis, feu fimilia, qua: varia funt pro perfonariim, 
temporum, & locorum varietate. Epicurus quid talc 
fecit : an poteft quifpiam iUum damnare, niu ftadm 
damnet magnos viros, qui fuerunt & prifcis , 6c no- 
ftris temporibus? Vt Epicuri xuum attingamus,non- 
ne , fi ille quidpiam de celebritatibus mandauit, ipfi 
^ etiam Ariftoteles , Theophraftus , Lycon , & alij dc J 
/.j. ftatuis fibi ponendis mandarunt ? An dices vider^*, 
fuiffe modefliores Lyconem,Stratonem,& alios, qui-^*' 
circa celebritates fuis fucceflbribus nihil praefcriplc- • 
runt } fed mandarunt folum vt funera fibi nec illibe-' ' 
ralia curarentur , nec fuperflua?Vt dicam fanc quod 
res eft j videntur illi fuiffe hac in re Epicuro longe 
vaniores. Et norant enim fe ob hanc fpeciem mode- 
rationis laudatum iri , & fperabant maiores fibi ho- ^ 
nores ex illa indefinitione a fuccefforibus deferen- 
dos, quam fuiffent aufi praeferiberexum Epicurus ex ~ 
oppofito , nihil aliud verbis , aut votis offendens, - 
quam animo conceptum haberet, fimpliciflimc ege- 
rit. Praetereo autem Epicurum videri potius profpe- 
xiffe fuis fuccefforibus , quam refpexiffe ad feipfum, 

dum 




LIBER IV, III 

dum conucntus illos inftitiut. Certe grata illa eius 
recordatio cum liberali conuidhi, non poftremum 
fuiflTc videtur demulcendae Se£lx condimentum. 
Quid de Menippo fentiendumfit,ex fuperiore libro 
conflat. 


CAPVT VL 

§lmnam finfu Lucretifts dixerit Epi* 
carum ^eum. 

Q Vod ad Lucretium attinet , nemo dicat illum 
cenfuifTe Epicurum reuera Deum : cum & 
mortuum deprxdicarit , & nos exemplo eius mo- 
nuerit, vt fortiter mortem oppetamus. Poetice ergo 
lotj^uutus eft, Deum infinuans Epicurum ea ratione, 
qua hominum vulgus illos pro Diis habet, qui de 
genere humano ruerunt bene -meriti. Vt enim 
Plinius alicubi, Deus efi mortali, tuuare mortalem : ac lA. x. cap. 
fbaimiHic efiyetufiifjimus referendi benemerentibus gra- 
tiam moSi^vt tales numinibus ad/cribantur. Cum itaque 
homines in Deos pridem retuliflent Bacchum , Ce- 
rerem, Herculem , Thefeum , qui fuis inuentis , ac 
laboribus generi humano non parum profuiflent, 
cxiltimauit Lucretius Epicurum potioriiure Deo- 
rum numero adfcribendunijhoceft, habendum efle 
vt virum beneficum, & celebrandum , quod Sapien- 
tiam adinuenilTet , ex qua ampliores vtilitates pro- 
manarent ad homines.Sed reticendi verfus non funt 

a 


iir moribMEptcmi, 

quos ille fuperius obic£tis attexuit. Ifthsc nimiran* 
fubiiciuncur: 

Confer enim diuhaaUormattttqitar^^ 

O^mque Qeres fertur fritges , Lthert^ It^rts 

vitigeni laticem mortalibus infiituijfes 
Cum tamen bts fojfet fine rebus rvita manere: 

Vt fima fi aliquas etiam nunc 'viuere genteis. 
tAt bene non poterat (tne furo fe£hre viuis 
magu hic merito nobis Deus effe yidetur^ 

6x quo nunc etiam fer magnas didita genteu 
Dulcia permulcent animos folatia "vita. 
Comparationem habes inucntorum Cereris , & 
BaccB cum Epicurea faniendaiaccipe iam compara- 
tionem laborum Herculis cum eadem fimilitcr ex- 


fuperante; 

Herculis antiliare autem fi fi»uputabts, 

Jjongtus a ‘veramulto ratione ferire. 

^id Uiemeaus enim nobis- nunc magnus hiatus 
pe Leonis obejfet , & horrens tArcadtus fus; 

Denique quid Creta Taurus , Lernaaque pefhs- 
Hydra •venenatis pojpt •vallata colubru? 

^idve tripeBora ttr-gemini yu Geryondif 
Et Diomedis equi Jpirantes naribus ignem, 

Thracen, 'BiBoniafque plagas , atque Jfinaraproftcr 
Tantopere officerent nobis ? rvncifque timenda 

Vnguibus Arcadia wolucres Stymphala colentes? . 

jiureaque HeSperidum firuans fulgentia mala, ^ 

%Aiper, acerba tuent, immani corpore firpens, j 

aArboris amplexus fiirpem : quid denique obejfet, _ , 

Drofter 


LISSR IV. ju 

Propter iAtlanuum littiu , pelageque puerae 
^0 noFier adit quifquamtnequeB a rbartu audet? 

Catera de genere hoc qua funt portenta peremta^ 

Sinon fviSia forenty quid tandem 'viua nocerent? 
S^ily^vt opinorsita ad fatiatem terra ferarum 
D^nc etiam pattt , ^ trepido terrore repleta ‘f 
*Per uemorUi ac monteu magnosyf/ludfque profundaes 
loca 'Vitandi plarumque 'f noftra poteBae. 

At mfi purgatum 'f peSiue , qua pnelia nohtir, 
tAtque pericula tunc ingratis inftnuandum? 

^t^ta conf indunt hominem cuppedinis acres 
Sollicitum cura » quantique perinde timores? 

^mdve pperbiOi furcitieiypetulantiayquantas 
Sfficiunt cladeu ? ^id lux/Uy defidiefque? 

Hac igitur quicunSlapbegerity ex animSque 
Sxpulerit diBu , non armu s nonne decebit 
Hunc hominem numero Diuiim dignarier ejp? 

CAPVT VII. 

§luo JenJfi Epicums fuos quafi Deos 
ejfe voluerit, 

P Ari iam modo , cum Epicurus Sedatores fuie 
(apiendx <juafi Deos t^uofdam futuros afleruit, 
ridiculum foret putare, illum ad germanam natmae 
diuinae conditionem attendiffe. Nimirum ea folum 
fuit mente, vt cum naturam diuinam deferiberet ex 
felicitatis , immortalitatifquc adiundis , cenfuerit 


1 14 I^€ vitat moribus Spicuri, 

(apientem aliqua ratione tum ad Deum accedere,’ 
cum, quatenus ipfi liceret, euadcret felix, atque im- 
monalis:fclix, inquam , quatenus fieret pemirbado- 
num vacuus-,immortalis,quatcnus bonis immortali- 
bus frueretur, videlicet virtutibus. Ecce etenim quid 
praecedat obiefta verba ad Menaceum : t'cu/& ^ ^ 

^ (Tvyfaii) Siix.7rv.r1os , v/utpar , rvKlhs 7tf>ls j 

lojJJoiy Yj Tcfas Tor oiJ(£tor isj-* vmp , vfr* i 

orei/p SioL^pciL^vay. JSla, igitur t ipjisque Affinia , diebus^ 
noGlihu/que fimper meditare fiue ipjetecum ^ jiue cum eo, 
quiJittutfimUuiJicfiet yt nec •zjigilam , nec fomniatu 
ferturberu <vnquam. En quid fequatur : ^jXrydfiopcb 
JyrrrZ^axo e^JSpuTRS 6*' iOc^focTois oLyx^o^^ Animali 
quippe mortali haitdquaquam /imilu efi homo innutritus 
immortalibus bonis. Itaque talem hortabatur Epicurus 
Menoeceum fieri , vt nempe in tanta morum praui- 
tate,virtutem ipfc tueretur, ac proinde vt Deus qui£l 
piam inter homines corruptifumos emineret. Taleis 
confequenter potuerunt Epicurei (efe habercjquan- 
quam non negem elTe potuifle in Epicurea fe<Sb,qui 
indigerent elleboro. Quid enim mirum , cum fatis 
conflet fandliffimis etiam fodetatibus cuenire,vt 
ambitiofiffimos quofdam , & flagitiofilfimos nu- 
triant.Porrd,fi cum illi fe Deos,Deorumve xqualeis. 
iadarent, nihil aliud fibi arrogarunt, qu.hn celebra- 
tam illam apud fuos , caeterosque fapientiam j vtt 
verifimile eft nihil eos aliud cogitafle fidfane ege- 
runt, quod tumlidtumper Ethnicam profeffionera 
fuit.Horatium audi: 



lapiens 


LIBER IV, 

"■ ■■ Sapiens njno rainor fouti uh.i. tp^; 

squalis ergo Diis csteiis. Cicero animum hurnamm *' 
cum nuDo alto , ni/i cum ip/o Deo comparari pojje dicit: 

Quid Sapientis ergo aninium? Seneca, Sapiens iOe, 
mc^mz 3 plenta gaudio, hilarut ^placidus, inconcujpu, 
cum*Diu ex pari 'viuit. Ac rurfus ; Hoc efi Jummum 
honum , quod fi occupas , incipu T>eorum [ocius ejfe , non 
ytf/i/>/^xVerum res iiiiriis perfpicua eft. 


CAPVT VIII. 

Spicur/ pietas fuerit erga Patriam, 
Parentes , alios, 

R Eftaretiam impietas, qux in patriam, parentef- 
que Epicuro obiicitur, maxime vero ab Epi(5Ie- 
to:fedcumillaad placita Epicuri prxfertimlpedlet, 
nihil heiepreuertendum ell : Id refero folum , quod 
Laertius habet. Imprimis enim poftquam fcripfit 
pietatem eius in patriam fuifle inexplicabilem , mb- 
iicit illum abftinuifle a publies rei adminilhratione, 
prafumma mode{Iia»v7rtp^oXn tTrtjKflcts: cumpatrian), 
tamen difficillimis temporibus non defcruciir,veluti 
fupra attigimus. Vidimus etiam vt patria flatuis 
sneis eum honorat •, fcilicet tanquam teftibus emi- 
nentis td/us candoris, quofeittomnets geflerat, 4ov7rsp- 
Tpei -rat^s djyyufjis<ruju7}>. Deinde commen^ 
dans illius erga parentes pietatem , ipfam vocat 
t&ygratam animi grati /ignificationem, 
Q. 3 


lib.SQ. 




t%6 *vha moribus Spicurf, 

ficrccordadoncmjvt&chaiitaiem eiufdem in fra- 
;• ' tres ^‘TroHditjhoceft 3encficenum appeUat,eam fcili- t 
cet,(^uxcauflafuitadiTiirabilis illius anioris, cuius cx '■ 
Plutarcho iam meminimus •, ne aliquid dicam de iis, 
qux infinuantur ex teftamento. Defcribitur cond- J 
nud a Laertio manfuetudo viri in feruos , 
concluditurque demum i» omntis omnino homines ^ 
bumanitaSiX^Qiw 5 v is^os m»(afs cu/IS q>tX(^6pu7r/x. Ex 
quibus (ane intelligkur fiiiffe Epicurum fummi 
pietate , caritate , bonitare in vniuerfum genus hu- 
lih.i.Tufc. itianum.Heinc Cicero optimo iure,6‘^ic«r«#, inquit, \ 

homo minime malus,fvel potius n/ir optimus. 
indignabundus : Coluit Cpicurus , inquit , amicitias^ 
lib. z. dt bonum, f^comem,& humanum 

fn. fitijff» Huc illud etiam i^cmntt:T{edarguitur i^fe d fefe, 

waneuntque /cripta eitu probitate ip/tuS)ac moribuf.Nam: | 
ifia commendatio puerorum ( fic pergit iHe , etfi fuo 
CenCu) memoria,^ caritas amicitia Jummorum officiorum 
in extremo j/iritu conjeruatio, indicat innatam ejfc homini 
probitatem gratuitam , non inuitatam 'voluptatibus , nec 
pramiorum mercedibus euocatam. ^uod enim teSiimo* 
pium maius quarimus, qua honeSi4,t^ reda /int, ipfa ejje 
optabilia per /efescum 'videamus tanta ejfe officia morien- 
/ar.^Denique tacendum non eft,quod habet Laertius, 
cum adhiCTcnteis Epicuro difcipulos memoransdllos 
detentos dogmatica ipjsus Sirenibus dicit > ac Metrodo - 
.rum Statoniceum,qui vnus ab illo defecit, & ad Car- 
neadem fe contulit , ideo videri defeci{Te,^«<w/ nimia 
'viri bonitate veluti obrueretur i Cttfiwjirlos 5t7? e^tw- 




I 


LIBER IV, IZ7 

Quo loco obiter notanda non leuis difficultas 
cft,qua ratione fieri poffit , vt Metrodorus Stratoni- 
ceus ad Carneadem deficere ab Epicuro potuerit, 
cum Carneades ne fuerit quidem moriente Epicuro 
natus. Qmppe cum ex Apollodoro apud eundem 
Laertium Carneades obierit Olympiadis c l x*. Uh.A,. 
anno i v°. natus annos oftoginta quinque , vel , vt 
Cicero habet, nonaginta: non potuit natiuitas eius m. 4. 
Olympiadem c x xx v 1 1 . prxcedere,ficque obitum 
Epicuridecem Olympiadibusjfeu quadraginta armis 
non fequi. Et fuit quidem prxter illum Anaxagorae 
difcipulum , .cuius meminit Suidas, Carneades qui- ** 
dam alius Epicuro contemporaneus : is fcilicet, cui, 
cum inuififlet Arcefilam podagrae doloribus ar- 
dentem, 8 ctriftis exiret, inquit ille, Qarneadet 
noHer (amore intellige, non Sedla) nihil illinc peruenit 
huc , oftendendo pedes , & pe(flus. Attamen praeter- 
quam quod ille fuit Epicuri perfamiliaris, vt adno- 
tauit Cicero, adeo vt proinde fieri ad ipfum non 5- ^ 
potuerit celebris defedtio 5 confiat profedo Metro- fi’’-’”!' 
dorum Stratoniceum auditorem illius non fuiflejfed 
fubfequuti celebris Academiae irmouatoris , & fuc- 
ceffione quarti ab Arcefila. Nempe de hoc Cicero 
loqnensiBent autem nojfe Carneadem, Stratoni- 

ce/u Metrodorus putabaturl.tahbiimsus:ffratetiamt 
inquit, Metrodorus , quicumidis ( Clitomacho, & Om. 
^fchine) 'vn^tpfum illum Carneadem ddigentiiss au- 
dierati &c. Quid putas ergo heie dicendum ? Exifii-^ 


■X: 


apud 

Latrt. A4. 




12,8 *vit a ^ morihtu Epicuri, ^ t 

manm Laertium interpietari riclicere,quafivoIuciic “ 
dicere :Ex omnibus iis , qui Epicuro ipfiiKvc Sc£tx 
aliquando nomen dediffent, neminem vnquam de- “ I 
feciflc praeter Metrodorum illum Carneadis tem- - ^ 

poribus. Qiidd bonitas vero Epicuri grauis illi 
fiiilTe dicatur , intelligi poteft de ea , quam Epi- j 
eurus tamctfi monuus fpiraret adhuc in fumftia 
illa confenfione , caritate , & fui memoria apud' -j 
Sedlatores. Sane vero fi .Metrodorus a viuente ' ^ 
adhuc Epicuro defecilTet , quaefitum non fiiillet ex 
Arcefila ( qui duodecim annis Epicuro fuperuixit) 
cur homines i exteru ad Spicareos , ab Spicureu fvero ‘ - 
ai cateros non commigrarent s de re infra dicen- - 

dum cft. 

V 



LIBER 


I 


'"T * v' .■'• •'. .cr- ..’ "•^*-‘* ' » * ■ 


LIBER QVINTVS 


119 



DE OBIECTA 

EPICVRO MALIGNITATE. 

CAPVT PRIMVM. 

^Accujatur Epicurus Jn^atitudinis ergu 
^rsjceptoreg» 

|Vo funt praecipua obic(5tac malignitatis 
I capita ) ingratitudo in praeceptores , & male- 
' dicentia adueidus omneis Philofophos ; prx- 
tcr ambitionem vtri<jue commiftam. Prius caput 
libro iam primo fere indicauimus. Vt fpccialius 
nuncdeciaretur* quod (pedat quidem ad Naudpba- 
nem, feribit Sextus Empiricus Epicurum aduersus 
ipfum geflifle inimicitias \ contendifTe exiftimatio- 
nem imus obliterare j ac in Epiftola ad Philofophos 
Mitylenx degenteis conferipta de eodem memo- 
rafle haec ; oT^ 5 tyaft tvs 0k/po^'tvs ^^g£v^iv/ ^t€ 

tQ nx^MsfOs ^ro/, juCJ/ jLt^/>a)dta»'Z<iSrx/»tt/TOXoi'- 
*rtorixv<nV/St mjhv ( merito enim videtur <wn pro nu» 
Calaubonus reponere. ) OfinorJuSpiriojos iSlos exifii- 
maturos me ejfe Pulmonu dijiipulumy qui Jcilicet audierim 
ipfum cum adolefientibus quibufdam propter crapulam 
delirantibus. Naufbhanem autem Pulmonem voca- 
uit , quali vellet (ensus dicere expenem , vt notat 

R 


I 


ihid. 


lib. lO. 


rib. I. de 
7t«t. Dter. 

ibuL 


eeeLlib. i. 
■de tuu. 
Detr. 


1 30 De 3 ^ morihu Epicuri ^ 
idem Empiricus,qui obfeniat etiam appellafle illum 
yirum improbum 7iror»pr r <ffiQf>'c7icr , carpfifTeque in illo 
ftudium, peritiamque difciplinarum. Confirmata 
hxc habentur apud Laertium 3 qui & Epiftolx illius 
ad Mitylenxos meminit, & adiicit ex Timocrate, 
JEpicurum plurimacontraNaufiphanem fcripfifTc,ac 
inter alia,ad verbum,fic :i>A* 6t «Mos KxKtTtos 
■r a vTO t5 <f‘d(^gHos r iy 

a}hoi 7w}\o'i rSe Virum habuit illi , fi quur 

alius , quam ore fito laboriose parturiret 3 taxationem 
fophinicam , 'vt pleraque alia mancipia. Rursus 
ipfummct Epicurum in Epiftolis de Naufiphanc 
dicere i vya.yc^ ( interpundio enim videtur 
hafce voces prxcedere debere , non dirimere ) ou/lor 

T^f. Hac in eam mentis exturbationem ipfum 
deduxerftnty<^t, ne probus impeteretuty magiflrum etiam 
(fc meumfuijQrc)o^r«»</^rf/. Sequitur, quod cumdem 
vocarit xyqKiaugUcr, i.7rdlfiyoLj jy Ti^for, 

Tulmonem , rs* indoXum , ^ impoXorem , O* 
cinadum. Hxc dubio procul Cicero innuit, cum Epi- 
curum notat , quod Naufiphanem magiftrum tam 
male acceperit , & rursus, quod illum 'vexdrit omnibus 
contumeliis. Prxtereo , quod ex aliis Magiftris Pam- 
philum Platonicum mirifice contempferit , quod 
negauerit fe quidpiam didicilTe a Xenocrate , quod 
Lyfiphanis , & Praxiphanis inftitutionem diflimula- 
rit, atque id genus cxtera,quxruntiam anteinfinua- 
la. Addo folum ijuod Cicero de Democrito obiici^ 

Spicurum 


LIBER V. 131 

Epicurum nempe in tpjum, /^aem feqmtuj efl , fuijfe inara- 
tum. Confirmari vero poa*ft, quoniam , vt ille idem 
refert, 'Democriti fontibus Hortulos fuos irrigamt Sptcu- 
ruSi & Metrodorus apud Plutarchum profcfllis cll, 
ntf praiuijfet Democritus , Spicurum nunquam fuifje ad 
fapientiam peruenturum. Quo (peilat illud , quod 
iuprainnuimuSjEpicummie longo tempore Demo- 
criteum fuiffe profeflum , honorafleque Democri- 
tum , quia redam notitiam primus attigifict. Item- 
que, quddEpkurumVitruuius appellat fiicceflbrem, 
D. vero Auguftinus haeredem Democriti. Et cum 
haec tamen itafe habeant, Democritum cauillatus 
cft,\w)H^pi7oK appellando, quafi gramtu laboraffet^ hoc 
cft,in cognitione rerum naturalium cxcutiifiet,vt eft 
apud Laertium. Cicero vero in Tufculanis aperte 
docet Democritum ab Epicuro infimulatum > & 
alibi: mutat ^inc^iyca corrumpit s qua [equitur^ tota 

funt Democriti^tomiijnane^^c. Concludit, Demo- 
critum laudatum d cateruyub hoc^qui eum vniim feqimtiu 
efly nollem ^vituperatum. Huc referri poteft, quod tam 
Epicurus , quam Hermachus negarunt Leucippum 
Philofophnm quempiam exftitifle ; cum Apollodo- 
rus tamen Epicureus , & alij Democriti magiftrum 
fiiteantur , vt eft apud Laertium. Quafi nimirum 
Epicums profiteri noluerit debere fe quidpiam aut 
Democrito, aut illi, qui Democrito principia illa 
Dftendiflet,quxipfefimuratus eft. 


/. l. udu. 
0)1. 


Ub.i.c.x' 

l*h. 

ytcad. c. 
IO. 


loc.cit. 
lib. I . 

lib. I, de 

fia. 


1 32 * *De •vltnj (f morihM Epicuri j 


CAPVT IL 


Arguitur id prs. ambitione , vanitutfjquc 
JhidiofeciJfe» 


e: 


iiid. 


Tenim fe{e ka geflifle Epiconis arguitur pnc 
nimio quodam vanitatis ftudio , vt videlicet cx 
fei|)fo dodus, {^iensque Eidius videretur. Id pri- 
mum circa Nauuphancm cx Empirico dcmonftra- 
lit. x.adu. Spicitrui emm , inquk , 'iplitu fittjjet difcipulus, 

Math. frorsiti tamen id pemegamty^vtyideretur d feipfo doSiiesy 

M j Je ^ fdSlw T^hitofophta, Di: Pamphdo Cicero 
n*t. Deor. declarat >o{lcndens enim quare Epicurus eum con« 
temneret inquit 4 ne quid 'vnquam dtdicijjc 

<videatur. Ac rurfus idem Cicero nallucinatunt 
Epicurum dicit, cum quidem gloriaretur , inquit , 'vt 
•videmus in eiujjcriptu f fe magtStrum babuijje nullum, 
^od ^ non pradicanti (dc pergit) tamen pcHe equi- 
dem credam yficut mali adificij domino glorianti fe Arcbi- 
teBumnon Huc facit, qndd cum Apollodorus 

{cripMet Epicurum audiuilSc Lyfiphanem, & Praxi- 
phanemrHor tpfe non d/Ar/V, inquit Laertius^ aWv’ ioJIVy 
fed audiuijfe feipfum. Quodlpedlat ad Democritum 
(quem pro Democrate fubftituendum iam monui- 
W. x^. mus ) ecce vt occinat Plutarchus. Poftquam enim 
propofuit aliquas ex gloria , iuxta Epicurum , volu- 
ptates proficifei , excipit : ^id-ni ita fidat , ipfi tam 
infane tumejcentyjurenfque gloria ftudioy yt praceptores fi 

babutjfi 


tiK lo. 


LIBE K V, r33 

hAhm^c ahmat,^ de Jyllabuyae aficibui cum Democrito 
rixetur , d quo tamen totidem 'verbu decreta [uffurattu 
efi. Notanda haec poftrcma verba \ fiquidem aliud 
continent damnatum ambitionis caput, quod exftat 
etiam ajjud Clementem, dum Epicurum praecipua 
decreta a Democrito furripuiffe dicit. Metio quoque 
eius fit apud Laertium; memoratur quippe Epicurus ^ 
Democriti libros de Atomis , & Ariftippi de Volup- 
tate tanquamfuosvfurpauiflc. Videtur etiam Laer- 
tius indicare librum, qui Canon inferibitur, cum dicit 
fuifle , qui in Epicuri vita tradiderint Canonem 
ipfum defcripfiffe ex Naufiphanis Tripode. Hic 
porro Tripus fiiUIc videtur liber fic inferiptus sL 
Naufiphane. Neque enim intelligi poteft, quod 
Epicurus ex didlamine ( quafi nempe viux tocis 
oraculo) librum illum fcriplerit ; cum qui id aflerunt 
Naufiphanem negent ab Epicuro fiiiilc auditum. 
Cxtcrum ex hac vanitate , atque ambitione fadlum 
efle conuincitur , quod Epicurus iadaucrit fc vnum 
inuenifTe vemm, ac primas fibi idcirco deberi om- 
neis inter Philolbphos. Id cum Plutarchus, mm ali; 
innuant ; nullus eft tamen, quirem apertius , qu^ 
Cleomedesconficiatrgyxfwrw, inquit , aefi 
aliquu eJfetygloriatur,fefe reputans dignum, quiinT>hilo- 
fophu numeretunneque id fotum, fed & primas etiam fi/e 
, occupare a^rmans. In quo fane feipfum Therjitd audacio- 
rem efje oflendit. Ille enim gloriatur fblum tanquam ex 
optimatibus 'vnsu , IR^gum ip forum aquatu s nequa- 

quam 'verb fbt ipf parttu primas arrogat, sit iHt pra 

R ? 


Tm 2)^ viiu, morihw Epicuri, 

multa ftpientta^t^ faentiaojjirmatfe fotum njerum inue- 
niffe , ac fe idcirco ludicat dignum , parttu primas /f- 
mat. ^oarca •videtur quis mihi multo iuShus inipjum 
diSiuriUy 

Therjita loquutulese^tametfi canorus condonator fTace'. 
ac paucis interpofitis : Jdon pudet eum, inquit, feipfum 
Pythagora , Heraclito^ty Socrati in ter ponere y ac, njti pri- 
mam inter ipfos fedem occupet , poFhdare : ^od/imidi- 
mum ejl.acfi facrilegi inter Sacerdateiy^ facrorum Jnti- 
fdtes fefi collocare tentauerinty primum inter eos locum fibi 
•vendicantes ’ aut fi quis Sardanapalum cogitet de labo- 
rum tolerantia cum Hercule contendere conantem , 
Clauam» Leonifque exuuium <vfurpantem , ipstque dicen^ 
tem : hifie ego rebus fum te dignior. Huc-vfquc Cleo- 
mecfts. Adiici pofTct ad declarandum Epicuri am- 
bitionem , atque vanitatem quod legitur apud Laer- 
tium, ipfum laudibus extulifle, & artentatione profe- 
quutumfuilTe Idomeneum, Herodotum, Timocra- 
tem, vt quae ex operibus fuis inuulgata adhuc forent, 
cuulgatafacerenL 

* ... I . i ■ ^ 

CAPVT III. 

oAccufitur etiam <iMaledicentU erga omntis 
antiquiores ^htlofophos. 

C Vm ca itaque ambitione Epicurus fiiiflc videa- 
tur, vt prarrerri omnibus Philofophis voluerit, 
efteitum cft, vt quemadmodum Praeceptores fuos 

infedbitus 


X 


LIBE K V. 

i infedatus eft, ne ab illis quidpiam dididlTe videre- 
ntur ;ica aduerfijs Philofophos onineis , qui iofum 
(; ■ prxccflcrant, arguatur fudilTe fcommata, & probra, 
vt illos videretur longo poft fe habere interuallo. 

l Iftud declarat imprimis Plutarchus,cum de Epicuio, 

. ac Metrodoro loquens::^<cy«»/;inquit,/«/fn!;m;«w 

^ fadijJimA'z>ocAbulAyfiumlitates,cantiUationes yiaSiatio- " ' 

K . ntSyfortationesybomicidiAi /uSpirattUy corrupteU,graHe- 

dineSf ea aduersus AriHoteUmi Socratem , Tjthagoram] 

^ ProtagoramyTbeophraSJumyHeraclidemjHipparcbum, 

aduersifs quem non "pirorum illunrium congerentes effit^ 
dmmt ? Idem prope Cicero tcftatur, docet enim , vt uh. i. 
Epicurus aduersus npytbAgoramyf^ Empedoclem dixerit, Deor. 
r eum ^ contumeltoffime , inquit , Ariflotelem 'vexdrit, 

I 'Phadoni Socratico turpijjime maledixerit , ^Ittrodori 

fodalu fui fratrem Timocratem , quia nefeio quid in "Thi^ 

I lo/opbia dijfentirtty totis 'voluminibus conciderit. Videre 

&;■ etiam fcommata licet , quibus fingnlos prefeiderit, 

® apud Laertium. Nam Platonem appellauit 

■: siureum j faflum,vt puto,innuerc vedens, quem fartu 

r alio Diogenes calceat : Platonis vero difcipulos 

t y/Dionyfrj ajfentatores , moram, opinor 

f Platonis taxans in aula Dionyfij : Heraclitum xt/jcw- 
^ Mwy fcu perturbatorem , a(rta innuens circa Ephefum: 
p Antidorum u»,quafi donis adblandientem. (Qms 
[ fuerit tamen irte Antidotus , ille-ne cuius nomine 
i. ’ inferiptus ert Epicuri liber , an alius , incompertum 
L habeo.) Cyzicenos i-)^f>vs ^ t VvaS^ , inimicos Gracia. 
t N otare forte Apollodorum , & fimilcis voluit , cum 

i 

[ 


l 


"De vita. ^ morihtu Spicuri, 
id. 1 . cx Clcmentc Alexandrino felicitatem ille poneret 
ftrom. cjf in obledladone animi i quali fecus ipfc 

fentiret. Alioquin enim pro Cyzicenis Cyrenaicos 
fubfldtuerem, cum heic (cilicet de Philofophis , non 
de nationibus agatur; Cyrenaicorum autem cele- ] 
bris Seda tunc ruerit, quam ipfe quoque potuerit ■ 
fecere velle exofam , vt a qua etiam circa vokpta- ; 
tem non mediocriter diflentiret. Taceo autem \ 
commutationem fedlu faciliorem inter iftas voces, 
quam fi quis fupponere velit Cytrscos, aut Cy nicos; 
vt taceam & Coloten ipfum a Plutarcho redargui, 
quod aduersus Cyrenaicos dixiflet-Adharc Dialcdi- 
cos dixit TioXvfQoft^Qsy vaUe imidas» Notauit autem 
Mcgaricosjfeu qui ex Euclidis SedlaDialcdHci di<5li 
funr, littgiofilJimi enim fuerunt, 9^^9r<|xo5^T0l ; vt alibi j 
Laertius teftatur.Ipfum Pyrrhonem ^ 

ineruditum : quafi ipfius cohibitionem 
in affen^endo redar^ens. 

Verum duo potiliimum ex Laertio fiint feligendi ' 
quos Epicurus infamare pnecipue voluifTe videtur. 

Vnus eft Arifloteles , quem dbdt ; 

r vals^/Uf^fctrdSi^Wji^ deplora- 

tum , qui , 'voratd patemdjubflantid , militant , ac 
medicamenta 'vendidijjet. Fortaffis autem notare vo- 
luit feu ipfius i fcu prtccipuc Nicomachi patris pro- 
feflionem ; vel indicare etiam illud pharmacon , feu « 

venenum , quo Alexander interiit, quodque Plinius " 
lih. j.eap. AriSiotelu infimid excogitatum ait. Vtcumque 

vir. fit , conflare videtur verba hxc defumpta effe ex 

Epicuri 


' LIBER K 137 

Epicuri Epiftola,quae inioipta eft «t ei 
dfwiurdUonibfUifiHeittFiitMtu.Sic^Atm.iiAt'tit-‘ 
nxas , & Ariftoteles apud Eufcbium ex Epiftola illa *' 
idcmcitant.Ac dcfumit quidem ex ea Athenxus oTi i; 

Iv t(^axpa.ym (fupple S sra^wa (habet Eufe- 

f bius, ijor/u^ai^^^^ftyEirobu?^^ 7rn^<pdloi^/4(/^ (tri 

k op^vn * 4» OTt 6v tdjjv ‘TrpoifT?»)' , tTT/ 

!■ <p«4^M?<5W^*7r »X0O#‘ ^vTTtvs^y^'^ rS TlXaUofos 

f 'Srte/Jiwrs# »wri (ita enim videtur pro <pwl , ex Eufebio 
' re^t\lCnd\m)7rafA^K?^ttcu^o*y7i-po<n:(Jrm%7sXoy>is, 

WZf 6is r 0w)e/4" (non, vt opinor, 

I • jirifioteUs {adolefientu- 

j Ifu adime exflhens) pattraa bona confumpjiffet, impetu 

quodam repentino arripuit militiam s ac ipfa male fucce- 
, dente t/eje ad yendendum medicamenta applicuit. Deinde 

^ *verbi cum pateret omnibus 'Platonis fchola , ( quippe 8c 
5 , Academia propter commodam deambulationem 

dici potuit Peripatus) /eip/tim illi aditeiens , orationi 
'( idque natur d non repugnante J incubuit , ac non ita pofi 
• conuerfiesad contemplationem efi. Alter eft Protagoras; 

VI : hunc etenim dixit,vt Laertius habet, qopiiopiJpo» 

t- y^o^U ^lAsocei-nt , ^ or 

Dajulum , Democriti firibam , per rvicos ludt-magi~ 

^ ■ ihrum. Porro <^uia heic At/ftoKtArv lego, non An/j^ex- 

t 7of, vt vulgoihmc fit, vt feribam^f^ ludtliterarium fuijfe 

p ; non referatur ad Democritum, ficut Interpretes acci- 

^ Piunt;non aduertentes duobus pdft verbis (pecia- 
lem , ac propriam fieri mentionem de Democrito. 

^ Sed & Ait^p/tb legerat lUuftrius, cum ifta tranferi- *» Epie. 


1 3 * De 'vita , moribin Epicuri, 

lihxit. berct,& res plane conui ndeur ex loco Achenxi , qui . 

fuit ex eadem defumptuscpifl:ola.Adfcribere hoc lo- ^ 

co placet, quia valde illuftrat quod Laemus habet ; 

tum heic,tum etiam in vita Protagorte : o ^-jriKVpjs 4» 'i 
5V (^ptxc/plipti (vult Cafau- 

bonus « legi, quod apud Suidani fit q)op7o€tt- 

<^<%s I fed duarum rerum diuerfarum q<5f , 4 i 

videtur ordo concinnior^ quam fi q)o^7y genere prx- 
miflb fpedem fuperfluc appofueris) ufa- 

dntiiV ilZt %t(S¥ l^icL <n«/66r^,a7ro T^vrhus ^ 

dfixXnf&hrcLf WdjJliy 4 C> xd/xvlm ■ 

a(^‘ at, 'tTxi S Q<pt^^i¥offxvo^> patrat Epicuruj Sophi- ■ 
Ben ‘VrotAgoram ex Iporurum^ ac lignorum batulo ama - 'a 

nuenfem primum Democriti Juiffes admirationi habitum, 't 
propterfeitam lignorum quorundam pojituram adinuicem, 

Hijce initiu ad/citum ab ipfojtum in quodam ruico Uteros 
docutjfe, deincepfque ad argutationem applicuijfe animum. 

Legere porro totam hilloriam vlxrius licet apud 
Ub.^.e.). j\gcllium. 

CAPVT IV. 

i 

C^uod *uitium etiam tribuitur Seidatoribus 

ipfiw, ■ 

C Onfirmari porro Epicuri in Philofbphos dica- J 

dtas poteft , ex eo , quod videtur Sedatoribus 
maledicendi fuiffe exemplo. V t nihil enim dicam de • , 

Colote, 


LI^E R V. i35> 

Colote, cuius virulentiam, & mordacitatem duplici 
volumine Plutarchus rcpreiTitjcum tam male fuiflet 
loquutus nominarim dc Democrito,Platone,Empe- 
docle , Parmenide , MelifTo ; docet ecce Cicero, vt^»^- i. da 
Metrodorus etiam, atque Hermachus contra Pycha- 
goram,Platonem, Empedoclem dixerintjac meretri- 
cula etiam Leontium aduersus Theophraftum icri- 
bere aufa fuerit. Memorat etiam, vtZeno, Albutius, 

&alij, quos tum nouerat, litigarent, ac Zeno pra:ci- 
pue.Is enim,;i0» inquit, qui tum erant,\A^oUo- 

dorum^SyUeum , c^erofque figebut malediSla i fed Socra- 
tem ip/um parentem T>hiloJophU , Latino 'Zferbo 'vtensy 
/curram tAtticum /uijje dicebat : Qbryfippum nunquam 
ntfi(^he/ippum (quali cacaturientem cc^nm) -vocabat. 

Adiicit Cicero , Velleium Epicureum fub perfona 
Cottae alloquens: Tu tpje paulo ante , ciim tanquam 
Senatum Fhtlojopborum citares , fummos '■viros dejipere^ 
delirare idementeu ejfe dicebas. An cacterorum omnium ' ^ . 

vice mentionem faciam Diogenis illius Babyloni;, 

<juem Athenaeus deferibit male moratum , maledicum, Ut.j. 
obtreSlatorem,li?/r<pviJA», rifu cantato ne 

*^gibue quidem parcentem ? Antiochus certe , qui 
Alexandro Antiochi Epiphanis Syrix Regis filio 
rucceffit , iugulari ipfum mandauit,eius maledicen- 
tiam,\g.\/SsrjaA >non ferens. 


S a 


lib.io. 


ia Spic. 


m.x.THfe. 


140 Devim,^ moribui Spicuri, 

CAPVT V. 

generalis eommtqtufunp obi ctia,T(,efumtio, ; 

L Onga huc-vfque obicftio edifccl breuis occuiiit 
facienda reiponfio. Pauds nempe illam indicat 
Laertius, dum enumeratis iis, quae citata ex ipfo funt, 
feu ad ingratitudinem, feu ad ambitionem , feu ad \ 
maledicentiam pertineant» ac vt declaret fcuTimo- 
cratem,feu Stoicos, feu alios , illa de vko innocente, 
ac immerito confinxifle , hoc vno verbo rem expli- J 
cat : o ^ero m/aniunt.Qmxc & fta- ■ 4 

tim elogia, feu quah argumenta contraria opponit | 
cx pietate, humanitate, manfuettidine , & aliis , quae ^ 

fub finem libri fuperioris retulimus. Idem porro 
edam lUuftiius vno verbo infinuat, dum illa eadem ^ 
obie(fHonum capita commemoraturus , cos qui illa i* 
obiiccrent praefatur effe calumniatores, SiaC-f Et "a 
fanc cum Epicurus non modo vir bonus , verum ^ 
etiam optimus fuerit,vt ex Cicerone cft ante perfpe- v^i 

dum ; qm |>oterat efle erga eseteros adeo lenis , aaed ./ 

comis,adeo gratus, adeo amans jin fuos autem prae* 
c^tores , ac profeflbres fapientiae , quos a pubertate 
vfque tantopere coluit, adeo acerbus, adeo aufterus, . ^ ^ ' 
adeo ingratus , adeo infenfus ? Qua ratione fe amici 
tam multi poterant illi addicere, fi cius erat virulen- ' i 
tiac,mordacitatis,malignitatis,quam,vt quid cane, & 
angue peius monales omnes refligiunt ? Accepimus 

iam 



LIBER r. .41 

iam vndc illi quaelita fuerit inuidia ; vndc euulgad 
etiam libri fpurij , propter quos illius fama labor&it: 
quidni igitur Cicero, Plutarclius, Empiricus, alij, tur- 
bidos riuos deduxerunt ex ccrnoils fontibus?Id con- 
flderatione dignum j cum tam multa in Zenone 
Stoicorum principe reprehendenda fuifle praedicen- 
tur, vt eft apud Laertium-, nihil tamen aduersus illum 
ab Epicuro euulgatumlegi. Ind^rofcdoconuinci- 
tur vel Epicurum exftiriile miriflimum virum, vt qui 
illi maxime pepercerit , quicum gereret grauiflimas 
fimultates ; vel Stoicos illi impoluilTe circa cjeterosj 
quod ad Zenonem ipfiun fpediarct , nihil aufos 
fuifle comminifci, veritos, ne ea , qua: obiicerentur, 
feu ea vera eflent,fcu falfa , fidem aliquam obti- 
nerent. 


CAPVT VL 

2)r andiitionCiob quam arguitur in 7race^tores 
fuijfe ingro4^us, 

V T aliquid autem fpecialiter dicam de fcopo^ 
quem ipfi propofitum obiiciunt , cum fuifle’ 
arguitur erga praeceptores ingratus probabile qui- 
dem imprimis non eft , ipfum vUa vnquam cfFudifle 
conuitiaaduersm eos, quos proximo a parentibus 
habuit loco \ at non eft fortaflis penitus negandum, 
quin illos non agnofcere pro Magiftris potuerit , a 
quibus nihil frugi forfan didiciflet. Si res porro ita fe 

3 


M Ltx. 


lib. I- 
JJicem. c 

3 - 


T41 vita , ^ morihut Epicuri, 

habuit, vides quam leuis culpa hxc fit. Profedo ia- 
cius lon£^e videtur Prxceptores habere nullos, quam 
foniri minime bonos. Siquidem poteft natura fefe 
excitare •, poteft lux illa ingenita veritatem peruefti- 
gare ; at praua quadam inftitutione prxoccupatus 
animus , mirum , nifi fe obftinatum aefuersus verita- 
tem gerat. Ex quo ille merito iure mercedem du- 
plam ab iis poftebat , qui ab aliis iam inftituti fuiC- 
fenc,alteram,vt dedoceret aliena, alteram vt doceret 
fua. Ac non poftiim quidem fatis Stoicos mirari, qui 
Epicurum hebetem,ignarumque appellitantes, xgre 
tulerint quod magiftros noluerit vllos agnofccre.' 
Arguere potius debuerant , quod ad Magiftros non 
accedens , hebes remanflfTet, ac rudis. Verum quia 
vrgetur prxfertimipfa , quxfierim folum 

an non plurimi (wlcSl^^xJoi celebrentur; Pherecydes 
Suidar, Heraclitus eidem, ac Laertio, & plerique alij? 
Quid-niigitiu: Epicurus ex hoc numero efle potuit? 
. autquidinuideant,fi 

Optim/u efijpfe qut nouit cunSia ^agiftro] 
vtHefiodus habet apud Ariftotelem? Se£tx cuiuf- 
dam princeps fuit ; nifi igitur omnia , aliqua tamen 
habere fua debuit.Si damnatur , quod fupra maiores 
innouare quidpiam aufus fit ; damnentur Zeno, 
Ariftoteles , & quotquot vnquam fuere celebres 
Sedlarum, partiumque authores. Cxtera quod atti- 
net,cum qux ratio alios docuit,cadem docere ipfum 
potuerit,quideft, quod fi quidpiam inuentum, di- 
^umque bene ab aliis fit, idem potuifTc inucniri , ac 

ici 


LIBER r. 145 

did ab eo pernegetur ? Quam multa funt ab ipfo 
primum, vt videtur,inuenta,&di(n:a,qux vfurpataab 
aliis fint, 6c cuius tamen vfurpationis conqueri ille 
non debuerit?Senecam audi:Tfl/fy? fitri 'vtmt interro- 
ges, quare ab Epicuro tam multa bene diSia referampotms 
quam noHrorum. ^id efl tamen quare tu iflas Ppicuri 
moces putes eJfe,non publicas?^ukm-multa *Toeta dicunt, 
qua <i ‘Tbdofiphu aut di^a Junt, aut dicenda,S<.c. Atque 
id quidam maxime attingo propter ipfum Demo- 
critum, qui tamctfi facem ^icuro prxtulerit, eius 
tamen dux, non dominus fuit. Potuit Epicurus in 
eadem multa fimilia inddere : potuit imperfeda ab 
ipfo relida illuflriora facere,potuitin multis contra- 
dicere , (vt Anaxagorx etiam contradixit , etfi illum 
fufpiccrer,) potuit multa nona ex fe inuenire. Hoc 
fatis effe Democrito debuit , fi , propter accepta ab 
ipfo, Epicurus illi honorem habuerit. Porro id ita 
contigifle Leonteus Epicureus apud Plutarchum 
teftatus eft. Idem conuindt quod ex Metrodoro in 
obiedione eft allatumtarguit nimirum gratam fuiffe 
in Epicuri contubernio Democriticommemoratio- 
nem. Vt agnofeas vero illam apud pofteros propa- 
gatam , ecce Lucretius , umetn illius opiniones im- 
pugnaturus , propter viri tamen reuerentiam non 
femel ita prxfatus eft, 

n^emocriti quod fanSiarviri fint entia ponit. 
Quin-ctiam ex loco , quo obiicitur Leucippum ab 
Epicuro non agnitum Pnilofophum , poffet fbrtaffis 
foliim deduci Epicurum adeo fublime fenfiffe de 




Hy. X. aJn. w 
CoL ‘ 


uy.}.& j. 


144 Devhatf Mor/hwSpicuri, 
Democrito, vt non put^t Magiftmm vllum’ 3 ac rie 
Leucippum quidem fuifTe,a quo fuas illas opiniones 
ipfe adeo folers ac induftrius Democritus accepiffet. 
<^dd Epicurus vfuiparit, acpro fuis iadbauerit ali>» 
quos feu Democriti, leu edam Ariftippi libros, inter 
illa eft , quae Laertius inficiatur. Infidandum eft pari 
modo quod afifcrtur de Canone ex Naufiphane 
.rieferipto. Profedld in tanta & rerum , & verborum 
copia , vt ille tot volumina propriis repleret fenten- 
riis , facile fibi nemo perfuadeat , illum fibi aliorum 
libros, atque labores vfurpafiej ac praefertim perfpe- 
€lam habens eorum temporum claritatem , quibus, 
vigente Philofophia, clariifimorum Philofopnomm 
clariflima opera erant ; adeo vt quis, nifi prorsus he- 
bes,non potuerit pracTumerc , fore vt illud omneis 
lateret,quod eflet vulgatiffimum. 


CAPVT VII. 

2 )r (omittis in ^hilofbphos fitps. 

A Ddo,quod fpedat ad csteros : Cum videam in 
fimili caufla dici ab aliquibus, licere nonnun- 
quam infamare vitam audlorum , quod ea ratione 
poffint facilius dogmata ipforum improbanda dif- 
fuaderijlonge me abefie , vt velim quidpiam tale vel 
aflcrere, vel in Epicuro probare. Videtur mihi hoc 
ipfo fieri magna '-eritati iniuria , fi quis illam ftabiliri 
non pofle exiftimet , nifi ad calumnias, & malfedifta 

confugiatur. 


♦ ■ 


[, LIBER r. 145 

1 confugiatur. Hcinc fi Epicurus conuitia obiedta in 
[ . , maxiinos viros forte fparferit , non excusarim fanc 
[ illum , quantumvis egifle id potuerit , vt Sedatores 
‘ longiusadogmatibus peruerfisarceret. Pythagoras 
f - quidem, & Plato, &cacteri omnes fuere homines, ac 
1 ^ proinde non modo multa , eaque grauia potuerunt 
peccare , verum etiam forte peccarunt: Qmd hoc 
t tamen ad veritatem,quacper feipfam fatis clarefcens, 

jjon eget,vt illuftris fiat denigratione,feu falsa crimi- 
j natione illorum,qui ipfamjprofequud funt,etfi fone 

nonaifequuti ? Alia eft recmguendi, & repugnandi 
' ratio. Et dtjfentientmm quidem, inquit Cicero, inter fe 

I reprebenfionej vituperanda non Junt : at maledi6ia,contu^ 

; metia , contentiones, concertatione/que 'Phile/opbid indi» 

y gna rvidentur. Ex quo fit , vt centies damnare Epicu- 

W rum maluerim , quam patrocinium quarere, fi, quae 
^ funi obieda , exlHterinc vera. Enimverd , aut longe 

^ fyior , aut longe alia ipfi fuit mens ; Nimirum fatis 
1^ nouerat , quantum eflet condonandum humana 
g:: imbecillitati. Vidimus iam vt pepercerit Zenoni 

r omnium infeftiffimo,vt honorat Democritum, vt 

(v de Pyrrhone audierit, vt Anaxagoram fuerit & Ar- 
p . chelaum amplexatusiquid coniedandum de cacteris, 

1' ad quos tam ardenter (valere iubens Grammaticos) 
j; veriutis ergo confugit? 

. f 

. * /C. 

► 

T 

p ' 

b 

u ^ 
r 

p 


lih. I. dt 

fin. 


i4<> 


De ^ moribue EpIcUrh 


CAPVT VIII. 

De obieBa SeBntomm dicacmte. 

Q Vod attinet ad Sedatores, minime negandum’ 
imprimis , quin potuerint quidam inter illos 
cflc male morati , ac maledici. Nunquam hadenus 
tam bene eft adum cum rebus humanis , vt ( quod 
iaminculcauimus) focietates initaefint, in quibus 
nxuinulli efTent.Non ea videtur ex vllo viro,tametli 
probati(Timo,exigenda conflanda, vt non aliquando 
peccet, fecumque ipfe difTenriat. Quanto minus id 
requirendum ex ea mulritudinc , qux non potefl 
non conflare mira varietate ingeniorum , vt nemo a 
redo tramite deerret.Dcinde dico,vt Epicuro multa 
falso adferipta funt i fic adferibi etiam potuifTe Epi- 
cureiflni profefToribus , vt qui eandem caufiam tue- 
rentur. Ac fatendum quidem efl libros ab ipfis fuiffe 
conferiptos aduersus alios Philofophos j venim ne- 
que fieri id coeptum ab ipfis, neque in ipfis defiit. Ea 
femper fuit, ac etiam-numefl opinionum diuerfitas, 
vt nullus vnquam dicat pro vno , quin fimul dicat 
aduersus decem. Hoc efl, quod arguit veritatem in 
obfcuro pofitam effe, dum ungulis diuerfa fcquutis, 
fic quifque ipfam ab aliis prxtermiflam exiflimat, 
vt vero fiat fimile abs nemine arreptam fuiffe. Dam- 
nandum heic proinde efl , fi quis ita fux confidat 
folertix , vt non modo verum fe adinueniffe glorie- 



LIBER V, 


»47 


tiir/cd etiam eos, qui fecus fentiant , dicteriis aufit 
impetere. Magna hic eft infirmitas mentis , ac fpe- 
des quidam malitii. Quamobrem abfuifie ab ea 
videntur Epicuri Sedatores, cum vel ipfbmet Cice- 
rone tefte , nullum fuerit gentu hominum miniis malitio- 
y&/w,Defimt nobis libri ipforum,ex quibus rei verita- 
tem liceat plenius olfacereicum vnus fuperfit Lucre- 
tius , coniicere ex ipfo licet, vt in antiquos Philofo- 
phosciteri fuerint animati. Is igitur refutaturus opi- 
nionem Empedoclis , inter citera fic prifatur , lo- 
quens de Sicilia, ex qua ille erat oriundus: 

opima bonu multa munita nnrum <vi, 

V^il tamen hoc habuijje •xf iro praclari/u in y?, 

V^c fandum magu,^ mirum, carumque ^videtur. 
Carmina quin etiam diuini peSorueius 
Vociferantur , exponunt praclara repertae 
Vt *-vix humana yidtatur fiirpe creatus. 

Et vide vt lenire pergat , qui flue in ipfum , fiue in 
alios didurus eft: 

Hic tamen , (g^ fuprd quos diximus , inferiores 
'Partibus egregie multis , multoque minores, 
^uanquam multa beni, ac diuini tiis inuenientes 
€x adyto tanquam cordis reSfonfa dedere 
SanSiius, ftf multo certa ratione magu,quam 
'Phthia, qua Tripode ex *Phabi, laurbque profatur. 
'Principiis tamen in rerum fecere ruinas, ^c. 


\ 


T i 


ijf8 


LIBER. SEXTVS 

i OBIECTA 

PICVRO GVLA. 


CAPVT PRIMVM. 

Exprobratur Epicuro Cula immodica. 

G GREDiMVR hoc, & fequcnte libro accu- 
fationes retexere, qus fune maxime popula- 
res. Siquidem nemo non nouit Epicurum, 
dum humaniusaudit, ^pellari delicatum , mollem, 
, encruem, lafciuum , efferminatum i dum vero alpc- 
rius,heluonem,lurconem,ganeonem, temulentum, 
perditum , nequam, efferatum 5 & id genus extera, 
qax Theologi, Philofophi, Oratores, & omnes fere 
cuiufcumque conditionis homines in ipfiim effu- 
tiunt , perinde ac Ci traduxerit foedillimam , nefan- 
diflimam, luxuColutilllmam vitam, ac Bacchanalia, 
Saturnalia, Lupercalia introduxerit , & Philoxeno, 
Ariftoxeno, Apicio,Heliogabalo, Sardanapalo, fimi- 
hbufque intemperantior fuerit. Vt pauca porro feli- 
gamus , qux apud authores celebrata funt , Mitto, 
quod'fupraiam vifum eft, Epicurum a Chryfippo 
induci iluus Archeftratidifcipulum , qui fuit author 
Gaftrologix. Hoc adnoto potius inter Comicos, qui 
Epicurum circa Gulx voluptates profeiderunt, me- 
morari 




LIBSR VI 149 

morari Damoxenum , apud quem Coquus in Syn- 
trophisjvbi totam artem fuam verfibus (ane plurimis 
ab Atbenaio recitatis peritiiTunc expofuit , prafatus 4»i. j. 
fe tribus prope annis Epicuri difcipulum fuiffe (quo 
loco inter csetera non eft oblitus Canonem , feu 
Epicuri Dialecticam , vt rem coquo pemeceflariam, 

& quouis pretio comparandam ) biTce carminibus 
concludit: 

eptcurui ipfe jic 'voluptatem deerit, 

^ anditque Jiudiose i tUe quid bonum fiet^ 
uAgnoutt ynu4. tAtqui in ip/a 'Porticu^ 
Semperrequiruntynejcmntque quale fit. 

J^are nee ipfi quod bonum inoranti habent, • 

!\ec dare aliti y alent. 

Mitto etiam quod obferuatum a Timone obiid, 
debitas Diis viCtimas apud Epicurum vorariiillud- 
que fubneClo, quod idem apud Athenaeum, dum in ut. 7. 
libro tertio Siliorum de Epicuro loquitur, ait: 

Jndulget aluo, qud proterutue nihil. 

Mitto demum qiiod fequitur, Epicumm Idome- 
neo, ac Metrodoro adulatum fuifle,vt gulam exple- 
ret , aliifque corporis voluptatibus inferuiret ; itcm- 
que , quod Laertius babet fiiiffe turpiter aflentatum 
Mytbri Lyfimacbi adminiftratori , cum illum in 
Epillolis Apol/inenty T{egem-d^ct~ 

rctmempe vt ille, vnde gulae confuleretur,fuppedita- 
ret. Illud attexo, quod Plutarcbus refen Metrodo- 
rum {cripfifle adfratrem fuum Timocratem ‘ 

Jumy inquit , gautlbo perfufiu , quanta audacia animatus , 

J 3 


lA.i. 


EnarrAt. 
in Ecclef. 
Salom.c.j. 

Sdp.i. 


lib.i. effic. 

CMpA}. 

in Pfalm. 
Ji.& al. 
l.k.Qrigx. 
6 . 


1 50 *vim, 65 * morihtu Epicuri, 

quod 'ventri rite gratificari ah Spicuro didici ( nempe 
illius contubernalis,) & nihil, 6 Timocrates, iuuat Gra- 
eorum Seruatorem fieri , nihil item coronas ab iis propter 
fdpientiam obtinere, Juuat mandere , ac potare vinum, 
quantum quidem fventri non noceat , (y illi tamen gra- 
tum yJf.Ec rursus:.;^;^^^,o natura perferutator Timocra- 
tes , circa ventrem eft jummum bonum. Qujc quidem 
etiam de Metrodoro refero ,vt intelligas , quorfum 
(andi Patres, vt Olympiodorus, afferant vitam Epi- 
curi , fociorumque eius apud Salomonem deferioi, 
cum dixiffe refert intra le cogitantes non re<^le: 
Sxiguum , f^cum tadio efi tempus *xsita noShra , non 

eft refrigerium in fine hominis, non efi, qui agnitus fit' 
reuer/us ab inferii, .^ia ex nihilo nati fumus , pofl hoc 

erimus,tanquam non fuerimus-, quoniam fiimus afilatus e(i 
in naribus nofJris, f^fermo fiintilla ad commonendum cor 
noHrum, &c. Ac (biiimiVenite ergo , ^ fiuamur bonis, 
quafimt, o* 'vtamur creatura, tanquam in iuuentute 
celeriter. Vino pretiofo , 'vnguentis nos impleamus, t?* 
non pratereat nos flos temporis. Qoronemus nos rofis, 
antequam marce fiant : nullum pratum fit , quod non per- 
tranfeat luxuria noUra. IH^mo noSlrum exfbrs fit luxuria 
mUrasubique relinquamus figna latitiasquoniam hae efi 
pars noflra , hac efi /orj.* Plura fandh Patres obii- 
ciunt , ac nominarim B. Ambrofius , dum Epicu- 
rum appellat ebrium, & voluptatis patronum, irride- 
rique dicit ab iis,quifobrij putantur Philofophi, &cc. 
Itemque D. Auguftinus, ac illum fequutus Ifidorus, 
dum commemorant Epicurum a PhUofophis nomi- 
natum 


LIBER VL 151 

. natum *Torcum. Fortaflis etiam reflexerunt ad illud 
Horati) in ore omnium frequentiflimum; 

cJVf pinguem , ^ nitidum , bene cur ut d tute •vifisj 1- 

Qitrn ridere 'voles , 6'picuri de grege *Vorcum. 

Heinc Epicurus a plerifque compaiatur cum Pro- 
digo, cuius in Euangelio eft mentio. En vt parabo- 
lam attingens loquatur B. ChryfologusiCum nildi- 
uinum,nil falutare,nil profuturum, nil gentilis inue- ** ^ * 
niretjin talibus defperans , de Deo , de Prouidentia, 
de Iudicio,de futuris, ab fchola ad ventris fe depone- 
bat ingluuiem , cupiens faturari de filiquis , quas 
Porci manducabant. Hoc norunt Epicurei, qui cum 
Platonicas 6c Atiftotelicas percurrerent fcholas, 
nuUamque illic aut diuinitatis, aut fcientix inueni- 
rent difciplinam, Epicuro fe tradunt vltimo defpera* 
tionis,& voluptatis au(flori , & manducant tiliquas, 
hoc eft, voluptatibus corporis male dulcibus in- 
hiant, &pafcunt Darmones , qui ffemper corporum 
vitiis faginantur, & fordibus. 

CAPVT II. 

Exprobratur fra/ertim gula foeda , noxia. 

4 

S Ed lenius fortaffe ifta obiiciuntur , nifi profera- 
mus Timocratem , illum fcilicet Metrodori fra- 
trem,qui poftquam deferuit Epicuri fcholam , fe ea, 
qu 2 E in ipla vidiflet, declarare prpfeffus eft. Is ergo in 
libris hilaribM inferiptis, refen, vt eft apud 


1 *vitn , ^ morthm Sptcur/, 

iit.io. Laertium , Epicurum bis in die vomere folitum prae 
luxuicommemoratque,vt ipfemet effugere vix po- 
tuerit nodumam illam Philorophiam, ac myfleriis 
plenum conucticulum.Vt luxum verdintelligas Phi- 
lorophica frugalitate indignum , idem Timocrates 
[narrat paulo pdft, Epicurum, cum bene multaigno- • v 
raffet in vita, conTueuiffe minam quotidie in men- \ ^ 
fam impendere , hoc eft aureos noftrates feptem, \ 
cum paulo plus fextante. Ex quo mirari nemo de*> 
beat,u Seneca, dum prxeipuorum Philofophorum 
affeiflum circa pecuniam comparans, hoc habeat: . 

/. dev,. tt. obiicite ^latoni^quod petierit pecuniam s AriBotelif quod ' 

4fceperitjT)emocrttOyquodneglexeriti6picurOi quod con^ \ 

fumpferit.kd Laertium porro vtredeam, cum teftetur . ji 

ipfe bona Hde , noluifle c viuis Epicurum excedere, 
quin meri haudum prius forpHlTer, nonne quis inde 
arguat, extremum a(^m apte refpondifle anteadlx '.'il 

j&buk^Audiuimusfupra Stoicos extremum Epicuri ^ 

■; morbumad edacitatem referenteisjQuid tum porro 

inLtx. contigit?i\fl»e)?/Mj^4,inquitSuidas,</i«i»4 

pompa ipjam interejfe:eitu deliria diutius non tulit , infii- ^ 
nam rabiem comprejjit , cum pernici^ ^valere iuj^t. Cum 
hxc autem verba legantur apud eumdem Suidam: . , 

Saxeas menfas» ^ donaria ia/epulcro hic beluo» obfo- * 
niorum 'vorator collocari iuljit s non eft quod mircre, fi ^ • v 
fint, qui comparent ipfum cum Sar^apalo : hic ' .• 
hh. yTufi. Scilicet , vt Cicero referp , incidi iulfit inbufto: v 

Hac habeo» qua edi» quaque exfaturata libido j 

iiauJitiatiUaiacentpulcra»f^ praclarareliBa. - J 

Siue, 



LIBER VI. 153 

Siuc,vtAthenxus habet, Chxriliverfus referens, qui 
cx Chaldaica fcriptura Epitaphium Grxce interpre- 
tatus fuerat .• €go regaam , (g^ qua>tdiit lucem folu fum 
intuitsUf bibif comedi^ •veaerem exercuiiquia [cirem breue 
temptu ejje, quo •viuuHt mortales , idque multis perturba- 
tiottibus f atque moleShi inquietum j ac eorum bonorum 
qua fum reliffurus, fru£lum , fj deliciat alios percepturos, 
Jtaque nullo cejfaui die,quin id rf^/rfw.Nihil vero opus, 
vt referam Aflyriam illam infcriptionem quam 
idem Athenxus habet : Sardanapalus Anacyndaraxu 
fisus yAnchialeny (s* Tarfism yno die condidit. Sde,, bibe, 
ludesreliqua ne digitorum quidem firepitu digna firnt. 


CAPVT III. 


Epicuri Sobrietns, Erugalitafque eximia 

frobsUur. ; 

H Rc funt prxcipua , ^uac circa gulam obiici 
Epicuro folent. Cxterim, vt videas, quam im- 
merito fobrietas viri di/Iimulctur , teftatur imprimis 
Laertius , ex ipfius Epiftolis , /nyor 
«c/pT« AiroT, aqua filum contentum fisijfitf^ fimplici pane. 

Et quia interdum aliquid erat ex auileritacc tanta 
relaxandum, 7Tru\f^r iJ^st7i>pS,<f>uri,Kv6>f^^l'ii (fic enim 
puto, non vt vulgo quod cafeus affeni foli- 

tus videatur 0 « tv scoBbpv , quod oppidum fiiit ex 
tribu Pandionidc,vtSuidas,Hefychius, Phauorinus inZex. 
iud)enc; nifi quod Menagius legendum mauult , oh 

V 


1 « dtAl, 
tncrtvr. 


Uc.cit. 


lih.iz. 


tf.Zi. 
lib. lutdn. 
G>1. 


iih. I. dt 
abifin. 


m.S.Tufc. 


1 54 2 )^ 'uha , morthas Spicuri, 

r quod apud Lucianum legatur cafeus 6k T 
allatus) <r * o^t 

ad me , inquit ( fupplc ad amicum ) cafei Cytheridij 
aliqitantulumi let fojjim fumptuojtusy cum lubutrit, conuu 
uari Adhxc citatur Diocles ab eodem Laertio,qui in 
teitio Incurfionis libro de Epicuro, ipfiufque fodali- 
bus feribens iFrugaliJJimu , inquit , ^ 'vilifltmu cibts 
*vi6iita,bant s ^uare ^ contenti erant 'vinult hemina 
(fic nimirum verto >(^7v\lu ^ , authoritate Athenai> 
cum & poflem vertere femifextarium Parifinum, 
exploratum fcilicethabensjheminanijfeu dimidium 
femifextarij Romani, duodecimamve partem con- 
gij vix quicqiiam excedere femifextarium Parifinunu 
vtpote quod heminx fex cum femifextariis huiuf- 
cemodi feptem exxquentur) O* qualibet, feu primum 
occurrens aqua illis potui Notum vero eft fuifle 
etiam , qui vinum nunquam guftauerint , fed tota 
vita biberint aquam ,vt de Gallio Seneca refert. lam 
Plutarchus ipfe , cum exaggeret impenlas , qux Epi- 
curo faciendx forent , fi obiedtas illas voluptates au- 
cuparetur , fubindicat illum in £Ma%fi ( conflante 
nempe ex faiina,aqua, oleo,aut etiam latflc) ^ lenti- 
cula ftauitatem fummam quajii£e. Porphyrius autem: 
D^tumefl,mcpxit , ntt plerifque Epicureorum ab ipfb 
rvjque principe exorfis ma%a ,fru£iufqut fufficiqnt. Bene 
proinde Cicero de Epicuro loquens : hic 'verb ip» 
jfe , inquit , quam paruo efl contentus ? quafi nempe 
velit coarguere illum , qui , yt luucnalis loqui- 


LIBER VL 

non ffpicurum 

SuFpicit ex)gut latum plantaribtu horti 
Uliprofe^lo, omni luxu , apparacu^ue femoto fatis 
fuit , fi quomodocumque famem , litim, frigufquc 
poflet propellere. Hoc enim idem Poeta demon- 
llratjdiun poftquam prudentiam cum fortuna com- 
parauit, vt oftendat quis fit finis cupiditatum confti- 
tuendus,pergit: 

Men/ura tamen qua S4t.i4% 

Sufftetat censu j , fi quis me confitlat , edam. 

Jn quantum fitis , atque James , fiigora pofiunt‘y 

^antum, Epicure, tibi paruisfitffecit in hortis. 

De conuidlu in hifce Hortis attexere haec ex Se- epifi.xi 
neca iuuat : 6b libentius Spicuri egregia dtSia comme- 
moro y inquit, 'VtiSlu qui ad illa confugient JJe mala 
indu fit y qui <x/elamentum Jeipfos fuorum <vitiorum habi- 
turos exiiiimant yprobem , quocumque ierinty honeSie ejje 
'viuendum. fum adierint hos hortulos y isn infiriptum hor- 
tulis ; HoIJes heic bene manebis , heic Jummum bonum vo- 
luptasefi : paratus erit i fiitu domictlij cuHos y hoSJitaUsy 
humanus y te polenta excipiet , aquam quoque large 

adminiSirabit i ^ dicet :€cquid bene acceptus es ? 
irritant , inquam , hi hortuli famem , fed extinguunt s nec 
maiorem ipfis potionibus fitim faciunt , fed naturali O* 
gratuito remedio fidant, jfn hac woluptate cenfinui. Sic 
ille. Vt magis autem adhuc mirere , vide quid idem 
alibi. inquit, Epicurus nontotoajfi tpifl.ii- 
fi pafei : Metrodorum y qui non tantum profecerit y toto. 

Erat autem aflisvalor moneta noftra xftimatus,cum 

V 1 


M5 

Sat.i j'. 


9 






Seneca hccc 
nouem. Qi 


'Utfa morihta Epicuri, 
riberet , Turonicomm denarioram 
te vero quam maligne deberet fa- 
mem extinguercjcum parcius adhuc viditaret? Scili- 
cet idem Seneca, ^in inquit, habebat dies 
'e magtiler yoluptatu Spicurus , e^tbuj maligne jamem 
i^vijitrus an aliquid deejjet ex flena, (je^i con- 
'vo(uptate,’vel quantum deejfety ^ an dignum, 
quod quu magno labore penfaret. Heinc nihil eft mi- 
rum, fi in illo conuidiu, maza, aqua, hordeaceus pa- 
nis,fabx,lenticulac,& fimiliafiepe audita fuerinc, mi- 
mentum, & vinum perraro i nunquam autem caro, 
pifcis,obroniumj autfplendidus ci^us. Ille enim efi- 
tare panem, & bibere aquam fummas ducebat deli- 
ce tias. /3j>u«^ai (inquit apud Stobium) ;^7d aun^hor 

vStty v^clTi , <K/pro> ^iS/j^ooi,iy zSfoax>'j^ 7cqs C« 7R»Xv7t- 
»^rc£jf. t^qudy^ pane njtenSyftauitate perfundor 
tn corpufculo , inipuoque in 'voluptates^ quas ex jplendidu 
captant menjii , hoc eft , quod apud eumdem dicebat: 
t^«lr Tof Ali iTiip 4j()^fj{snxs 

ilSup habentem fi maz^m,f^ aquam^ para^_ 
efje etiam cum loue de felicitate certare. Hxc fuit 
caufla cur procuraret , ne domi fux feu frumentum, 
'eu hordeum, feu legumina deellent. Optime vero 
cum illi, tum familiaribus celTit,quddDemetrianx 
obfidionis tempore afleruaffet fabas \ vtprimo libra- 
Jidlum iam eft. Nimirum non folum fibi prouide- 
bat,fed difcipuhs etiam, indigentibufque amicis. Sic 
Jii.i.aJtu legimus apud Plutarchum , quod interdum , &fru- 
mentum , & farinx hordeacex , modios , a A 


LIBER VL 157 

aliquos mirerit. Et deridet quidem Plutarchus (vide ibU. 
tamen an merito) quod hiicc veibis ad amicos ab 
Epicuro (criptum eft : ineA 7 ^ t5 

cirv )^^utSU» , ^ i^/^ofxvKV ffVbtuoL ^ vr^hs eyue 

^od attinebat ad frumentum nobu comparan- 
dum frudiose egiHuyir figna yeflra erga me beneuolentU 
edidi fiu ad ccelumni/que pertingentia. Quidfeciilet, fi 
obferuaflet Epicurum commendaiTe non rei nccef- 
(arix, icd fuperuacanearum deliciarum curam ? Efto 
voxilIa,.«/ffl5<'«OT 'vfrue, paulo figurarior : quam funt 
tamen eiufmodi figurx frequentes, dum viris prxfer- 
tim de nobis bene meritis , & amicis gratitudinem 
tefiamur ? At res non efl: magni momenti , ieu fhi- ' 
mentum, feu quid fimilc. Ita quidem apud vulgus, 
quod ambitioni inferuiens vera bona pro vilibus 
habet: verum Epicurus vt cuiufque rei |)reti uni ge- 
nuinum nouerat>fic naturx bona fiimme xfiimabat: 

& hac quidem in parte ^feninem imitatus , qui ni- ,» epifi. 
hilo feciuscommendarat Cleocratem, quod oleum, 
mei , frumenti modios , alia id genus fuppeditaifet. 

Hac de re aliasifufliciat iam laudafTe illum, dc procu- 
ralTe, ac ad ea /e reduxi ffe, qua cum fibi eripere 'vix nfUn. 
fortUT/a mquitae pofrit ^vx.vcth\s\}axScr\tcXy maxi- <•/>»/?. Lfc, 
mam poflet percipere, vel ex hoc mfo voluptatem. 

Hanc verifimile eftfenfifleipfum Wfetrodorum,cum 
fic fidenter apud Ciceronem, exclamaflc legitur: 7*/^«/. 5 ;. 
Occupau' te , Fortuna , atque cepi , omneifque adttue tuos 
ivterclufiy yt ad me adspirJUre non poffes. Quippe , vt ex 
Seneca iam fuperius retulimus Mctrodorum,& alios 

y 3 


15 * De*vitn,^ moribM Spicuri, 

Epicuri contubernium j potius quam fchola magnos 
viros fecit. 


CAPVT IV. 

Soluuntur ea» qtu obieBa de gula immodica 
Junt. 

Q Vx cum ita fc habeant, non cft,qu6d multum 
immoremur in diluendis iis, qua; obie<!la funt. 
Quod enim tam multi (eu ex media plebe, fcu plebi 
gratificantes innocentem lacerent virum , pro genio 
luo faciunt. Popularem auram fequuntur populares 
homines i peqiaucis veritas eft cordi. Epicurus non 
cauponarius , non edax , non bibax fuit > adeo fuit 
frugi , & fobrius , vt vix cum ipfb Curi; videantur 
clTe comp.arandi. Contra tamen audit i quid facias? 
neque is fuit primus , neque eritpoftremus , cuius 
vinuti vulgus obloquatur.Satis elleillidebet,/i,cum 
paucis bonis viris innotuerit, fuam apud illos laudem 
confequatur.Dicerem de Chiyfippoiam, nifi ca fuf- 
ficerent,quxfunt fecundo libro allata.Quod (pedat 
ad Damoxenum, cxterofque Comicos, nihil icen- 
dum .apud illos , quibus perlpedum qux fuerit vete- 
ris Comoedix libenas. Etenim aperte non Socrates 
foliim , ac Plato , exterique Philofophi a Comicis 
profcindebantiir ; venim etiam & Pericles, & Alci- 
biades, & quotquot erant principes , illuftrcfque in 
ciiiitate.Porrd aduersus Epicurum tanto erat Ubertas 





LIBER r/. 159 

maior, quanto erat anfa captatu facilior, tum ex ver- 
bis,tum ex fama,& rumufculis, quos ofores difTemi- 
narent. Timon nonfoluinin Epicurum, fed in om- 
neis edam alios dogmaticos Philofophos , ipfe Sce- 
pticus , effudit conuitia. Id teftatur Laertius , memo- 
rans treis libros ab ipfo conferiptos , quos infcripfit 
, hoc eft tMalediEiA. Fidem porro faciunt ante 
recitata. Epicurus-ne fuo ventri fic indulferit, vt 
vidtimas etiam fuerit voraturus ? Ipfi certe aqua 
abunde in potum fuffecit , cum Timon cSfihsimu?, 
quafi inexplebilu potor , vini fcilicet , diftus fue- 
rit , vt a Laertio eft adnotatum. Circa obiecftam 
aflentationem , cogita, quxfo , qua ratione feu Ido- 
meneo , feu aliis adulari potuent , vt gulam expleret 
impenflus, cui tam pauca erant fuperque,& fatis i ac 
prxfertim quidem cum ad illos feribens , prarfein- 
dendarum cupiditatum mentionem fipc fecerit , vt 
ad Idomeneum : St 'vis , inquit , 'Pythodea dmitem 
jacere , non pecunia adiiciendum , fed cupiduaubtu detra- 
hendum eji. Quam fententiam nobilem didlam, 
memoratamque Scnecar, aliafque, fuo loco plenius 
referemus. Heic vero attingo , vt intelligas futurum 
fuifle vt Epicurus coram Idomeneo , aliiTque eru- 
bcfccret , fi alia ratione voluiflet apud illos viuere, 
quam viuendum efle ipfis perfuaderet. Vt taceam 
ipfum non tam ad lautas illorum menfas acceffifle, 
quam illi ad ipfum venemnt edocendi frugalitatem. 
Pene enim tempore toto, ex quo virum agnouerunt, 
commorati apud illum funt. 


j6o 


De vita , ^^imrihue Epicuri, 


CAPVT V. 

Satisfit^ proinde iis , quafanSii latres 
attigerunt, 

I Am illa fuifle fuppofitida, cx quibus plcriquc fan- 
dorum Patrum defumprerunt , qua: Epicuro ex- 
probramnt, partim ex didis libro fecundo manife- 
ftum fit , partim conuincitur cx didis circa viri fin- 
galitatem. Illud certe de Metrodoro fic a Plutarcho 
inducitur , vt plane confidum appareat : quando 
apparet cx fupradidis , qux Plutarchi mens iis in 
libiis fuerit i &c aliunde perfpedum eft , quod paulo 
ante retulimus , vt frugalitati ftudens Meuodorus 
fefe aduersi^ fortunam compofuerit , magnus vir 
Senccx didus , & quem ali^ diuinc loquutum B. 
Clemens afleruit.Heinc propter illa, quxfequuntur 
cx Solomonc defumpta, Scdatoribufque Epicuri 
attributa, cum opponi poffent varia tcftimonia circa 
vitam Epicureorum , fatis erit tamen fi loco ex Por- 
lih. 1 . phyrio ante citato illud Ciceronis adiunxerimus:/r4 
fi"' *viuunt quidam f •zrt eorum njita rtfellatur oratio, tAti^ue 

rvt cateri exiHmantur dicere melius , quam facere i fic hi 
(loquitur de Epicureis) mihi "videntur jacere meliur, 
quam dicere. Vt tamen habeas vidus exemplum , ac 
veluti fpecimenin germano Epicureo , accipe vt de 
invi.At. Pomponio Attico Cornelius loquatur : D^mo , in- 
quit , in conuiuio eitu aliud acroama audiuit , qukm 

anagtoSlen, 


LI£ER VI. r<Ti 

itnAgnofleny ( quod nos quidem iucundiljimum urhitra- 
mur) neque ynquam fine aliqua leflloneapud eum cana-- 
tum efi, rvt non minits animo,quim •ventre conuiua dele- 
garentur, Nunquam eos 'vocabat y quorum mores a fine 
abhorrerent. Vcigk:Cumtantapecunia faSla efjet accejfioy 
nihil de quotidiano fviSlu mutauit y nihil de 'vita cojijue- 
tuSnestantdque rv/ue efi moderationCy^vt neque in /effer- 
tioyicies, quod d Tatre acceperat , parum fejplendide 
gtjferityneque in feflertio centies,affluentius yixerityquim 
ihfiituerat s parique JkHigio fietit in ytraque fortuna. 
Hadenus ille. memoro , vc intelligas quanta: 
honeftatis menfa fuerit profitentium Epicureif- 
mum ; cum vix edamfimilc quidpiam obfcmetur in 
cacteris. Niliil adtexenduftide Philofophis , quiEpi- 
cumm apud fanffos Patres & irrifcrunt , & porcum 
vocarunt , cum manifeftifllmum (it etiam inter 
Philofophos regnauilTe inuidiam j & non efle flarim 
quempiam feu ex barba , feu ex pallio iudicandiun 
Philofophum. Prae caeteris Stoicos fuifle, qui hanc 
Epicuro infamiam quacfierint , fuperius declaraui- 
musieofdemiam efle, quos Patres innuant, indicare 
videtur vel illud , quod allatum eftex B. Ambrofio. 
Clamm eft enim Philofophos , qui fobrij putantur» 
ipfos efTe Stoicos , cum videri tales femper afFedla- 
uerint, tametfi Curios fimulantes Bacchanalia fxpe 
deprehenfl fint viuere. Certe haud abs re videtur 
interdum ex mfo Zenone quxfitum , quamobrem» 
aufferue cum efjety inter potandum tamen hilare/ceret}{ne 
prolationem , aut nimiam potationem interpreter 

X 


1 6 % De 'vita morihus Spicuri, 

lih.j. illud ^ «J/ax‘^7o/ , quod eft apud Laertium) 

ille rcfpondit , emm madefaSios aqud lupinos dul- 
cejcere. Haud abs re etiam memorant Chryfippum 
ihii. . idcirco intcriifTe,quod fuaue merum,v^v»£ito «Vix^or, 
ebibilTetinterfacrificia. Tartdem haud abs re Stoici 
notantur aliter dixiffe , aliter vixifle , propter illud 
, - Satyrici: 

hntn.Sdt. ^ ... 

Fugerunt treptds '■vera^ac mantfifta canentem 
Stoicida.- ■ ■■ 

nec defunt , qui putent ad eos pertinere , quod 
Quintilianus habet, dum , 9^ny inquit , virtute , ac 
ftudiuyfvt haberentur^hilofophUaborabantyfed multum y 
triHitiamy dijfentientem k cateru habitum pejjimu 
moribus pratendebant. QuaiU^uam vt id de omnibus 
interpretandum cenfeam, abfit. Ad Horatium quod 
attinet, ille, cuim eflet Epicureus, fcomma id vulgare 
iocandoadmifit, vtfuauem, & tranquillam vitam 
melius perfuaderet amico , cui ftatim ante dixerat: 
hh. X .tpifi. Omnem crede diem tibi diluxijfe fupremums 

^ Grata fuperueniety qua non Jherabitur hora. 

Ad illud B. Chryfologi nihil aliud dicendum eft,’ 
quam quod elicitur ex diitis libro fecundo circiter 
finem de adfcdlu fandorum Patrum in Epicurum 
declamantium. 


CAPVT 


LIBER VI 




CAPVT VI. 

*R,eIpondeft4r demum ohieilu de ^uU foeda, 

noxia, 

R Elpondcndum foret fpecialius , & accuratius 
ad ca,qusE allata funt ex Timocrate circa fcedi- 
tatem vomitionum quotidianarum, & fimiliaifed ea 
excuduntur vno verbo a Laerdo , dum inianire illos 
dicit,qui Epicuro talia obiiciunt. Et fortaflis quidem 
potuit Epicurus vomidone vd ad ftomachum exo- 
nerandum humoribus fuperfluis,ac pr^fertim longe 
a paftu , digeftioneque iam peradH ; cum & hanc 
praxin fuilTe Romae ante tempora Afclepiadis fire- 
quendUimam narret Plinius ; (ed vomere illum foli- 
tum prae luxu, aut potadonc Ubedore, ingurgitado- 
neque quadam, achmit fibi ipfi fidem. Vt enim pra- 
tcrean\quanmm id repugnet iis,quae memorata funt 
de fumma viri fhigalitate,iirquc etiam,quae de tenui 
vi(flu ab i^fo conlcripta referentur alias ; quxfo quae 
firons adeo pcrfii£b,vt huic viuendi inftituto lapien- 
dae ftudium praetexere aufit , praecipue vero in oculis 
tantx ciuitads , in qua profeiTorum fapiendx tantus 
numerus, & aemulorum obferuanrium , obtreftan- 
tiumque tantum (ludium. Fidem quoque derogat 
fibi quod obiicitur de immodicis, ac fortunx Epicuri 
imparibus fane, impenfis. Vbi certe panis hordea- 
ceus , fabx , aqua, alfis vnius viririm impendium, 

X X 


lib.io. 




lih. Mdn. 
Ctl. 


r“ ■ ■ 










1^4 vita morihtif Epicuri, 

fimilia folum audiuntur •, nihil cft opus tanta profu* 
fione. Quanquam etiam illx impenfi eleuarentur, 
fi diceres tantum fuiiTe conuiuentium , (fimul nem- 
pe cum Epicuro philofophantium)numerum, vt vuc 
etiam Attica mina tam multis , licet parcifllme vi- 
llum curarent, foret latis : cumque reditus Epicuri 
tanti elTe ncquiuerint,fadum fupplementum cx iis, 
qux opulenti amici conterrent. Verum , feu Timo- 
cratis libri funt fimpofititij •, feu Timocrates reuera 
ab Epicuro dilcemt , grauiter videlicet ferens illius 
obiurgationem ob Metrodorum fratrem olfenfum, 
vti apud J 'lutarchum eft i polEmt elTe omnia prorsus 
commentitia. Qiiod ad vinum attinet ab Epicuro 
pofl:ulatum,cum iam prope deficeret-, qa-efo te, cui, 
nifi inhumano, intolerabile fit, hominem vexatum 
tam magnis , tamque diuturnis doloribus , atque 
etiam pra: balnei debilitatione animo deficientem, 
vini ^uri 4iquid a4 exliilarandum cor , exdtan- 
dumque fpiritus forbere ? Nifi vero tanta agendum, 
cenfendumque inuidia cfl: , vt illud crapulae uibua- 
tur : quemadmodum fieri videas apud aliquos , qui 
ex vulgata verfuum Lacnij interpretatione illud 
dcfumunt,ac in ore habent: 

— fititntius haujtt 

Suaue merum s hinc Stygiai ebritu haujit aquo4. 

Sane & textus Grjccus id non habet , & , fi haberet, 2 
lufus foret, ac licentia pocticajeum praefertim nolTet ' ' 
Laertius Epicurum non vino ingurgitatum , neque 
inter vomitus exhalalle animam j fed fana mente . 






-J 








*v 




praeditum, ' 








LIBSK VI. itf5 

pricditiim ; ad abfentcis amicos (cribentem ; eos, qui 
aderant , commonentem. Quid dicerent ifti , fi vt 
Plato in nuptiis coenans mortuus eflet ? Si vt Arcefi- 
\ 2 sjaecundu calicihtu hauSJu , tt>cpa7o» ifx<pof>v'ius 7ro^tty ; 
fi vt Lacydes , fadus prius paralyticus ex nfheriore po- 
tatione , 0 « 7^»^y7rD<rl«f ; qux omnia funt apud Lacr- 
dum, & exHermippo maxime. Ne referam quod 
Athena:us memorat de Xenocrate, illum fcilicet vno nb.io. 
hauftu rorpfifle vini congium , hoc eft pintas treis 
Parifinas, atque femilTcm. Vt ifta autem prarteream, 
fufficiat mortem obitamabipfo conftanrius, quam 
aut a Zenone Stoicorum patre , qui ex Laertio fefe ^'^7' 
firangulauit •, aut fexcentis fimilibus , qui pari modo 
vitam finierunt i Speufippo, Menippo, Metrocle, & 
aliis. Fortitudinem certe cius in ftranguria, & tormi- 
nibus Cicero aperte commendat ; &cum Stoici hos lib.t.Tufe. 
morbos ad edacitatem potius , quam ad natiuam 
complexionem,cuius fibi nemo eft: author,referunt, ' ■ 
patet quo genio dudi id faciant. Ac declamat qui- 
dem , & metas Grammatici excedit Suidas. Qim 
tamen non videat frequenter viros optimos eodem 
morbi genere , & cum eifdcm doloribus , quibus 
obiit Epicurus, interire ? Sunt, qui id ftatim referant 
advltricem Deiiuftitiam, quemadmodum Suidas. 

Sed hoc vt negandum omnino non eft , ita omnino 
afleri non poteft,quin iniuria fiat eidem iuftitix,qu.'c 
plcrofquc fonteis prjetergreditur. Si enim ex acerba 
morte inferas prorsus vitionem diuinam , nonne 
prorsus ex tranquilla beneuolentiam inferes ? Quid 

X 3 


I *De ^ moribffs Epicuri, 
dices vcrd velde vno Dionyfio , cuius impietatibus 
lih. !• gramiTuTus enumeratis pergit Cicero 
nat. Dtvr. Jupiter Julmine percufjit , nec jEfculapitu miferoy 
diuturnlijue morbo tabefcentem interemit s atque in fu» 
leSlulo mortuM in Tympanidu rogum iUatiu efl. Sedhxc 
altioris funt difquifirionis : & quod pradentem atti- 
net locum , memorare fufficit Ariftotelem qpdmc 
fenfiffe defedus, qui nobis a natura infunt, effe non 
l. i. adu. exprobradonf , fed commiferatione dignos. Plutar- 
Oi- chus certe humane fe in eo vno geflic erga Epicu- 
rum , quod referens morbos , qui tam Epicurum, 
quam amicos eius abduxerunt : Hac quidem^ inquit, 
no» exprobramus s quippe qui nouerimus Therecydem, 

(g^ Heraclitum grauibui morbis laborauijfe : fid poflula- , 

muSfScc. V t Pherecydem porro memorauit,qui mor- 
tuus eft phthiiiafi , ic Heraclitum, qui intercute j fic 
adiicere poterat Antifthenem , & Polemonem , qui -jl 
interiere phtliiniLyconem,quipodagrai Cleanthem, 
qui gingiuae putredine ; & fic de innumeris aliis, .ij 
Quod poftremd jpedlat ad ea , quae Epicums fcpul- % 
cro fuo incidi iuflme vrgetur i confiat profe<fid Sui- 
dam fiudiosc nimis collegifle rumufculos omneis 
in Epicurum ventilatos , diffimulatis interea iis , qux > 

feuvera,feu fide digna aut compererat,autcomperi- 
repotuerat.Vcrbalancquxobiiciuntur,nullomodo . s 
exftant in tota ferie tefiamenti,quod apud Laertium 
conferuatum integrum efi. Seu vero tefiamento, 
lii 1 dt codicillis Epicurus illud mandafiet , Cicero non 
fm, prartermififlet , qui curiose adeo obferuauitEpicuri . ; ' 

omnia. 




LIBER VL i(T7 

omnia , quibus poflet difciplinam illius coarguere. 
Heinc nihil nccefle refellere comparationem Epi- 
curi cum Sardanapalo, cacteiiTvc fimilibus ; maxime 
cum pcrlpicuum ut , eos, qui huiufcemodi compa- 
rationes infldcuunt, longe prorsus abefle ab ea Epi- 
curi fobrietate,qu3C fuperius deferipta eft. 

f 

LIBER. SEPTIMVS 

DE OBIECTA 

EPIGVRO VENERE. 


CAPVT PRIMVM. 

declamatur in Spicuri Hortum,quafi in 
Lupanar infame. 

j I D E T V R imprimis Epicuri honus , fuMe 
qua/iproftibuIum,qud Scorta Graecia: con- 
» uenirent. Ecce enim partim a Plutarcho, <**• 
parrim a Laertio , partim a Cleomcde recenfentur 
meretrices Leontium, Thcmifta, Philaenis, Nice» 
dium , Erotium , Hedia , Marmarium , Bodium, 
Phaedrium > praeter Cyzicenam illam meretricem, 
qua communi iure cum Polyaeno Epicurum fiiifle 
in honulo vfum Plutarchus tcftatur. Scribitur porro ttc.eit. 
apud Laertium Epicurum timui , atque Metrodo* 



libr. 1 . 
Strom. 


lib.X J. 


Ite. citdt. 




\ 6% De ^ moribus Epicuri » 

rum rem habuiflfe cum, cifdcm meretricibus ac 
nomioarim cum Leontio. Ac ne munus quoddam 
adLupanar neceflarium deefle poiTet , ibidem adiici- , 

tur, vnum ex memoratis illis Epicuri fratribus leno- 
cinium cxercuifle. Cum autem Clemens Alexandri- 
nus fapicntem in Horto quaternionem cum mere- 
trice memorat, fignificare , opinor , vult Epicurum, | 

Metrodorum, Polya:num, Hermachum, ac meretri- | 

cem Leontium. Vt vero de ipfa Leontio , quoniam 
euafit prae caeteris celebris, aliquid adiiciam, Athenaei : 

verba naec funt : fHe igitur Epicuruj amicum habuit j 

Leontium , qua propter artem meretriciam rumore crebro 
celebrata e fl. Hac^verbeum 'Thtlo/bphia ccepijfet operam \ 

dare , fcortari non defhtit s fed in hortu rem habuit cum 
Spicureit omnibuif ac propalam cum Spicurosadeb wt ipfe , 

fuijfe fe multum de ea fbllicitum in fuu ad Herm^hum 
Spiffolu declarauerit. Non memoro heic Danaen 
huius Leontij filiam fcorutam fimiliter fuifle , exlH- 
tilTcque nominatim Sophronis Ephefij amafiam, vti 
apud eumdem Athenxum elLPoflcmus iam adtexe- 
re,quod fuperius attigimus circa no£hirnam illam 
Philofophiam, fynagogchquc myfticam. Siquidem 
prxter comefTationes , & compotationes poflunt ea 
intelligi , quae in nodlurnis Bonae Dex facris patrari ( 

quondam obie<5ba funt-.Et non inepte quis inteUigat 
ex hoc contubernio defumptum , quod Plutarchus 
feribit Corniadem quafi ex Ephemeride repetere : 

folitum, quoties cum Hedia, & Leontio rem habuif- i 

fet,Thafiumbibiflct,opiparecanairet. Ex hoc certe " ■ 

cfle 




LIBER VI L 'i(i9 

cfTe videtur cur Epicurus iterum cum Sardanapalo 
conferatur, dum inter fcorta purpuram nens, fua illis 
penfa diftribueret. Cur item illud fodalirium com- 
paretur gregi fociorum Vlyffis , ac iam a nofixorum. 
plerifque diilx Magorum Synagoga:. Cur denique 
nortus Epicuri fiiTiilis dicatur Circes , Augixquc 
ftabulis,& vt noftrorum plerique declamant,Paradi- 
foilliMohammedis, inquo, vtipfcMohammedes 
(ex vulgari verfione) ait : ^icquid f-volunt beati prxflo 
quafiumqueyfj^ quomodocumque y olunt y rvolupta- 
tes habent, 0^ qualiteryO* 'vbi, O* quando, ^ quantum, 
quoties yolunt,Jtne moray^ difficultate.Ita quidem,yt 
quas hic fvxores habuerunt fideleu , habeant ^ iUiacate- 
ra concubina eruntsancillarum vero non erit numerus ybc.c. 


CAPVT II. 

Jterum Eptcuri amoref,(f acce^tn ex ite damna, 

S Ed vt fpecialius aliquid circa Epicuri amores 
dicamus , exftat ecce apud Laertium velut frag- 
mentum Epiftolx , quam ille ad Leontium fcripfit: 
ITot/a» Ator^^or,oiV x^oYodopuGv daiwXv 
(^(Cic enim videtur mebus apud Suidam , quam oi-t- 
‘jrAwK apud Laertium legi) t\Huyyir^sov 6' 0 
*H^em t/4poVinem y chara Leontiola y quo nos tumultuojo 
plaujit impteuiiii , tuam legenteis epiffolulam. Quo loco 
fibi quis pene perfuadeat audire illas delicatulas Poe- 
larum cantillationes. 


Y 


r.5,. 


170 *De viin i 0 * morihia Sp/cur/, 

'Pande puella, pande capiUuloSf 
Vt adpareat vero Epicurum ad extremum v/que 
fenium deperiilTe Leontium , cum ipfaeiusmorofi- 
tatcm argerrime interim ferret, exdat ecce inferie 
mt. in xo. Epiftolarum Grarcanicarum Epiftola quadam Leon- 
tij ad Lamiam ex fecundo libro Alciphronis , hoccc 
initio : yS'ir SvQpt<;‘orif>or,aiS tcixtV, 

/jS^V 7rp£<r€u7V*o<« jUi j^w/xVpos ^os Sio/xfT, ttw^ 

VTTOT^ dSo)v iJltaXuTVs ^31 yfct^ut' dtcSia- 

KcotdarS r A'^po^lrlw,6l A^ufislwyvSti 

ytyotui tV)>*sx 4^ oLiQ lu/t^/xlu/ , <f6^m7os , 
'7n)Xvto0b't%s {puto, pro qi>5ro<r£i7i4) >^J(5x&'Jrt7r'A>j^V,. 
^ mXuv,&cc. U^ihil eflyfvt mihi uide- | 

tur , repuerafcente fene importunius : ^0 /ane modo erga 
me Bpicurus Oie Je habet yomnia improbansyomnia in fuS/i~ 
donem 'vertens. Uteros ad me ambagio/asjcribens ; aba- 
Siurtts fane ex horto ipfam Venerem , tametji Adonis fo~ 

■\ rety notus iam , 'Vt e/l annorum oSioginta. tAbJit iUiiu 
umore tenear, qui ^ fcatet peeUculis , plane morbidus 

e/i, contraClus pro Jento , nec iniurid •vellera geHans pro 
pileis, &CC. Vei-um vt ad amatorias Epicuri ipfius EpU 
he.cit. ftolas redeam , idem Laertius iftud ad Tnemillam 
Leontei vxorem fcriptum ab ipfo memorat , oTos 7f, 
<^wir,6ifju,iJi/^ ixrj vntii irpis fxt afUnoda, dulos 
oVveb v/ji 7 s,jy 0 f/u* 9 tt. s7»/eqyt?J)7t,&'6f7c9Bt/. Js fum,qui 
nifi wos ad me accejferitu , quo mt cumque •vos , Qd The- 
miSfa euocauerttu,poJj!myVel/opiut volutatus, impelli. Ac 
paulo poft idem Laertius : Rursum, inquit, ad The- 
miftam feribens , adhonandum effe ipfW putat , vti 

ait 


LIBER VI L 171 

ait Theodorus in libro prxfertim quarto contra 
Epicurum.Addit Laertius fcrip(i{re eumdem ad alias 
quoque meretrices. Sed ecce quid ad Pythoclem 
formofum adolelcentem , feriptum ab illo referat, 

, qwi , ZBjoofl-^xor» ///tprla' j ^ /aodtoraV 
€iQ^p. Sedebo , mquity op feriens exoptatum tuum y ^ 
*velutiT>eialicuiusyWgreJJum. Pythocles hiceft, quem 
natum annos duodevidnti Plutarchus feribit fuilTe i.uJm’. 
monflxosc ab Epicuro depnEdicatum,cuique,mulic- 
bria oim pateretur, fuerit apprecatus vt omnia fine 
reprehennone , inuidiaque contingerent. Ad cum- 
dem puerorum amorem pertinere poflunt blanduix 
ilixappellitationes, vt cum Epicurus ex eodem Plu- 
tarcho diminuta , acinfradla voce Coloten vocare 
confueuit KoX«7«/p’6to , ;^Ko^t^>7oc/p,or, ^olotulum, 

Colotil/um. 

■ AdtcxiiampolTetobie(5taEpicurqdefidia, qux,' 
praeter hortoram ad delicias comparatorum amoc- 
nitatem, impromptu caufla efle videatur quamob- 
rem fuerit tantopere ad venerea intemperans. Sed 
adnotarc folum iuuat, cum ex molli delidia,adiun- 


^que intenmerantia notum fit corpus effici ener- 
ue,fluxum,elteminatum j nihil niimm vidcri,fi cor- 
pus Epicuro contigerit , cuiufinodi fupra obferuaui- 
mus deferiptum a Suida fuifle. Heinc cum Plutar- /'L dtfaH. 
chusobiiciat nihil profuilTe nec Epicuro, nec Epicu- 
reis ad decantatam illam corporis bonam 

ajfebUionemy (cn probam constitutionem , quod omnem 
actionem deuitauerint, qux honoris ftudium attine- 

Y a 


1 7*- 2 )^ ^uita moribm Epicuri, 

xp Epic. j.gj j augeriid fane videtur ex co , quod apud Suidaiii 
legimus, Epicurum fiiifle adeo miferabiliter corpore 
affedlum , vc furgerc per multos annos e lecto non 
Ub. 7/4OT. potuerit. Omitto autem quod Stoici, vt ex Cicerone 
‘ iam retulimus , extremos illos Epicuri morbos ad 
hanc quoque fpeciem turpioris intemperantix re- 
tulerint. 


Ornt.x. 


iib.j. 


CAPVT III. 

Aha£lM proinde Spicurus e Thilofophorum 
choro, 

A Tque ex his tandem arguitur Epicurum videri 
indignum , qui Philofophorum adlcribatur 
coetui. Prxterco enim qux ex Cleomede fuperius 
relata funt , cum Epicurum abigeret exPhilofopho- 
rum choro.Pra:tereo yt abEpi£tcto,Hicrocle, &al^^ 
relegatus potius fit ad Cinxdos , & meretrices. Alia 
vt attingam , Themiftius patrem fuum commen- 
dans : jUe^ inquit, Epicurum quam-celerrtme e cai aloga 
dimittebat^ynguento in caput ip/iw effufo , qui amans 
ejpt rvoluptatu. Epicuri, inquit Maximus , 
quidem ipjum fero, ^eque enim 'Philo/bphiam admitto, 
qualajcmat , 'vti neque fmperatorem , qui difcedat ex 
acie. Ipfe Laiflantius, ciim ali^ fxpe Epicurum ftulti- 
tix damnet , tum relatis illis iam ante citatis ex Lu- . 
cretio verfibus, 

^i genw humanum ingenio fiperauit , ^ omneu 

*Tra[iinxiil 


' LIBER Vll. tfi 

*VrdFiinxit , pellai exortus 'vtl atherius Sol^ 

Subdit : ^os equidem yerfus nunquam pne ripi legere 
r foJpfm.l^Con enimdeSocrateyautT^latonebocpiltemdice- 

I bat, qui velut Reges habentur ‘Thilofi^horum i pd de bo~ 

; mine , quo fano ^ yigente nullus ager ineptius delirauit. 

: • Sed neidgenuspluraconfcder,obfeniofolum quod 
\r Arcefilas apud Laertium interrogatus , cur homines ex 

' cateris ad Spicureos , ex Spicureis autem ad eat er os non 

> • migrarent i refjpondit: ^oniam ex 'vins quidem ^adi 

puntiexGallis'yjerb'virinon ^unt. 

I ad Gallos iacerdotes Cybeles exfedios, &:efF(rmi- 

natos. Et poflent quidem bene multi hoc loco enu- 
merari ex Epicuri familia qui Philofophix afperfe- 
rint labem : fcd omnium inftar elTe poteft ille ex 
Seleucia Diogenes , cuius iam ante fada eft mentio. 
Scilicet narrat Athenxus quemadmodum ille a Re- 
ge Alexandro petierit, obtinuerit, ac deinde Lyfiodo 
meretrici , quam deperibat , dono dederit tunicam 
purpuream , aureamque coronam virtutis effigie 
infignem. Itemque , quemadmodum in conuiuio 
celebri lifus ingens fuerit excitatus,vbi hifce infigni- 
bus exornata muliercula apparere iuffii eft ; cum vix 
tamen Philofophus eius laudandx faceret finem. Ad 
hunc locum fpedat qiiod memorant Suidas, ^lia- 
nus, & alij Epicureos fuifle a Romanis publico Sena- 
tus decreto expulfos , itemque a Meffeniis , quod 
Adolefcentum corruptores effient, ac propter molli- 
tiem, &:impictatem,c<3mmacularcnt Philofophiam. 
Addunt vero ilhs cieatis ( quod quidem fieri ante 
- ’ Y 3 



tib. 

17 - 




W.5. 



in voci 


Epie, 
hi. 9 . vari 
htti. cap. 
U. 


in epithnl, 


Inmb.it: 


'174 De *vhd , ^ moribui Bpicurs, 

Solis occafum oportuit) iuiTilTc Meflenios, & a Sa- 
cerdotibus templaluftrari, &a Timuchis vrbem pur- 
gari ; quafi fcilicet a piaculis , fordibufque liberam \ 
fedam. Referunt etiam vtLydij appellenteis illuc 
Epicureos abegerint , lege apud ipfos fata , r/ effami- 
niitA^d.tgentrUyi^ turpii /apieatia inuentores, atque adeo t 

‘2)/a/ wuifi homines per praconu <TJocem LySio pelleren- ' 
tur.fi •vero quu eo yenire auderet , ac legem iHam contem^ 
nere , u in cataSla 'vinSltu teneretur diebus x x. prope . i'j 
Curiam^ nudus meDe, ac laSie perfufus apibus^^ muf~ 

CIS intra tUud tempus fieret pabulum , eoque exaSio , fi 
■ /uperffes ejfet , "ve^e indutus foemined e faxo pracipitare^ * 

, /«r.Vt verbo dicam, fic Apollinaris: j 

•Afi Epicureos eliminat vndique 'virtus. 


CAPVT IV. J 

Epicurum cafte *vixijfe docetur, ... , , „ -S 

H Abes huc-vfque quid Epicuro circa Veneream . J 
intemperantiam poffit maxime obiici. Placet 
porro initio ftatim his omnibus opponere teftimo- 
nium viri & do<Sti,& fandH,quem merito innumera: V 

obloquentium turba: proferendum cenfeas. Is eft ^ 

Gregorius Nazianzenus , qui cum in fuis Iambicis ^ 

continentiam aUquorum Philofophorum conimen- 
daret, de Epicuro fic cecinit: 

Ipfam yoluptatem putauit pramium v 

Bpicurtu exHare omnibus laboribus, 

^ortdtuniqut 


•V 


LIBER VII. 17 ) 

'^ortaliumque tendere huc bona omnia. 

Ac ne oh 'voluntatem improbam^hanc laudaritr 
J^ii crederet , moderatus , coHus fitit^ 

*T>um Vixit y illty dogma moribus probans. 

Nihil fane hoc elogio illulbrius j demonftrat enim 
vt Epicurus non modo cafta docuerit (fcilicet aliam 
voluptatem, quam Veneream, damnatamque defen- 
dendo) fed c^c edam vixerit , hoc ipfo arguens Ce 
voluprari obfcocnac non patrocinari. Sublcribit por- 
ro Seneca, cum de Epicuro loquens : Mirum efty in- 
quit, altquid fortiter dici ab homine moUittemprofeJfosita 
enim pleri que iudicant. Apud me vero Epicurus efiy 
fortis ylicet manuleatus JitN erumtamen quid Epicurus 
feu docuerit , feu dixerit , fuo referendum eft loco, 
vbi fcilicet quemadmodum ille amores tam mulie- 
rum, (juam puerorum penitus damnauerit > cum 8c 
. interea fufficere polht, quod ex Epiftola ad Mence- v- 
ceumfuperius iam relatum efl:, D^nenim puerorum, ' * 

mulierumque fi-uitiones, &c. De moribus heic agimus, 
quos etiam caftos non diffitentur , qui opiniones 
ipfius fuifle impudicas cxiftimant. Vnus audiatur 
Cicero : dicet, inquit, diquis : .^idergo ? tu Epicurum j.Tufi. 
exiHimas iHa Voluijje , aut libidinofas eius fuijfe /enten- 
tias?Sgo 'verb minime i<video enim ab eo dici multa feue- 
re,multapraclark Itaque y vtfepedixi, de acumine eius 
agitur , non de moribus, ^amuts Jpernat voluptates eas, 
quas modblaudauit , ego tamen meminero quod videatur 
ei fummum bonum , &c. Quamobrem tametfi fuppo- 
iuerimus Epicuri do^lrin^ fuifle obfcanam , & 


lih. i.adii. 
Ol. 


ferm. de 
Fia.&am. 



, iu j.£pid. 
mm.i. 


Tj6 rnorihM Epicuri, ; ; j 

cxfibiIandani(quod fuo,vt recepimus , loco declara^ . - ' '1 
bimus , quam a vero abhorreat ) adhuc tamen quod r.‘t 
ipedat ad vitam , & mores , continentiflimus exfti- 
tit. Certe cum audis Ciceronem memorJure Epicu- ^ | 

rum afpernatum fuifle voluptates, eft quod putes 
*^Ietrodorum ferio de fe , & Epicuro dixilTe , quod 
Plutarchus alicubi refert , videlicet , in •voluntates ' 
corporu fe infpuere. 

Poflxemd vero , vt habeas teftimonium ab inimi- 
co, atque ideo omni exceptione maius , ecce vc 
Chryfippus dc Epicuro fenferit. Scribit Stobeeus,. ^ 
quempiam fuijje , qui non iri captum amore •znrutn ; 
fapientem dixerit , ip/itu Spicuri exemplo inter ceeteros ' 
id probdr 'tt:(^hryfippum autem contradixtjjfe,^ Epicurum 
quod attineret , excepijjfe nihil ex ei w exemplo concludi^ 
quoniam foret , pnfu { fcu pallione concu- 

pifeibilis appetitus ) carent. Quo loco vides Epicu- ^ 
rum tum citaii ab aliis in exemplum continentia:, 
qua: fit viro fapiente digna : tum aduerfarium eius 
Chryfippum non negare eius continentiam , fed 
illam folum tribuere ftoliditati , potiufquam vinuth ! ^ 
quod vt nihil aliud , faltem fidem facit Epicurum - 1 -a 
incontinentem, libidinofumve non fuiife.Hxc porro ' 

Chryfippiredargutio cum eaconfonat,qua Galenus ^ ^ 
Epicurum taxat,non fanc circa nimium,fed circa ni- -i 
misparcumVenereorumvfum>cum,vtiamantemeT 
minimus, cenfuit ipfum nunquam prodejfe , multumque 
effe nifii^ noceat s verum hac de re alibi. Adnoto heic - 
folum njhil elTe mirum fi Chryfippus eyiftim^p .1 

iiominis 


« 


LIBER VIL. 177 

hominis efle ftupidi,ac bardi amore non capi, contra 
vero amore capi folerds eflcjac ingeniofi \ quando fe 
ipfe hac ratione fadloque ipfaplanc folencm, ingc- 
niofumqueefleprobauit. Sane, ne extera confeder, 
legitur ecce apud Laertium turpia, ac infanda (eri- 
pnife. in commentario de antiqnu pf^Jiologut, 

qua de Joue , ^ Junone tradit , turpiter confingit, 
(verba funt Laertij ) fexcentit njerfibiu ea firibens, 
qua nemo ne ore quidem inquinatijfimo firiberet. Tur- 
pi ffimam enim , 'vt aiunt , illam fcribit hi floriam ( tamet- 
fi laudat rvt *Thyficam ) fiortis potius , quim Diu con~ 
gruentem» ac praterei ab iu , qui de tabulis firipferunt, 
alienam. V^que enim apud Tolemonem , neque apud 
Hypficraten , ac ne apud tAntigonum quidem inueniri, 
ftd ab eo confidam ejje. Jn libro autem de ^publica, 
etiam cum matre , ^ filia , ac filio commi fiere corpus 
concedit. Hxc, & plura funt qux Chryhppo attribui 
fcribit Laertius. 

CAPVT V. 

^urgMur Ejicuri Hortus ab infamia ex 
mulieribus. 

C Vm itaque Epicuri mores nihil impudicum 
habuerint,exillimarc par eft non fuiife Hortum 
ipfius infame lupanar, tametfi mulieres nonnulla: 
commoratxinillo fint. Vel omnes enim, vel certe 
plurcs ex iis , qux enumerantur , cum Epicuro funt 


I vtta , morthtu Spicurt, 

conuerfatx, nonvtfeproftituerent, fedvtcumeo 
philofopharentur. Scilicet hoc nouum non fuit , vt 
ingenux, prxftantefque ingenio foeminxin Philofo- 
phorum fcholas xquc , ac viri conuenirent. Ecce 
enim in Academia auditrices Platonis fuerant, 8c 
LaftheniaMantinica, &Axiothea Phliafia, perinde 
ac Xenocrates, Ariftoteles,&alij viri,vt Laeniusmc- 
morat, adiicicns Axiotheam virili etiam habitu, ex 
Dicxarcho, fuifle indutam ; cum addat eafdem quo- 
que fiiifle Speufippi difcipulas. Enimverd Pythago- 
ras , nonne muheres plurimas in difciplinam fuam 
admifit, quemadmodum Porphyrius, Iamblichus, &: 
alij fcripfcre ? Nonne etiam ex Laertio plurimi vxo- 
res fuas erudiendas ipfi tradiderunt, qux Pythagori- 
cx di£lxfunt?Ex harum forte numero ipfa quoque 
Theano fiiit i quippe quam nonnulli voluerint vxo- 
rem fuifle cuiuidam Brontini , Py thagorx vero exfti- 
tifle non vxorem, fed difcipulam. Quid memorem 
id etiam moris confequutisfxculis fuifle. Audi enim 
Porphyrium de prxeeptore fuo loquentem : Audie~ 
bant 'Plotinum etiam mulieres nomulU , admodum /a- 
fientU eius dedita i quarum innumero erat Gemina ^ in 
(uius etiam laribus habitabat. Jtem Gemina huius flia 
nomine fimiliter Gemina, Amphichia quoque AriSionu 
filia , ^ filij famblichi 'vxor. ^ulti quin^etiam •viri» 
multa mulieres generis nobilitate pollentes» cum mortis 

iam propinqui effent» liberos fuos tum mares ^ tum fxminas 
•vnk cum omni fuh flantia 'Tlotino » tanquam /aero cui- 
dam^ diuinoque caflodi tradebant» atque commendabant. 


LIBE% VIL 17 ? 

^ocircA T^lotiai domum plenam iam puerorum , 'virgi- 
numcjue •videresy ^c. Hjec commemoro, vt intclligas 
haud abfimilem Epicuri fcholam, quemadmodum 
intelligi vel ex vno eiusTeftamento liquet. Atque, 
vt cactera omittam , potuerunt illa: fccminx cum 
Epicuro conuerfata: Pythagoricarum inftar , vxores 
cHe commorantium etiam cum ipfofamiliarium.Dc 
Themifta certe, quddfucrit Leonteivxor, perfpi- 
cuum cft. Leontium quoque tametfi fuerit Metro- 
dori concubina, pro more tamen patrio vxoris inflar 
illi cfTe potuit , quemadmodum fuerat Ariftoteli 
Herpyllis, ex t^uafufceptus Nicomachus. Porrd,vt 5. 
Leontium, ferio Philofophix operam dedifle agno- 
fcas, repetendum id folum eft, quod fuperius attigi- 
mus , videlicet habuiffe illam, vnde librum aduersus 
Theophraftum Philofophum feriberet. Et ne quis 
putaret ipfam quidpiam folum effutiilTe muliebri- 
ter,teftatumfuiflcM.Tullium,opushuiufmodicon- W. i. 
feriptum Jcito fermone , 0* Attico : Quibus verbis , & 
cmditio , & elegantia indicatur. Quin-etiam feribit nb. 
Plinius Leontium Epicuri cogitantem demidam "• 
■fuilTe ; vt ipfam nempe intelligamus Philofophicis 
meditationibus deditam. Quippe fi illa meretrix 
fiiiflet, profedo non cogitabundam , fed fubfultanti 
oris habitu mulierem pingi oportuerat, Vt agnofeas 
etiam Thcmiftam philofophatam ferio fuiffe , no- 
tandum folum eft Ladantium , cum philofophari 
neget foeminas , vnam tamen excipere ex omni me- 
moria Themiften : & Ciceronem ita illius fufpexilTc 

Z ^ 


1 8 o De vim, tnorihus Spicuri, 
fapicntiam, vt in L. Pifonem agens, ironicoys dixerit: 
licet fis Themifld fapienttor eo fenfu , <Juo 

mox ante : Tu eruditior, quam ‘Tijo (auus (cilicet prae- 
nomine Marcus) pr udent ior^ quam Qotta, abundant ior 
cenfilio , ingenio , fapientid , quam Crajfiu. 

Ediflerendum forte heiceflet, admitti-ne,vt funt 
imbecilla fccminarum ingenia ad PhilofophLim de-, 
beant ? Sed paucis, conftat non fine inuidia pofle ar- 
ceri a Pliilofopliia , feu fummi boni piofequutionc, 
adeptioneque felicitatis,fi quq iudicio,6t afic(3:uplii-, 
lofophico ruerint:cum & eiuidem nobifeum naturae 
participes , cafdem nobifeum doteis poffideant , & 
plerarque ingenij acumine , ac robore prxftent viris 
plurimis,etiam ex iis,qui exiftimant fc optime philo- 
fophai i. Atque id quidem,vt experientia plurimarum 
Heroidum, vereque dodlarum prxteream, (quas in- 
ter femper eminebit, qua: rara noftrificculi felicitate 
efflorefeit Vltraiedenfis illa puella Anna Maria 
Schurmana, omni "cncrc non virtutis minus, quam 
eruditionis ornatimma)prxtereamque etiam,fi Plato 
voluit mulieres perinde ac viros fefe immifeere 
Reipublicx, non efle quodexdem arerum Ipecula- 
tione proliibeantur.Dcinde quxri id etiam p o(Tet,an- 
non imbecillum videatur caftitatis prxfidium in tan- 
ta familiaritate commifeeri foeminas viris. Verum, 
vt contendere nolim rem fe in illa confuetudine 

1 >erinde habuilTe , vt fi quifpiam marmoribus copu- 
auiifet marmora , ( puta cum magno temporibus 
illis non daretur vitio, fi quis a fe nihil humani alie- 
num 


LIBER VII. i8i 

humeflc arbitraretur , ac damnatum folum habere, 
tur etiam a Philofophia, fi quifpiam intemperanter, 
cumqne legum, fanitatis, ac Famae dilpendio fefe 
Venereis dederet ) ita potuit tanta in illa conuerfa- 
tione e fle moderatio,vt peccatum nihil fuerit aduer- 
sus temperantiam j maximeque, cum tanta illeic co- 
leretur (obrietas, qua: mimica efl; Venerisi&cum iple 
quiprscrat , inftituebatque Epicurus, fic continens 
foret,vtiamdiximus, &aduersus Venerea itadecla- 
maret,vt alm dicemus. 

Dices, fi Epicurus coelibem, continentemque vi- 
tam traduxit, ac neque vxorem , neque concubinam 
habuiticur non eandem rem familiaribus , ac Metro- 
doro prxfcrtim perfuafit ? Ratio efle potuit,quia fra- 
gilitati illorum confuluit, neciugum ipfis imponere, 
quantum fiibire ipfe , voluit. Sic vifum fiipcriore li- 
bro i cum ipfe dietim non toto afle p^ceretur,con- 
ceflifle Metrodoro , qui non tantum profecerat; vt * ' 
palcerctur toto. 

Poftremd, quod Leontium non negetur fuifle = 
Metrodori concubinaidifquirendum eflet an id fue- 
rit Horto,feu Epicureo contubernio indecorum. Sed 
notum fatis fuperque eft,vix Pliilofophum vllum 
celebrari , cuius concubina aliqua non memoretur, //i,, 3; 
Rem habes fuse ab Athenxo , inter exteros demon- 
ftratam.Etcumres temporibus noftris dijffamata iam * 
fuerit, exftant tamen leges Ciuiles,& Canonicx, ex 
quibus euincitur fuifle ahter a maioribus noftris 
vfurpatum.Quod quidem attingo, non fanc, vt vitio 

Z 5 


1 8 1 De ^ita , ^ morthus Spicuri, 

quxratur patrocinium > fed vt inteiligas tanto minus 
damnari poflc concubinamm vfum apud Etlinicos, 
quanto olim, perca , qua: nobis morum, pictatifquc 
principia , re^xquc lunt , proliibitus minime fuit. 
Nihil heic adiiciendum eft de nodhirno illo con- 
uenttt ; cum ex didtis fuperius conftet rem cfle com- 
mcntiriam.lUx omnes comparationes cum Sardana- 
palo , cum Sociis Vlyflis , cum Augix ftabulo , cum 
Paiadiib Mohammedis , declamationes merx funt. 
Quod fpedlat ad Corniaden,non fiiit ille Epicureus: 
fed Plutarchus folum irmuit non debere virum fa- 
pientem fimilcis res turpeis cogitatione repetere , vt 
Faciebat Corniades, homo fcilicct perditus, quem 
etiam ab Epicuro improbatum non obfcure colligi- 
tur exiplb Plutarchi contextu. 

CAPVT VI. 

* *BjefeUuntur Spicuri amoru , damna ad 

ipfos relata. 

R Efpondcndum ad ea reftaret,qur ex Plutarcho, 
Cleomede , itemque ex aliis apud Laertium 
obiedlafuntrSed & notum ex antc-di(^s qua mente 
illi animati aduersus Epicurum fueiint ; & repetitum 
eft aliquoties , vt Laertius dbcerit inlanos , qui talia 
comminifeerentur. Sane quod attinet prxfcrtim ad 
amatorias Epiftolas, nemo ambigat illas ex iis fuifle, 
quas Diotimus Stoicus Epicuro impofuit. Ac de 

Leondo, 


LIBER VlL 183 

Lcontio, & Themifta, quarum altera concubina, 
altera vxor familiarium flierit,res ipfa plane reclama 
tat; maxime vero cum Laertius referat hanc com- 
mentationem ad obtredatorum infaniam. Opinor 
autem , fi Laertius recitatam ex Alciphrone Leontij 
Epiftolam habuilTet ad manum , idem de ea fliiflc 
laturum iudicium. Nempe fiue Alciphronlpfc, fiue 
alius confinxerit,apparetfane captata nimis, affecSta- 
taque declamitatio. Heinc non memoro vt Leon- 
tium,velud etiam Metrodorus,ante Epicurum diem 
obierint , cum Epicurus filij ipfonim Epicuri nomi- 
ne, tanquam pupilli in teftamento, & meminerit, & 
curam habuerit; vt intclligas qui Leonrium feribere 
ad illum potuerit,& iam quidem o<flogenarium;cum 
ipfi Epicurus fuperuixerit , ac deinceps obierit , vix 
annum egreflus feptuagefimum primum. Quod ad 
Pythoclem attinet, cxterolque adolefcenteis, parem 
cauflam Laertius facit, cum ex eadem inlania Epi- 
ftolas depromptas ;:efert. Et certe cum Pythoclem 
ipfum,ac etiam Menoeceum, & alios Epicurus ita ad 
philofophandum , cxcolendumque virtutes, acno- 
minatim continehtiam adhortatus fuerit , vt qux 
fuperfunt Epiftolx partim integrx , partim per frag- 
menta , declarant ; lon^e omnis fulpicio euanefeit, 
aboleturque. Nifi porro Stoici fateantur potuifle illa 
de Epicuro prxtervcrum,ac ius euulgari,quid dicent 
ad ea , qux de ipfo quoque Zenone in vulgus abie- 
runt ? Antigonus enim Caryftius (Athenxo referen- 
te) in eius vita feriptum reliquit, vt pueris femper fit 


' 1*4 ^ e moribus Epicuri, 

vfus , nunquam vero fanun.T,tanietfiLacniusfcribat 
Temcl, aut bis ancillula vfum, ne mulierum oforefle 
videretur. Sed &: nifi ad locorum , tempommquc 
confuctudinem i aut , quod magis placet , ad male- 
uolorum , &: fycophantarum calumnias confugere 
liceat > quamam excufatio prxrcxetur iis , qujc vulgo 
dc Socrate, cxtcrifque fanctilTimis Philofophoruni 
ckcumferuntur?Nam vt nihil dicam dc Xenophon- 
W. I. tc,qui vt puerum Cliniam dcpcricrit,apud Laertium 
fcribitunVt nihil item de carteris , quos longum fo«« 
rctenumcrare ; nonne ruborem excitabunt , qua: dc 
Philofopho habito diuinoiaifanturJVidcs quid ipfc 
Apulcius,quanquam fuerit Platonicus, non diflimu- 
let a Platone feriptum. Inter cartera enim amatoria 
'ty^fpol. i . legitur fcripnile id Aftera puerum: 

vSBra 'vides i 'vtinam fiam , mi Sidtu^ Olymftu, 

Vt multu fic te luminibus <v\deam. 

Et ad Dionem, 

Quibus ingenti in patria laudate , iaces nunc, 

^ui infantm me animi reddis amore , T>ion. 
lib. }. Plura habet Laertius circa amores Alexidis , Phar- 
dri , aliorum , quos Plato deperierit i fed prxfcrtim 
iib. 19 . c. illud, y ylvxta) A’yoc9ura q<Xor»',&c.quod tum Agelliiis, 
* tum Macrobius redditum memorant latinc plufcu- 
ll^ *ll^5 verfibus. 

H)um fimibulco fauio 
^eum puellum fautor, &c. ^ 

Vt iam de obiedfa Epicuro defidia dicatur , nihil 
ncccfle eft prxmittam de amccnitate hortorum; 

Quafi 


L rse K VI i 

'QuaH nempe illa comparetur fi>likn , ve Hbiclimjm 
lic illedameocum , & noapodm ve philofophan>- 
dum animus exhilaretur , ac mira quacum alacritate 
&u admeditandum^leu ad diilerendum excitetur^ex 
pulcritudinc illa varietateque arborum, herbarum, 
toliorumj florum, vmbrartKn, riuulomm,volucruir^ 
fiifurrorum,ambulacrorum,&fi qua: funt huiufmoi- 
di. Profe(Sb^& hoc Epicuro non fuit peculiarc,vt fcu 
in horto philolbpharecur , Cea hortos ad-philofl)» 
phandum Sedatoribus relinqueret Tuis. Nam &: 
Plato , & Sedatores habuere hortum ia Academia 
emptum ab Anniceridcicum ille etiam ia horto, qui 
fiiit apud Colonum , phfloTophams.dicacm. RurUis 
Theophraflus fuo teflamento hortum ,. anlciique 
adiaccnteisamicis,qui'philbfophaii in illis-optarent, 
conceflitjVd apud Lamium elhquimcsus aliquoties iUdt. 
eiuTdenv hord meminit , cum fliccef&oun. vitam 
deferibir. Quod fupercft, odum liberale fliit, non 
feg nis dcfidia>exad^m in hortis Epicurotcmpus.Et 
certe vel fola librorum ab' Epicuro conlcriptbrum 
multitudo , ac varietas , fatis magno efl argumento 
jpfum non mollitie , ignauia',ianguo£( totos dies 
obtorpuifle : fed integram potim starem impendifle 
Philolophiffi. <?ft4^,,inquiunti dairtT7/Vi4j vcrumhoc 
de legnirie illa inteUigitur , qua piger vel dormit in 
vtramque aurem , fterdtquc quantum delpumarc 
Falernum flifllciat', vel ad nequitiam animum com> 
ponit,lcfeque ipfo abudtunnpn autem de vacadonc' 
ilh, quaquis nbi&riadQnemsn^dis , rebuique 

AA 


lU De vita , morihae Epicuri^ 
gerendis procurat, vt animus curis folutior inquiren- 
dae veritati ftudeat , feu , quod eft idem pliilofophe- 
tur. Sed de hoc otio plura alm, cum etiam declarabi- 
mus non efleipfum cauflam morborum , vti vulgo 
exiftimatur, aut praematuri obitus. Hoc porro attin- 
go vtiam innuam, fi Epicurus imbecillus, fi morbis 
obnoxius fuit , fi maximis doloribus difcruciatus 
interiit,non hxefuifle damna ex vlla ipfius feu iner- 
tia,feu nequitia, a&libidine confequutaifedconftitu- 
tionis fuirfe vitium , quodinipfo ortu ex parentibus 
acceptum non valuerit fatis vllo ftudio (eu tollere» 
feu emendaret Id vnum quod prxftare potuit, gene- 
rose prxftitit,dum tanta conftantia dolores, ac mor- 
tem ipfam tolerauit. Quocirca ne tempus teratur in 
refellendo vel Suidam, vel alios illos apud Laertium, 
audire prxftat Ciceronem, dum commendat extre- 
mam illam Epicuri conftantLim : Ordiamur , inquit, 
ab eo,ft placet, quemjnoUern, quem ^voluptarium dicimus, 
^id?u tibi mortem-ne rvideturyun dolorem timere / qui 
cum diem, quo moritur, beatum appellat, maximifque dolo- 
ribus affeilus , eos ipfos muentorum fuorum memoria, 
recordatione aonfutat, hoc Jic agit , >vt ex tempore 
quafi effutire yideatur:T)e morte enim ita fentit , &c. 
W. j>. dc Prxftat & M. Antoninum, apud quem verba Epicuri 
vit.fi. fiint , ^9 tn roffta , ciPe "rtitA Tofr 7V 

Qo/ngiiS 5ra6of», vSt TSpbs Giirdr^i 7ot<^7‘x'laa,i2\Jwr^ 
S Tjyovy«ful</cc qutfwTvsyJr SltriXSir ligii tt/>os dvrZ 
%T(x> oUos , ( ita videtur pro a>r , rtas ) b Sidma jjv /uf&j - 
(videtur,pro 

' QpKlSico 


LIS ER VlL 


hsm, .•/3,wsjps7.rf7 ^ ^ 5^^ 

>mrh t„„,r ,Jkmilim, fim,«u mn ,r.„t mihi d, 
Mmhu, y,„ ,um (erfetuhM in crfufcnlo i ntmt „„ 

, hifcedcmhns nmcquam 
Icqmh^ > fid ,n d,fmnd, d, r,bm nalurn prlpni 
deterebam tempuj. Cumque ad hoc intentui forem , iL/S 
tnterm mens motionum in corpufculo excitatarum non 
particeps , imperturbata, ac bonum fuum intemeratum 
feruans , conHahat. ^in-etiam ne medicu quidem 
tanquam remedia adhibendo quidpiam praSiituru pei.- 
mittebam me s ruita nihilominus non male , neque in- 
decore congruebat Cui profero loco accommodari 
poteft quod habet alia occafione idem Epicurus 

I^^Scnccun.dura, fingmficnrnr ,m<q:^t,mihi 

crede , ferm, ^idebiner , e- in pnnnee 

^nenm dicenenr untmn iUn , fed ef prebnbmenr. 

Itemquc Senecam, dum poft commendatam illam epi^M 
Epicm de SapientLa , ac beata vita in Phalaridis au- 
nim defceniurafententiam , de quadicendum aliis, 
ram multis mteipofitis , memorat iUnm maU volem- 
dinu, ef delemmgrooifnemm pervefenem, inona. 
vym,Ep, corne fmt iltafimme, oc fmonotiljime die foo: 
od,t enmfe vejlco , ^ ,ndcero,i wencri tormemo 

Jclern occefnnem mn recipientio, 
effe mhhmmosfih xUom beotom diem ; beonm outem 
ogerr,mfif „ efmfomme bene nonpotell.Et ftatim 
peteSldiu bcc nen ejfe par moximi bonom , qmd beato 

AA a 


1*8 Epkuri, 

«"■««« 


N 


CAPVT VIL 

%eBimtHr S^cunu in ^hUofo^orum 
chorum, 

Vnc, qu^Epicurus abaauscPhilofOTh^nra 
4 'N chcttoa bene mulds cflc \\6camr , nihil pr^ 
^ miram cft.Al^ cnimcxftudio Se£te mde aftcdh 
in iprumfiiCTC, vc Epidetus, Clcomcdcs, aU),psttcr 
sJcosiUos imdquioBS. 

diflotiulaaoiiintquinia fmffctin Epicuro feu doto- 
ns cjiftimania> feu vitx cootincnm i prx quadam 
omenfeftiuitaiie , virum perinde citcepeiunt , ac fi 
faiffct tam moribus, quamdo^ma^us voluptmus, 

declamationis abriperentur, &cr!e eo delapfi funt. 
VI de Epdtairo femYoncm haberent luxta vulp- 

r«nfententiam,qnemadmodum MaaimusTyn^. 

Ahi proftucho virtutis, affcdluquc pctans hc cxpc- 
ircLdicauetuntiVtnonnulU fanaorum Partum, 
mibusaccenfeturLaaanrius. Enimvero,qmd putas 

cft dicendum de Arccfiia Epicuri contemro^eo? 
Idem ptofead , ac fore peius, quam de ipfis Stoicis. 
ImpriL quippe Arcefifas ex eo t^erasEpcururn, 
quL cum auram ppulatem infoleiitcr po^ 
«ptaret 


LIBER VII 

abus illis , qusE^unc apud Laertium , Aio -f^o , ^ non 
djfenttetur hu qmif Um} Epicurus aliquando ipfum Hc 
taxaucrit , quafi nihil iadarct proprium , fed defum- 
ptum foldm ex Platone, Pyrrhone , Diodoro. Id in- 
nuit Plutarchus Epicurum fciibens dixiflc de Arce- 
fila, /u»6er (XjJibi iW ijUTro/^ , 

4od/»£^7ipif ipfuniicum nihil proprium rffirret, 

opinionem de fe , gloriimque apud homines iliiteratos 
f arsjje. Deinde, mirum, qm Arcefilas Gallos vocaret 
Epicureos , i|)fe palam vfus Theodoca , PhiK-ctequc 
fi:ortis,itemque Demetrio, acLeocharcadolercen^ 
tulis *, adeo vt proinde illum corruptorem iuuenum, 
6ccynxdo digna loquentem Arifto Chius dixerir, 

Que^ memoratur apud Laertium. Sed harc vt miifa 
f^am , magnofque quofdam viros opponam , qui 
Epicurum inter lummos Philofophos habuerint. 
Occurrit imprimis Menander, Epicuri coxtancus,ac 
proinde momm ipfius , pladtoram^ue intelligens. 

Huius teftimonium quanti fit faciendum cognofeas 
ex Plutarcho velim , quo loco ehis companationem uh. t* it 
cum Ariftophane inftituk. Ipfc itaque Epicurum "• 
com Themiftocle ita confert , vt quemadmodum 
libertatem patri* ad Thcmiftoclem , fic ad Epicu- ‘ 
nim fapientiam ciufdem patri* referat , memorabili 
illo diltidio in Anthologia afleruato , indicatoque 
fiipcrius: 

Xctjip? N<oxXt/?bL -y/wf, 0 ^ 6/uoTf 

S’o'X9<ru09ts l>v(^6‘, 0 S i(pfO(ruaxs 

*Tuf Jieo^durumt quorum vntts libera 'Vt ejjet, 

AA 3 


V 




l. i. dt 
thtm. 


lib.Z. 


in Ub. de 
fn.&e. 


Ub. de vit. 
be.cnp.17. 


196 2 )^ *vit>a , ^ morihtu Epicuri, 

tAlter 'vti faperet Patris y fecit , Aue. ’ 

Sequitur ille Atlieiueus, cuius quoque fupra ex Laer- 
tio meminimus. Is nempe celebrem fentenuam ex 
Epicuro dcfcriptam profequitur hoc diflicho: 

T 5 to NtoxXwos Tnn/rorrt^s v rv-pd. Mv<r(iyr 
V rivjv» upcSr >reA7ioSar. 

Hoc V^eocltd natum /apientem dogma Camarncy 
AutThoehi Tripodes edocuere /acri. 

Adcexatur ille etiam memoratus Conftantinus 
Porphyrogenneta , Imperator eximie dodus , qui 
Infulam Samum delcribens : 6x hac yinc^ity prodierunt 
•viri fapientia laude infignesy 'Pythagorae Samius ^ue~ 
farchi filiuSyQf Epicurus V^oclis yf^ ^elijftssyediiquenon 
pauci. Quod porro cum Pythagora Epicurus heic 
copulatur , id in memoriam rcuocat , quod habet 
Laertius in fine vitae Pythagora: , dum Epicurum 
Philofophis ex Pythagora propagatis , & memoratu 
dignis accenfcr.Nihil vero neceife eft vberiiia Lacrtij 
teftimonium adiicere , cum de illo iam fatis conftet. 
Qiiin-ctiam nihil videtur opus corrogare loca feu 
ex Sexto Empirico,feu ex exteris audloribus Grxeis, 
qui Epicurum non poftremum inter Philofophos 
habent. De Latinis res fatis confiat. Nam Cicero 
etiam non modo interdum nobilem Philofophum 
dicit , fed paflim quoque nobililfimis Philofopho- 
rum intermifcct. Sic Seneca, dum iis refpondet (vt 
extera reticeam ) qui obiiciunt Philofophos aliter 
vixifle, quam docuerint : hocy inquit , per maligmfltma , 
capita y optimo cuique inimicijpma , 'Platoni obieShtm 

tH, 0 


LIBER VII. 'm 

HfitohieSium Epicuro ^obieSium Zenoni. Sic Apuleius, vbi hjipoltg. 
adnumerauit Epicurum Anaxagorar, Leucippo, De- 
mocrito, exterirque , vt loquitur, rerum naturx pa- 
tronis , ac enumerauit deinde Epimenidem , Or- 
pheum,Pythagoram,Oftanem,EmpedocIem,Socra- 
tem,Platoncm,fubiungit:Gr4/<#/«>r igitur mihi ^cum ^ 
ego tots ^ t Antis f-uiru adnumeror. Prxtereo Patres,vt 
ex Grxeis B. Gregorium Nazianzenum, quem ante lamb.it. 
citauimus j ex Latinis B, Ambrofium , qui docet lib.offic. 
Spicari hortos tolerabiliores ejfe Lyceo tArtHotelu. 

Hoc vero addo; Cum Epicurus , infamis fuiflet 
habitus tota illa pene fxculomm ferie , qua literx 
bonx fepulcx iacueruntivix tamen libros humanio- 
res , puluere excufib , rediifle in manus ante duo fere 
fxcula , quam omnes pene eruditi (ymbolumpro eo 
tulerunt. Accipere vis aliquos ? Ecce Francifeas Phi- %,cp.y. 
lelphus inlE.^ijikolis:^amutsimc^tfimprobeturEpicu- 
rus d multis s 'video tamen ab illo eam 'voluptatem maxi^ 
me omnium laudari, qua pt animi, qua fapientiam , virtu- 
temque confequatnr. Alexander ab Alexandro in die- 
bus genialibus :6‘p/c«r«/, inquit , fummsts voluptatis 
ajjertor , viSiu frugali , mode fio contentus, aqua, ^ 

polenta , aut pane hordeaceo 'vifium qua/iuit , contrdque 
paupertatem inuifium animum gefpt s non quod 'volupta- 
tes auerfaretur ; fed quod in tenui 'viSiufe plus voluptatis 
experiri aiebat s cuius rei argumentum efi , quod oleribus, 
pomis, ac Vilibus cibis, quibus 'viuendum cenfuit, libros 
referpt. Cxlius Rhodiginus in antiquis lec^onibus: lib. i j. f, 
(f ater um}Ui<quiZjquodvtique mirari me plurimum fiteor, 


• tik I 


tih. l.Mf. 
t. 


dtfiript. 

£ccl. 


1 9 1 De vita , 6 ^ morthiu S^icuri, 

ille 'voluptatu aJfirlorS^icarfu amoeti libras fuosrefle^ 
uitoleribfUy (§jr pomis y 'vilibttjque cibis y adihrmt efft ov- 
uendum. Raphael Volaccnanus in Anthropoiogi^ 
SpicurWy Jummum bammy nonyttAriiiippiu i» 

woluptAte corporUyfed in doleris vacuitate ponsbae:honefm 
fiam vitamy tenuemvi^um diligebaty quod parabtbar 
ajjeti & anxietas animi in parandis lautioribus ruitabi^ 
tur. loannes Frahcifcus Picus Mirandulae Comes^ kt 
examine dodirinae vanicads gentium : J!(jeqHeyVas\\ik.j 
•vt Simplicius ait , 'voluptate 'voluptatem 'venabantur 
fpicurei s /ed laboribus maxime continentia. Venim 
nunquam finis efTec y fi vellem fiiifragia fimillima 
colligere , & recentiorum maxime ad vfque Eiy- 
cium Puteanum, cuius Eulogium de Epicuro incec 
prarEmdum allatum eftjvel podiis vfque ad teipfiim, 
L V I L L £ R I amiciflime , qui cum illud Menandri 
cx me accepifles , excepilli ftatim fiiifle Epicurum 
nomine luo digniflimum (nempe auxiliatoremioim) 
ac mulrd amplius illi debere non Atticos modo , fed 
&omneis homines ob purgatam amentiam, qumi 
Phigalenfes ApoUira , quem cognomina- 

runt, templo conftituto,ob depulfam peftcm. 

Enimverd heic tacere non|)ofrtim duos , aut treis 
eximios viros , quifeu dc Se<Sba Epicuri , feu Apolo- 
giam pro Epicuro conferibere aggrefli funt.Vnus cft 
Baptifta Guarinus Veronenfis, quem de Se<5ta Epi- 
curi libiimi fcripfifle Trithemius refert j etfi neque 
nos viderimus illum> j neque Naudaeus etiam noder 
comperire vfqu^,etiam in Italia potuqrit; Alius efl 

M. 


LIBER P'Il 153 

M. Antonius Bonciarius Parificniis Profcflbr , qui in fi. Rhcr. 
catalogo O pcrum fuorum, fe compofuiflfe Jibrum, 
teftatur, cui titulum fcccrit, Spicttrusy fiuc dialogus de 
antiqua Thilofophid , in quo efficacibus argumentis, 

& do6torum virorum teftimoniis probatur, neminem 
ex pri/cu ‘Tijtlofophis accejfiffe prootus ad •veritatenjy 
quim Spuurumscontrk, nullos ab ed longius retejfijfey 
tjudm Stoicos. Tametfi ifte quoque liber , nunquam 
Fortaffis editus, nec nobis eft vifus,nec amico no ftro, 
quem vix tamen vUi rariffimi fugiunt. Tertius eft 
Andreas Arnaudus Forcalquerienns in hac Prouin- 
cia Profenefcallus, qui in libello, cui nomen 
Apologiam pro Epicuro inter cattera edidit, breuem 
illam quidem,& foliolis paucis ; fed in qua tamen ea 
delibantur cx Laertioprxfertim, atque Seneca, vnde 
conuincatur , quod vir ille pereruditus initio propo- 
CmXffitijJeSpicurum imuSliHslateJJitum , laniatum ah 
obtreSiatoribfu. An opponam tandem coronidis vice, 
quod poeta Stellatus ante centum annos de Epicuro 
cecinit cx Zodiaco vitx defumptum^ 

Obuius eccefenex quidam mihi 'venit acerno 
Jnnixus baculo , nitidoque indutsu amiffu: 

£ana tenus meSo pendebat peSlore barba, 

Tulcra cutis , Ut a facies , njaribque colore 

Florea candentets decorabant ferta capillos. 

Cominus yt dedimus citroque, •vitro que falutem, 
pergam, quujim , qu6 dicar nomine, quarit. 

T(eSfondi , atque eadem pudibunda <voce rogaui. 
tAt poBqudm proprium nomen mihi reddidit Qpje 

BB 


Devita morthniS^icurt, 

O^tnque Sficurtu erat ) fiupuiy ceu ruHicHs^ 
fodiens reperit latitantem obfcurtus arcam. 

Atque ego tunc : <^enerande fenex^Jic numina femper 
, (^unBa tuis fkueant •votu , fapientia quando 

^ira tuu habitat fibru » nijt falfa loquuntur ^ 

(Vt pUrumque folent ) homines , pracepta fdlutu 
T>a precor-y^ muenem prudentibus intlrue diSiUy &c. 

CAPVT vnr. 

DeexaCds S^icureis. 

Q Vod ad pulfbs ex vrbibus Epicureos atdner, 
neque negaui fane vnquam , neque negatu- 
rus fum , quin Spurij feu fuerint, feu efle potuerint, 
qui deprauato vitx inftituto,vnacum Seda: dedeco- 
• re Philofophiam comniacularint.Verum iftud com- 
mune fuit Scdaruni omnium vidum,vt adulterinos, 
ac degeneres foetus educarent , a quibus demum in- 
famarentur. Atbena:us quoque ipfe ftatim poft enar- 
ratam i!km de Diogene hiftoriam , peiorem aliam 
recitat fufius de Athenione Peripatetico, vt de exte- 
ris nihil dicam. Scilicet ea eft humanx imbecillitatis 
conditio , vt modum diu femarc non pofTit. Qnan- 
tumcumque enim regiam viam prxtendas, fperan- 
dum non eft,vtvel omnes illam ingrediantur, vel ex 
ingreflis nemo defledat.Ea eft fors rerum, vt optima 
quxque vel multis , vel crebro difpliceant. Rccenfe 
vitx inftitutum tametft innocens , & fandum , in. 


LIBER VII. 195 

quod qui fuerint cooptati , omnes exhibuerint fefc 
infontes, atque impollutos, & Apollo magnus mihi 
fileris. Atque hoc dico propter illos , qui Epicuri 
familiae infcripti ab exemplo , praeceptifque eius ho- 
neftiflimis defeccrunt.Siquidem negandum aliunde 
non eft,quin plurimi , ac fere omnes veftigiis ipfius 
inftiterint conftantilfimc. Ac mihi quidem t inquit 
Cicero , quod O* ifje bonus vir fuit , ^ multi Spicurei ^ 
fuerunt hodie funt (g^ amicttiu fideles^ in omni vita 

conflantes , ^graues , nec rvoluptate , fid ojjim confilia 
moderantes, hoc videtur maior 'vu hone flatus , O* minor 
nsoluptatu.SjpeQiiirc huc po(Tet,quod eft fupra often- 
fiim,Epicureos diurilTime floruifle in vrbibus, etiam 
cum aliorum deficerent Sedaerac fuifTe etiam aliqui- 
bus politas ftatuas,&c. 

Quod aliqux autem duitates Epicureos eiece- 
rint , Primum contingere id potuit propter pauco- 
rum aliquot vitia; neque enim infolcns eft, vt paud 
delirent , & multi pledantur. Deinde feu Me&nij, 

(eu Lydijjfeu Romani, feu populi alij induci facile 
potuerunt ad abigendum Epicureosjquod perfuade- 
renturab aliarum Sedarum profelToribus , qui, quod 
ellent populares , ideo voluptatis exagitabant no- 
men, vtinde calumnias facilius, fpcciofiiifque con- 
texerent. Nihil repeto de Stoicis , cum Epicurei 
omnes vfurpare femper potuerint quod Torquatus 
apud Ciceronem : hic Stoicorum more nos 'vexat. Ad- 
dere folum iuuat quodipfc Cicero in Epicureorum 
caulTahabet. ProfelTus enimfe de ingenio , non de 

BB 2. . 


•i, ‘ 


1 vita , ^ morthni Epicuri, 
ibid. moribus quxrerc : Sit iRa, inquit> Gr^orum Uuitait 

feruerfitM^qui maUdi£iu infe6iantureos,a quibtu dt 've- 
ritate Sffentiunt. Poftrcmum vero , quod caput eft, 
noti Epicurei modo, fed & alij Philofophi vrbibus 
fjEpccxpuirirum. Notum vt omneis Antiochus c 
fuis prouinciiSjLyfimachus c fuo regno, Atlienienfcs 
ex Attica publicis cdidis , deaetifque excedere, 
lib. exularcque iuflcrint , vti Atbenxus , Laertius ha- 

bent. Meminit etiam Xenophon latx a Critia legis 
rJphr. aduersus Philoft^hos , & Tertullianus ekdtam 
hb. i.me- confirmat Philoiophiam a Thebanis , Spartiads, 
l^Apoiog. Argiuis, Aliavt reticeam, ac ne memorem quid 
Cato Cenforius ;^cndum cenfuerit occafione le- 
gationis Carneadis aliorum^e Pilolbphomm a 
in Ctt. Plutarcho expofitum , fufficere poteft SenacuTcon- 
fulram per ea tempora Romae fa<5him , nempe C. 
Fannio Strabone, Sc M. Valerio MelTalacoss. ( hoc 
cft anno ante Chtiftum c l x. ) quod refertur ab A- 
Gellio in nodibus Atticis. Addit autem Agcllius, 
» I • reciuto edam alio de coarcendis Rhetoribus:5Vtf^<#e 
i//u fitum ttmforibiu uimu rudtbtu, necdum Gracide^- 
nd expolitu 'ThtUfopU ex 'vrhe T(smd ptdji frnt : <ve- 
rum-etiam,^omitia»o imperante, Senatu/conjfuUo ereSfiy 
atque •vrhe , Jtalia inter diSU funt : ^a tempcBate 

fpiShtM quoque ^htUfbphue propter id Senatefionful- 
Ium ^icopolin T^ma decej/it. Ex quo licet intefiia 
non pofle Epicureos infameis haberi , quodtexjpuus 
fuerint , nin infemes etiam habeantur Philofophi 
exteri, ac nominadav Epidetus , cuius virtus adeo 

emicuit. 


LIBER VIL 'ij>7 

emicuit. Ac neobiicias Epicureis eiiciendis additam 
cauflam , quod Magiftri eflent voluptatum , & ado- 
lelccntura corrumperent mores i ecce aliis quoque 
Scitis prartextus quarlitus, notatufque eft. Nam , ex 
Sexto Empirko, Socraticae obiedum eft , qudd floc- 
ciiaceretdiuina: 6c Cato cenfiiit ablegandos ex vrbe 
Philofophos , quo ipfi ad literarios ludos regrefli 
apud Graecorum filios diflererent ; Rohiana autem 
pubes conferret Cc , vt ante , ad obtemperandum 
legibus f & Ma^iftratibus. Qux , & plura de odio 
Catonis aduersus Philofophos , ac nomina ti rn in 
Socratem, videre licet apud Plutarchum. 


' if'.. 4,'". 


lib. tuidu^ 
ALuh. 


Ict, citati 


BB 3 


LIBER. OCTAVVS 

DEOBIECTO 

EPICVRO ODIO LIBE- 

RALIVM DISCIPLINARVM. , 


CAPVT PRIMVM. 

Obiicitur , quod •vniuerse ^ j 

oderit* 

I B R V M tandem hunc circa mores Epicuri 
atteximus , quod difciplinas odiffe , vt Epi- 
curo obiicitur, maxima labes morum vi- 
deatur. Adde quod eius Philofophiam explicaturis , 
poftmodum, opene- pretium videbitur pricmifilTc 
peritus-ne,an imperitus fuerit liberalium difciplina- 
nim,quas antiqui foliti fuerunt a Philofophia leiun- : 

' gere i nifi quod Ariftoteles Mathematicas Philofo- 
phia: fpeculatiuae partem fecit. Mitto eafdem efle, 
quas arteis ingenuas , & bonas literas appellant, 
qu.ifque qui callent , tum eruditi , tum Encyclopx- 
diam pertecifle dicuntur. Arguitur ergo Epicuius, 
quod aduersus illas tum in genere , tum in fpecie 
pcccauerit. Ac generaliter quidem, duplici ex capite. 
Primuni , quod ipfe auerfatus difciplinas fuerit- T e- 
lih.i.sdn. ftatur id vero Sextus Empiricus, caufsa addita, quod 

exitlimaret illas ad fafieatiam nihil pertinere s quod hic - > 

effit 


lib.yMe 

taph^.u 





LIBER Vlll I» 

"tjfit iOl pratextM infiitU i tjuod male affeSius foret ad- 
utrsus Platonem , *4rifiotelem , alios difciplinarum 
feritijjimoi s qnod denique inimicitias ageret cum D^ufi^ 
fhaae, qui difciplinarum erat admodum ftudiofus , ^ 

propter e a multos habebat adolefcenteis apud fe. Confir- 
matur, & ex Qmntiliano, qui manifeftis verbis feri- 
bit fugijje Spicurum omnets dtfciplinas s & ex Cicerone jg 
addente, quod propterea nihil oleret ex Academia , nihil 
ex Lyceo , nihil ne e puerilibus quidem difciplints s Et ex 
B. Hieronymo, cuius harc funt verba: Exceptu his, Msgo, 
^ui cum Epicuro literas non didicerunt. Deinde , quod 
alios etiam ab eifdem difciplinis abfterruerit. Ecce 
enim apud Laerdum citatur ad Pythoclen Epiftola,7'^‘o- ^ 
in qua fcripfcric, j rreio^ 

difciplinam omnem , b beate , deuita. Commemoratur 
idema Plutarcho, Athenxo, &: aliis. Addit vero Plu- 
tarchus : *Tythoclem omnes 'viri, fcemina (ex Epi- ^ ‘ 

curi intellige Sedla) per Spicurum orant y obfecrantqucy 
njt difciplinam nonaffeSiety qua liberalis dicitur. T)e 
tA pelle fverb quodam mirabundi , ^ amplex abundi feri- 
bunty quod iam ab initio-i difciplinis abSlinens , purum fe 
conferuauerit, Hatc Plutarchus.Athenarus autem : «j- 

curumyincpxiiymemoremus, qui non tnitiatiu circulo difei- 
plinarumjieatos pradicauit illos ,qui eodem modoy quo ippy 
ad ‘Thtlofophtam accederent , eiufmodi 'z/oces effundens: 
Fortunatum propterea te , quod ab omni purtu difciplind 
( 7ra.\hlaLi enim, non oqrtag videtur effe legendum) ad 
'Thilofophiam te conferas ? <-cnde Timon de ipfo ait: 

Edonus minimum •viuentum , Ludi-magisler, , 


loo 2)^ vita, ^ morihtu Epicuri, 

(Scilicet cU’ayw)/o^?of appoficc magis in verfibus illis 
Timonianis edo6itu minimum , feu inentditiJfimM ver- 
titur, quam mtemferantijpmus,\i aliqui fcu Laerdum, 
lih. 1 . de Teu Illuftrium interpretantes, acceperunt.) AdCicc- 
rone m attendamus : Hecc Bpicuri^ inquit, non probo : dt 
cateroyfvellem equidem aut ipp doSirinii fuijfet wfhuSlior 
( efl enim , quod ita yideri necejje eft , non pute politus ia 
artibusiquas qui tenent , eruditi appellantur ) aut ne de- 
lib. i.de terruiffet alios ifiudiu. De SeiUtoribus confequen- 
/*• ten^uf fit , inquit, yt ego nefitam,fciant omnes quicum- 

que Epicurei epe rc/oluerunt , quod yideri quidem 'vel 
optime diSputant , nihil opus ejfeeumt qui ^hilofipbusfit- 
turus fit Pfeire literasP 


CAPVT II. 

Jtemqj Jjfecisttim , quod (grammaticam, 
Poeticam ,&c. 

S Peciabter porro de Grammatica, lapfus Epicuro 
circa fermonem obieiH , videntur omnino rem 
lib. 2 . de conficere. 9/ loquendi inquit OXccxoficonfuetudi- 
nem yerborum tenuijfet , nunquam ia tantas falebras 
lib. 1 . de incidifiet. EtmrsxisiJnhacexpofitafintentia, inquit, 
nat. Deor. yj,,;/ exifliment, quod Spicurus infeitid plane loquendi 
fecerit JeciJfe confultb. 'Dr homine minimi yafio mate 
iib.io. exiSiimant. Heinc legimus apud Laertium Epicu rum 
mulcacircafcrmonemignorauifle. Et , Epicurus, in~ 
Em^mc\\s,conuincitur ejfe in multis indo^us,nequ e 

pure 


LISeR VIII. lof 

fure etiam loquem in communi confuetudine. lam Clco- Ui. 
mcdes, poftquam haec propofuit cx Epicuro corni- *• 
pta, ^ &yr»? 

iX7fl(f(jig .^ , condant eu camis habitus ^ certafque de ifjis 
fpes s (notantur etiam voces a 

Clemente Alexandrino) xlrnta-^g. oculorum <?• 

f inguedinem (lacrymam videhcet) 

?»/acras yociferationesiy«/pyx>MTixssffdiJi3!loCi titillatio^ 
nes corporu i Xtcxur^gi^^blandimenta s tum Cubdityolias 
quoque effe eius voces prauas , atque infelices y quarum ali~ 
quas quipiam dicat y inquit, ex lupanaribus ejfesquafdam 
fimiles iss , qua proferuntur d multerculu Qerealia cele- 
brantibus s nonnullas ex media profeuchuy eorum, qui 
in iffa (legendum enim efle videtur «Wv, non ) 

deprecantur y Judaicas n/eluti y iy adulterinas , ac humi 
repentibus multo humiliores. His affine efi: , quod habet 
Plutarchus i Nam, Putidus,inquit,Epicurus cft, cum 
de amicorum epiftolis loquens , xpo7oflcptlCvs ybt^ 
mcf ourroT»- tumultus applau/uum excitari ab ipfts dicit. 
Omitto, quod idem Plutarchus impatienter ferat 
Platonem ab Epicureis poftiJari reum confufionis 
verborum; Jcilicet d viris , qui Graco fermone vtantur 
adeo accutatelac illis etiam deinde obiiciat, quod voces 
tollant /unditusycxzcra.quc fimilia. 

Attexere iuuat contemptum , negligentiamque 
Poetices. Quippe Heraclides Ponticus , Spicurumy 
inquit,«/i&/7 moramur, qui ( vt rvoluptatss obfeoena futs in 
hortis cultor eft) vniuerfam fimul Toeticen repudiat y 
tanquam pemiciojum fibularum inefeamentum Scastf 

CC 


loz IDtf" 'tufa y ^ moribw Epicuri, 

JeXfecf) (cx Heraclide (cilicet ^uatuor 
VA 7. e. t. harc verba Rhodiginui fumpfit.) Hinc Plutarchus, 
^Cti * Heraclides Crammatrctes, inquit, hastc repestdtt gratiam 
delictu Hvmericu, cum jk ex turba poetica , yt ilh quidem 
appellant , /eu. etiam ex eo commotm , quad ^Metrodorua 
tot fuu> in /criptu aduersou ^oham conuitia ejfuderit. 
Et rursus, an, mcpxitaureuadolefcentum, •veluti Jtha- 
f'- eetsfium filidd quadam cera obturantes, cogemueipfos, yt 
arrepta. Epicuri lintre Toelin fugiant, ac prateruehantur? 
Quo vero quiipiam minus admiretur Epicunfm a 
difert. 1 9 . Maximo Tyrio in Poetis non haberi , audiatur illa 
tih. i. dt apud Ciceronem Torquati exculado *, dcclaratenim 
vt Epicurus ne Poetas quidem legere voluerit. An 
ille, inquit, tempus infPoetuieualuenduxonfumeret-, in 
quibus nulla foltda 'viilitaa, omni/que. puerilu efi deleSla- 
lA. x.adtt. tio f* Cui ^e fententix accedit quod Plutarclius. ha- 
bet, cum expolTta voluptate, qux ex Poetanimlc- 
(ftione percipitur, eius inquit., Epicurei neque fiunt, 
neque profitentur , neque 'voluat etiam participes fieri. 
Aid. Cxterum eadem habet Plutarchus circa notitiara 
hidorix. St de hilioria , inquit, yt.aliaomittam, appo- 
nam folum Metrodori yerba., cum in opere da 'Poetu pe 
Jcribit , proinde ignorare te dicens ab fvtra-. parte juerit 
HeSlor j aut qui primi yerjus habeantur in.poefi. Homeri^ 
rursm quiin medio fint, minime expaueati Paiem 
omitto varietatis linguarum- ignoraiitiam i inde 
lA-yTufc. enim , M. Tullius, Epicurei noiiri, inquit, Gracd 
fere nefiiunt , nec Graci latine. Vno verbo docet 
Plutarchus , vt Epicurus noluerit fapientem fuum 

occupari 


LIBER VIII. 

dccMpdri %7s <^t7^?Jyoig xe/ZixoTr , eruditi 

illi cenforum Uteratorum qudlhoailiu. 

CAPVT III. 

Sluod Rjjetoricam. 

D e Rhetorica idem prope eft , quod de Gram- 
matica dicendum. Imprimis enim illa vocum 
germanarum ignorantia , fermonifque impuritas 
aduerraturddcdui,& concinnitati, qux magna laus 
Rhetorica: eft. Ea cenc de caufla videtur Epicurum 
reproballc Dionyfius Halicarnafleus, quod verbo- 
rum collocationem, ac temperamenta videretur ne- 
gl^ere , (triade m fi fcribere minime foret ret Uhorio /4 
ohe tTiTioWtv itemque Theon Sophifla, proiynx. 

quod Epicurus inter feribendum nimis affe<aaret ** 

menfuras illas, ac rythmos Hegefiac, Afianorumque 

Rhetorum j vt ciim feribens ad Idomeneum , dixit, 

«, tofjuQs OK nv } S^uidele- 

£iahiltiyduxeri afuero^ motiones omnei. Deinde, cum 
Naufiphanen Epicurus fuerit uiredatus inter caxera, 
quod die Rhetorices foret ftudiofillimus , quemad- 
modum Empiricus docet j cum apud Ammianum 
Marcellinum Rhetoricam nominans 

inter artei numeret malae s cum in fuo illo de Rheto- 
ricajiibro, ycluriex Hermogenis Scholiafte intelli- 
^VU,.{a^rerit/<?W efe naturam, qua orationem reUe, 
inHituat i artem yep9 mllateaus , <^vms yLo ;^op- 

CC z 


X04 T)e 'vita i £ 5 * morihtu Epicuri^ 

jiQ \4yV( , Ttx»» 0 vSifjux : ccnfuit pmer^a apud 
^ Laertium, fuuni illum Capientem » f>^/oy»^'«Jr 

»0» curaturum , wt ornate dicat s Quare & minus mi- 
lih. }. Je ^ quod Gicero habet , cum de Epicuri Philo- 

fophia loquens, ahe^j inquit, ah eo rviro, qutm quart- 
mu y quem auSUorem publici conjilijy (g^ regenda ciui- 
tatu ducem y td fententia , atque eloquentia principem in 
Senatu» in populo» in cauffts publicu effe 'volumus. Quin- 
W.i x-c.i‘ tilianus etiam , inquit, mihi qualho exofitur» qua 
Se£ia conferre plurimum eloquentia po 0 t s quanquamea 
von inter multas poffit ejfe contentio. D^am Epicurus 
imprimes nos d /e ipfi dimittit], qui fugere omnem dtfci~ 
plinam nauigatione quam-^velociljimd iubet. Vt Ipeci- 
men porro habeas non feruati apudEpicuram de- 
corijleUgipoteft Conuiuium , in quo quid ille pec- 
f-y j cauerit , ab Athenaeo eft adnotatum. Itaque poft- 
dcipn. quam is Xenophontem , Platonemque commenda- 
uit, quod Homerum imitati, conuiuij caufiam initio 
' ■ cxpoluerint , & qui adeflcnt, nominkint , fubiicit, 
Spicurtu 'verb nec locum » nec tempus definit , neque 
* ■ quicquam proloquitur, ^ocirca diuinandum efl , quo 

paSio interdum conuiua tenens poculum ex inoperato 
qualhones proponat, tanqudm in fchola orationem habens: 
quod quidem cArifioteles dicit aduenire quempiam in 
conuiuium illotum» fordidum,oppletum. Et rursus de non 
feruato perfonarum dccoiOi€picurus,mc^t»conuiuas 
emneis Atomorum explanatores inducit i Ac ftatimpdft, 
de ordine, Epicurus,m<\uk, rursus in conuiuio quaritde 
cruditate^ •vtfit augurandum i deincepfque de febribus. 

Pergit, 


L IS ER VI 11. io5 

Pctgit , quiduttiiut wero distortu inconcinnitatem «- 
^rrf5*HiEC Athenarus.AccedatCottaCiccronianus, uk i.dt 
qui vt Epicurum maxime notaret , poftqu^ illum 
dixit hominem non aptijjimum ad locandum s ^ natio- 
nem Spicureorum , cui minus notum fit quomodo quidque 
dicatur i carere /ale illo ad irridendum y Tubdit, Vcllcium 
alloquens , nec vero hoc in te >zfno conuenit , moribus do- 
meSlicisy acnoHrorutn hominum 'vrbanitate limatum sfid 
cum in reliquos rveihros , tum in eum maxime y qui illa 
peperit , hominem fine arte , fine literis , infultantem in 
omneir , fine acumine >vUo y fine authoritate y fine lepore. 

Exinde eft, cur Cicero Epicuri, ac Metrodori libros l^h.x.Tufc. 
cum quibufdamcompai et, quos neque diflinSley neque 
eleganter , neque ornate /criptos latine commemoraty 
adiiciens , le&ionem fine niUa deleSlatione fe negltgere. 

Qiid ipedbt illud Torquati Ciceronem alloquentis 
exiiiimo y inquit, te ficut noSlrum Triarium , minus ab , , ' 
Spicuro deleliariy quod illa 'Platonis y tAriflotelis , Tbeo- 
phralii ornamenta neglexerit. Augere porro quod 
T orquatus dicit , videtur Agellius , dum Epicurum 
vcluti excufans aduerfus Plutarchum illius phrailn 
reprehendentem , has enim curas wocum , inquit, 
•verborumque elegantias non modo non figatur €pU 
cursu ) /ea etiam infeHatur, 


CC 5 


i 


lilf. l. 
fi». 

lib.io. 
^ leexit. 


ibij. 

ab. i.dt 
*■ fi». 


xo6 morihm Epicuri, 

CAPVT IV. .wi 

■ ' 

Q^od ^iale^icam, : 

-,4 

.■''V * 

S ]EqulturDialc(Stica, quam 'Epicurum damnauiflc . : i 

ita videtur in confelTo , vt T orquatus etiam ille t 
de eo dixerit , io Diale^ict nullam <^im exiSiimamt 
ejfe nec ad melius emendum , nec /fd commodms dijfe~ 
rendm. Et Laertius loquens de Epicureis, DialeSi- - J.-f 
camym(\niti'vtfufieruacaneam,r€fiudiant. Hcinc videas 
Epicujturnpaffim a Cicerone reprehendi defi^ 
nire^efiaod partiri^quod colligere nefuefiiatf neque doceat, 
ac proinfU in falfbrae innumeras incidat. Sedvnus ta- V/J 
men locus eft in Jlibjis de fiijibus , in quo rem totam 
conficit paucis,»» inquit, 'PhHofophia parte^ qua eH ^ 

quarendii ac differendi , qua ^9j<x» dicitur , i fle 'vefler w» 
plane , ytmihi quidem 'videiur^ inermu, ac nudus e fi, 

Tollit definitiones , nihil de diuidendo, ac partiendo dotet s ^ 
»<>» quotnodo efficiatur, cftncludaturque ratio, tradit , non 
quarti, cflptiofa folua»tur,stmhig¥a diffinguantur» ofien- 
dit : iudifia rerum injenfibus ponit, quibus fi femel aliquid 
^fi p/o nsero probatum fit , fu.bUtum ejje omne iudicium . j 
^eri,^ fiilfi putat. Et i\ix^\\s,dssmT)iale^icam, inquit,, fy, ‘i? 
contemnit Epicurus , qua fvna continet omnem €>■ perff i^ - • 

tiendt quid in quaque re fit, fidentiam , iudicandi 
quale quidque fit, ac r atione , (fi •7jiadiffuTandi,ruitin ' i 

dicendo, a/ mihi qpidem 'videtur , nec ea, qua decere ^ 
•vult , <vlld arte diflinguit. En proinde vt Cicero Epi- C:* 

eurum • 


'LIBER VIH. 107 

carum- varie defpiciat , omittumm hunc nihil prorsits 
dicentem. Et , ab hoc credulo, qui nunquam fenffu mentiri 
putat, di/cedamiu, dCyhuic non multum di firenti ^iudicio hb^^.Tufe. 
ferarum obliuifii' licebit fui. Et , quam fibi conSIanter, 
canuenienterque dicat, non laborat. Et, qmd dixit , quod '• 
non modo ThUofophid dignum effet, fed mediocri etiam ” 
prudentia, &c. Eodem fenfu Themiftius,. neque hoc 
loco , inquit , fapientifjimum fcilicet Bptrurum depudet J- 
operire falebramfalebrd.Cxzera. omitto, ac nominarim 
quod Plutarchus apud Agellium. dicit epicurum tm- lib. 1. c*p. 
perfeSie , prapo flere , infeite Jyllogtfmo n. fum : atque id 
genus aUa , quae fuis infH locis referentur com- 
modius. 


CAPVT V. 

§i*tod arfeia n^athemaUceu. 


D e Mjjthcmaticisdenique^udiendaeft ingenua 
Tflrquari eiuTdennnconfcilio. Ille enim Epicu- 
rum exculare pergens, anjt, inquit, njt^Plato, in *• 
iSbiu/icu^ Geometria, numeris , afhu , conficeret , qua 
d fidjis initiis profeSa 'vera ejfe non pojjunt , ^,fi ejfenty 
*vera , nihil afferrent , quo iucundius , id efi melms ‘-ume- 
retur. Hinc Cicero, poftquam inter cartera repre- 
hendit Epicurum , quod aliquid effe minimum credide^ 
rit, fubdic, quodprofeSih nunquam putauijfet , fi d^Po^ *bld. 
lyanofimiliari fuo Geometriam difeere maluijfet, quam 
illam ipjum. dedocere. Etalibi, qutd, inquit, tAcad. 


io8 2)^ vita i ^ ntdrihpu Splcuri, 
qui magnus tMathematicus fuiffe dicitur ? Js , fffiqudm 
Spicuro ajfentiens totam Geometriam ejfe Jklfam credidit^ 
num iUa etiam , Scc. Verum ecce locum valde lucu- 
/;f. X. Je lentum ex Balbo illo Ciceroniano ,/ed ^ hxC) inquiCj 
Dcor. r^ldetu (intelligit perfedtionem circuli, & fphx- 
rx } quia nunquam eruditum illum puluerem attigiSitSy 
an-ne hoc quidem T^hyfici intelligere potuiflu hanc aqua^ 
litatem motus , contlantiamque ordinum in alia figura» 
non potuijje feruari ? Et ftatim pdft , qua » fi ha 
bina quot ejfent , didicijjet Epicurus , certe non dice- 
ret : Jfed dum palato quid fit optimum iudicat , cxli 
palatum , rcrt ait Snnius , non JuSpexit» Non ad- 
itb.ic vtil. do , quod habet D. Auguftinus his verbis , quti 
trcd.c.A- Geometricas Uteros legere magtBro Sptcuro , aut difi 
cere 'voluit ? contra quas ille multum pertinaciter ^ nihil 
earum , quantum arbitror , intelligens dijjerebat. Prx- 
lib.i.c.i. tcreo quod Cleomedes docet , ^ilro- 

logia» nec •vilius partis ‘Thilofiphia fuijfe peritum, cx- 
lib. iMu. teraquc fimilia. Id folum noto , quod Plutarehus 
habet , dum poftquam recenfuit quas vdluptatcs 
Pythagoras, Archimedes, Eudbxus, alij percepif- 
fentex ftudio Geometrix, Arithmeticx, Aftrolo- 
gix, fubiicit , has tot, tantafque 'voluptates , •veluti 
perenni e fonte mananteis Epicurei cum deuitent , atque 
auerfintur , non patiuntur illas eos deguHare , qui fe ad 
ipfos contulerint j fid mandant , •vt citatu lembu eae 
ibii. fagiant. Quod ad Muficam attinet, addit Plutarehus 
Epicurum, dum illam declinat , priuare fefi •voluptatum, 
^ gratiarum fegete s reprehenditque inter extera. 


'H 


- -VI 


m 












r A 




I 


LIBB-R VllI. ib> 

nt inter fScula quidem •veUt fafientem Je exercere 
qu£Siioniius mufiai , ac ^gibue etiam perfiadeat , 'vt 
in fiu conuiuiu quaftbet potius /currilitates , quim Mu~ 
Jicas i poeticafque difqutjitiones tolerent, 

CAPVT VI. 

^edpondetur ad obieda de Dijciplinu 
njnimrse, 

H Anienus rccitauimus quae Ej)icuro obiidiintur 
circa odium , contemptumque difciplinaruih. 
Nunc, vt videamus quidreijponderi generaliter pri- 
mum debeatjconfideranda duo funt. Vnum cft,cum 
artes omnes , ac difciplinx fint excogitatx vtilitatis 
alicuius gratia , irrepfifle tamen in omneis ftudia 
plurima inudlia. Id obferuatu facile efl in artificiis 
domorum , veftium , ca^erifque mechanicis , qiix 
neceflltas aliqua cum pepererit, didu mirum , quam 
fuperfluus deinde luxus occuparit : verum idem 
quoque obferuare licet in liberalibus difciplinis, 
quarum cum vfus efle debeatfimpliciffimus,ftupcn- 
dum , quanta intricentur farragine rerum minime 
ncceflariarum. Ipfa etiam Philofbphia, qua nihil efle 
debuit purius , ita confpurcam eft , vt nihil iam aliud 
, efle videatur , quam Sophiftices officina. Sed ita 
nimirum euenire folet. Nihil eft; adeo laudabile, 
quod attredatum manibus impuris, non illicd com- 
maculetur. Ea eft conditio rerum humanarum, vt 

■ DD 


zio n)'tUi i ^ ntorllHi Epicuri, 

confifterc in fummo non pollint , neque perfedio^ 
nem prius alTequantur , quam degenerare incipiant. 
Itaque in difciplinis etiam liberalibus diftinguenda 
funt aliqua vtifia, & multa quoque ( proiit vulgo 
poffidentur) fuperflua. Alterum eft, Epicurum, cum 
Sapientiam illam deferibere voluerit, qux pareret 
felicitatem , idcirco iudicium tuliffe de fcientiis , ^ 8c 
artibus , quantum fcilicet illas aut valere , aut parum 
conducere,ad fapientiam arbitraretur. Ceniuit porro 
maxime omnium conferre Phyfiolo^am i quod 
Icilicet ex rerum natura, conditioneque perfpcda, 
cHceretur quis effet vitxconftitucndus finis *, quate- 
nus hifce , aut illis rebus confequendis infudandum 
foret i & quomodo multa , quxnos, propter imperi- 
tiam terrent , vbi perfpcda fuerint, animi pariant 
tranquillitacem.Quod attineret ad cxteras,vt Gram- 
maticam , Rhetoricam, alias, parum illas habere vi- 
rium ad fapbiuiam> ac feHdtatem confequendam 
' ' Opinatus eft. Qoare 8c retinendum quidem quod in 

ipfis foret non invtile , cenfuit •, va-um in iis terere 
tempus , qux & vana fint, & mentem excrucient, 
abfurdum eflfe iudicauit. 

Ac Epicurus quidem ita fenfit , vt fingillarim 
demonftrabimus *, hocque ipfum eft, quodTorqua- 
tih. tus innuit, cuma Cicerone loquens fic induciturt 
Eficuriu parum tibi •videtur eruditus , ea caujfa 
tU , e^uod nullam eruditionem ejfe duxit , nifi ijua beata 
rvitadiJcipHnam iuuaret. Et paucis interpofids : 
ergo epicurut inerut^tus , fedij indoli , qui qua pueros 

didicijje 


_ _ LIBER Vllt IfE 

'didicijje y»rpe tSi , w ^uttnt wfiue ad [eneSatem ejfe 
difccnda. Credas Senecam ad hoc rcfpejdlTe , cuius tpm. 8g. 
verba funt : J^uidqdd illa liberalmm artium confeSati» 
woUffosj n;erbofoSi iutempeffiuas» fibifUcenteu fiat, 
tdeotton difctnteu necejjana , quia fiperuacaaea didke- 
ruat. ^Muor miOia librorum ^tdymus Grammaticus 
fcripptimifirfi tam multa fiperuacualegijfet.jn hu libru 
de T atria Homeri quarituriia his, de Mnea matre n/erde 
in hu,libiMttofior tAnacreon , an ehriafior •vixerit : in his, 
an Sappho publica fierit, ii alia, qua eram dedifcenda,fi 
/cires. Hax Seneca qui & fuperius ; T)e liberalibus, 
inquit , pudiu quid/entiamt /cire defidtras ?D^Uum fu- 
^icio, nullum in bonis numero, quod ad as exit. Meritoria 
artificia fint/ia^enus^vtilia, fi praparant ingenium, non 
detinent, Tandiu enim iBu immorandum eB, quandiu 
nihil animus agere maius poteB. %udimentajimt noBra, 
non opera, .^uare liberalia fiudiordiBa fine ,rendss, quia 
homine libero digna fimt: caterum 'vnum fiudium •veri 
liberale eB, quod liberum fiuit. Hoc fipientia fiadiumeB, 

/ublime , forte , magnanimum : catera pufilla , fd puerilia 
fimt.lU va/niTantum itaque ex illis retineamus, quantum 
eBnecejfarhm, 

Sed ad Epkurum vt redeanv, vt ille in exteris fuit ' 
variis calumniis obnoxius ; ita ex eo, quod fuperua- 
oia ex difciplinis refeindi voluit , arrepta eftoccafio 
cuulgandi quod difciplinas oderit , contempferir, 
diffuaferit , infedatus fuerit. Celeberrimum prx 
exteris fuit defumptum illud ex Laertio veoiiStl^ o, 
ex ipfo enim exterx videntur excitatx traeoe- 
* _ DD z 


X I r l^e vita 3 ^ morthus SpJcuri, 

di^. Cum ille porro locus focric ex fuppofidtiis , vt{ 
Laertius indicat ; quid putas, dicendum erit ad Athe- 
naeum, Plutarchum,&alios,qui amplificationes fuas 
vel ex eo loco fumpferunt , vel ex aliis eiufdem fari- 
nx (fpuriis puta) operibus ? Nam quod attinet ad 
Empiricum , ille dubitanter, & ex coniedluris loqui- 
tur; cumque alias Epicurum non fine elogio fxpc 
mcmoret,declarat etiam, vt non difcmlinas abfolutc 
damnauerit. Addo vero tantum abeue , vt ^icurus 
cenfucrit minintc pofle difciplinas cumPhyUologis 
atque adeo cum iapientix ftudio cohxrere, vt Epi- 
tomas potius in eorum gratiam (cxipferit , quibus 
altius in ftudia difdplinarum demerfis non vacaret 
grandiora quxdam volumina pemoluere. Iftud ha- 
bes in prxfatione illius Epitomes , qux ad ipfiimmet 
Pythoclem fcripta exftat apud Ladtium. Etenim 
dicit ea, qux in ipfa , fimilibiiTque aliis traduntur, 
profutura efTe,c««» aliu qmdem multu^ %7s 6is 
^cLjvItfCis ToSr tyxt/JcXico» ijXTnTSXvytjS^ots y tum ili 
etiam i qui frofaadiore /iudio alicutue artium liberalium 
funt occupati. Quam-multum proinde abfuit Epicu- 
rus , vt difciplinas auerfaretur , quantum Cynici, 
lih. 6. 7 . Stoici, & alij, quos prxfertim Laertius notat ? V enia- 
mus ad fpcciaUa, 


Uh.\o. 


'-i 

• . * 


- 


. I* 




I* 

'A 

^ ' I 

■ 

-0 J 


CAPVT 


f 


LIBER Vlll 


CAPVT VII. 

fiAi ohieBa de Grammatica. 

Q Vod fpedat ad Grammaticam, audiendus fo- 
lum cft Empiricus: is enim ita diflerit; Qum 
fit 'duplex Grammatica , alia qutdem qua profitetur fe 
tradituram elementa» iliorumque connexiones , ^ qua» 'vt 
pMcts dicam »ficrihendi»ac legendi ars quadam eH s alia 
autem, prater hanc , facultas profundior , qua non in nuda 
literarum cognitione fita eSi , fed in examinanda etiam 
earum inuentione , ac natura » pratered in orationis 
partibus » qua ex iis conflant , quid huiufcemodi 

confidet atur : dicere iam contra priorem inflitutum nobis 
non eflsin hoc enim conueniunt omnes » quod ea fit rvtiliss 
inter quos eSl etiam adnumerandus Epicurus ; iametfi 
«videtur inimicus eorum, qui prostentur difiiplinas.V ergit 
Empiricus de Epicuro loquens: Jn libro certe de donul 
^gratia docere abunde conatur, cJt*/ %ls <ro- 

qxiti yqeiiJ.ixa.^,qubdfapientibus necejfarium fit 

addifiere Uteros. Duo heic vides ; Vnum , Epicurum 
non reprobaife omnem Grammaticam » Alterum, 
non difluaEjOTejimo perfuafifTe grammatices erudi- 
tionem. Dices , at negari non poteft , quin vtile ad- 
modum fit nbfle varietatem partium orationis , vt 
cognofcatur , quae textura in dictionibus copulan- 
dis adhibenda nt i itemque vocalium , & fyllabarum 
quantitatem, ne ignoretur qua ratione diCiio qu»U- 

DD 3 


lib. adul 
^am. 


i 14 2)^ vita, fi morihut Epicttri, 

hct pronunciari debeat , & H quas funt huiuimocli.' 
Verwn , cum idud illos attineat , qui & fcientias 
edocentur, & imbui ftudent linguis peregiinis ; apud 
illos tamen qui lingua patria &c emdiuntur , 6c lo> 
quuntur, quemadmodum fiebat in Graecia, Epicuri 
temporibus , res profe<fbd eft minus neceflaria. Quia 
enim fere fugimus cum laifle , atque edocemur tum 
phrafeis,tum accentus vocum i immorari certe dein- 
de iniis edifeendis , vel obferuitandis , quae per (e 
habentur , & cognita funt, idpoteft quidem oma- 
(nentp ipfis efle Philologis at perferutantibus res 
ipfas adiumento (ane non magno. Et necefiarium 
quidem eft, vt praeter vocum fignificatus, ac loquen- 
di nonnas, quarum lex penes vlum eft,nouerimus& 
legere , ^uae caeteri feripris confignant ; & feribere 
qux viua voce mandare aliis non poftiimus , quae 
Vtraque eft prmana Grammaticae funiHo j fed quid- 
piam amplius vel profiteri, vel exquirere, aut altaius 
eft facultatis,aut hominum cenc otio abundantium, i 
Heinc Epicurus , cum praeter voces, & vocum figni- 
ficationes apud vulgus notas, deprehenderet non- !; 
nullas vfui efle Philpfophis foUs , aliifque anificibusj 
idcirco ad illos accedendum cenfuit, docendus & 
ftecialium voevun, & rerum ipfarum notitiam j cum , 
mfflcerct didicilfe prius a Lucu-magflbo & legere,& 
feribere voces, quasPhflofophi, cacterique &Toque- 
rentur, &fcriberent. Porro cum Philofophiam cal- • 
luit, vt, quantum poflet,ftudio(brum laboribus con- 
fulerct , di(5Uone vfus eft propria , atque fiimiliari, & j 

quam- 




LIS ER VI 11 


quam-niaxime licuit res abftrufiores accommoda- 
uit vulgaribus vocibus , feu vnlgareis potius voces 
ipfis rebus. Proptcrea enim Grammaticus Arifto- 
phanesdidionem eius reprehendit, adnotante Lacr- 
rio , oV* i^Hoi maxime propria» Je» ftmUta- 

rijjima ejjet, Quafi verdvitioftim iit ita loqui , vt te 
omnes facile intelligant , & quae carteri enunciant 
obfcurius , explicare apertius ? Quodfanc fit, cum a 
communi confuetudine non abhorret oratio. Vt- 
cumque fit captata haec Epicuro facihtas , & Stoicis, 

& aliis anfam praebuit cauillandi , iptod •verborum 
•vm non teneret , ^bd impura/ yoces •vjurparet , ^bd 
tolleret funditus voces» cacter^uc fimilia. Ita nimirum 
fieri folet , vt cum Sophiftae voces illuftreis notioni- 
bus filis barbaris deturpauerint , barbaiiei accufenc ^ 
illos, qui nitorem ipfis fuum , ac germanum vfiim 
reftituere adnituntur. Vfu-venire etiam videmus, vt 
qui my fteria quaedam magna occultata videri volunt 
fub ampullatis , aut a vulgo inauditis vocibus, incla- 
ment iflos , tanquam profanos , atque barbaros , qui 
dictione fimpliei, vulgarique eadem explicent, & 
Apinas efTe, Tricafque ouendant. Id cfeclarabitur 
praefertim, cum de virtute difputabitur. Dico interea 
voces a Cleomede , & Plutarcho obieftas , defiim- 
ptas videri ex epiftolis, hbnfque aliis fuppofiritiis, vt 
.apparebit maxime ex difputandis de voluptate, 
cum interea fufficiat exaggeratos vpo’o6o/>t>'€vs haberi 
in fpuria illa ad Leontium epiftola fuperiore libro 
citata. Addo concedi aUunde pofTe Epicurum forte 


vitk, ^ moribM Epicuri , 

cffinxifle , aut vfurpauifTc voces aliquas , qua: in vfii 
quidem admodum crebro non effent , fed qua: ta- 
men fierent perfpicux , & cum energia quadam, 
quod luberetjfignificarent, V. c. 5‘ d‘<jw,0tf,5^£A7r<3-iuet, 
&c. Hoc autem , vtperfpicuum eft , & femper licuit, 
ficfemper licebit. 

Illud Plutarchiinfinuat quidem non fuillc Epi- 
cureos adeo eleganter, ac Platonem lo^uutosjatnon 
probat tamen quin faltem loquuti dare fuerint , ac 
iure ambages , fabulafque edam in Platone impro- 
bauerint , vt circa Coloten eft ante notatum. 

Quod legitur vero apud eumdem Plutarchum in 
Coloten dum difputat , toUere Epicureos <voces fundi- 
tus , facit admoneam obiter & mendose legi eum 
locum , & fenfum verborum fiigifte Interpretes. 
Locus fic vulgo legitur, 'Utsn 3 »'^<n v/j(Sv'ct?<oixfA.thS<rt 
Trtgir <5^aXtx7or}o< 5' AtxtaTr yim rcT \!>yco Tcatypi^ 


yo^lts , eopSUju t^xipiTre ^ q&iKos , fj^ot 

kmXsnitlss , ^ o <T9fsgj{viii^A ^ 

iTfoXyri^S ftoliaus f opjueljjoxi/- 

, 2? 7nLfd,7mv €?«xf \(yo’(1i5. Interpretatio 
fic vulgo habet, ecquis magis in fermone peccat , quim 
•vos ? qui cum genus effatorum fubHantiam fermoni fuh- 
Sternatis ^funditus tollitis •voces , obuia tantum relin- 

quentes •vocabula , interim fignificationes eorum , per qua 
di/cimus ( puta doStrinam , notiones anticipatast notitias, 
animi impetus j affenfiones) prorsus nihil effe dicitis. No- 
tandum porro eft Plutarchum ita illeic loci in Epi- 
cureos agere , vt fi Stoicorum opinionem probet. 

Stoicorum 


LIBER VI 11 ir7 

Stoicorum opinio fliit, vt cft apud Empiricum, dum Hh.i: 
aduerfus Logicos difputat de vero , tria quxdam cfTe 
coniugata inter fe,fcilicct i .7o <nnt£iK*^qH 0 (ifignificat 5 
&cn: ipia vox, v.c. Dion. i.To (r>tu{g^f(lijS^or quod 
ficatur i 8c eft res ipfa fignificata , quatenus ell in. 
mente , feu mente percipitur ab eo , qui intelligit 
vocem (quippe qui non intelligit , habet quidem in 
aure vocem , at non in mente fignificatum ) 3. 3? ^ 

w/xtVlor, &cftip(amet res extra intelledtum 

cxHftens , veluti Dion domi , aut ruri. Ex his autem 
tribus fecere primum, & tertium corporeajat incor- 
poreum ipfum fecundum , quod & vniuersc voca- 
runt \ixlov DiElum , {peciatim oL^la/na Sffatumj (i 
nempe fenfu eflet pertedlo , & ob affimiationem, 
aut negationem dici poffet verum, velfalfum. lam 
apud eumdem Empiricum , Epicurus & Strato ad- 
mifere folum cx ilHs, tribus primum , & tertiunjj 
videlicet voces , & res , Sbo knoXilmylts ^ <r»fxouyor 
7*» : .iepudiauere autem fecundum , feu S 
^«c7or DiSium , & maxime quidem proiir Stoici ha- 
buere illud incorporeum : quod quidem etiam Epi- 
cureis Empiricus non femclaibuit. Pofterius enim, 

, inquit , «s6/(y<7irwo/e\J»p»YqTW'r 
XtxtoSV , ojor ot ^7nx6p(foi , fvidemus ejje aliquos , qui exfi- 
ftentiam diSlorum toUant , quemadmodum Spicurei. Et 
in hypotypoCbus , « (j^ ^7r*x6/<loi qctiriV nv 6<roi/ *• 
Xtx71»r , 0/ 5 , diSIum quidem dari Epicurei 

negant , Stoici vero afferunt , cumfic itaque fe res ha- 
beat, vides profc^ild vocem illam tollere apud 

~ EE 


X 1 8 5Dtf *vita \ ^ morihni E piem, 

Plutarchum referendam effe, non7r/'o» 

*voc<s, fed 'iff it 3' XfxToS"» ytrof ad di^a, in ejuibus icr» 
monis fubftantia ftatuebatur a Stoicis : adeo vt pof- 
fit forte locus immutatione minima fic legi, ot 3* 

XtXT<^•' ytKi ViTIeVt' '7'0> >J>ya TRtptylrlut tX/pSlw 

fjd^ Cfurif , »9 Se /^o» kno>ilmtlis , & 3 

S‘itor,&C. tollit u futi- 

0 ditus diSia /ubifantiam fermoni f rabentia , relinquentes 
quidem tum njoces, tum res ipjas/olummodb, nihil autem 
prorsus ejfe dicentes res ftgmf catas intermedias , per quas 
diJciplina,doSirina, anticipationes,notioneSi appetitiones, 
confenfiones gignuntur, Agnofeis certe 1 k 'ivryatot^ 
itemque 1k tt^ ay/uct^ ad alia re- 

feiTi, quam vulgo putetur. Cxtera alias difeutienda. 


lih. 10. 


CAPVT VIIL 

si4dohieCkideTo’etica,t^c, 

D e Poetica, conftat etiam , vt Epicurus illam' 
damrtauerit , non abfolute , fed duntaxat qua 
pane perniciofa eft. Hoc eft quod voluit innuere, 
dum , quod eft apud Laertium , dixit liffon % roi m<pop 
op 6 (Ss dioTTtci Vt nVsiKvs , ly Tmvhwis , filum 

fapientem de 3 ^ufsca , deque 'Poetica reSie firmonem 
habiturum s quia videlicet nouit folus fapiens qux fic 
inter bona,ac mala (btuenda diftindHo.Heinc docet 
ftatim circa Poeticam, eumdem Sapientem Tmott-did 
7f dffpy^»,oixtcr Tsotv^i poemata adoperari ( feu, vt fic 
' dic^, 


LIBER VIII. iij 

idicam , a£Honum , rerumque verarum recitatione 
Rimare) non fingere (feu rerum falfarum narratione 
inficere.) Quippe Epicurus illud quidem genus poc- 
deos probauit , quo aut maiorum prarclarc gefta ita 
canerentur , vt exinde adolelcentes verx virtutis , & 
glorix ftudio vehementer incalefcerent i Id autem 
ex illius fchola Atticus prxftitit eximie, /«/« n;erfibue in vi. Att. 
(referente Cornelio Nepote ) qui honore , rerum me 
geHurum amplitudine cateru immani populi prafhte- 
runt , expofiuit. Aut quo vel opera naturx , vel prxee- 
'fta morum ita traderentur, vt exinde animi quo- 
dam quafi lenocinio cy ti, alacrius fimul, potentiuf. 
que honeftatem capeflerent. Hoc vero egregie prx- 
ftirit Lucretius, ac rationem fimul iftam reddidit, W.4.' 
'velutipuerie abfinthU tatrn medentes 

.^om dare conantur t prius orae pocula circum 

Contingunt meUu dulci , flauoque liquore^ 

Vt puerorum atas impreuida ludificetur 
Labrorum tenue s interea perpotet amarum 
eAbfinthi laticem , deceptaque non capiatur^ 

Sed potius talitaflu recreata ^valefiat: 

Sic ego nunCi quoniam ratio hac plarumque nsidetuf 
Trinior efie , quibus non efl traffdta , retrojue 
Volgus abhorret ab hac s 'volui tibi fuaueloquenti 
Carmine Tierio rationem exponere no^ramt 
€t quafi rnufao dulci contingere meUe^ 

Si tibi forte animum tali ratione tenere 
^ arminibus noSlris pojjem , dum percipu omnem 
faturam rerum , aeperfintu 'vtilitatem. 

- " - EE z 


ho De 'uim'y 65’ morthuj Eptcursy 
. Hoc itaque cft , quod Epicurus voluit , cum cenluit 
fapientem Porro vt 

fimul, & virtutis amans, noluit , lcu hcii^ , 

o’\t6/»*c» acillaidcirco minun^c probauic 

qux Poiitx de Diis mentirentur , de Infens finge^ 

rent,de Venere varfana cantarent, exteraque huiu - 

modi , quK animos 8c praud imbuunt, & nufcrc 
cruciantita innuit Empiricus,cum poftquam Poefin 

paflionibuspropugnaculumhendeclarault, &eos, 
quilegerint Alc*um,aut Anacrcotem,mfanoamo. . 

• ?c,aclbiictatemagisaccendiexpofuit,fubucit,^^^^ 

hoc quidem loco diCHntur ah aliu , ah epteu- 

reiMmfmodi Jiwt. Ita Velleius Epicureus, cum apud 
M.Tullium id vniuersc conqueritur,quod fpcciatim 
t. de Homero , & Hcfiodo apud Empiricum Xeno- 
phanesi nempe quod fHauitate ,pfa nocutrmt rvoahus 
%oetarum inquit,^ ira inflammat os, d hhi- 

. dinefUrenteimduxermtT>eos,fictrunt^^^^^ 

beUa-puinaSypralia, 'vulnera 'Videremus : odia praterea, 
di/rJialdifccrdias, ortus, interitus, querelas, lamentatio^ 
nes, rvincula, cum mortali genere cmuhitus, mortaletfque 

eximmortaliprocreatos.VT2Citxco\oc^(imi^^^ 

ciat,fi quidpiamboni , ac veram voluptatem pariens 

proficilcatur ex Poetica , Epicurum id non refpuifle. 

Vides proinde quid fit dicendum ad ea omnia , qux 

^ obieak funt. Obferuo folum Heracliden mento 

'hL . facere Platonem eiufdem cum Emcuro reum cnmi- 

Wid- 3 . nis, in fabuUs Homeri damnandis. Siquidem Plato 
quam-longiffimc & Homerum, 6c ca^teros Poetas 


ib. 4 * 
gram. 


LIBER VIII ili 

eliminat e Repub. in quapietas/ortitudo,temperan- 
.tia debeat eminere. Poterat vero etiam reum Hera- 
clitum facere , qui Homerum afleruit ex certamini- 
bus eiiciendum, imo exdendum colaphis, Archilo- 
chumque fimiliter , quod a Laertio memoratur. Po- W.9: 
terat Zenonem Stoicorum parentem, qui, vt idem 
refert, pronunciauit nihil efse magis a perceptione 
feientiarum alienum , quam Poeticen. Poterat om- 
ncis Philofophos , quibus virtus cura: fuit. Quid de 
ipfo Plutarcho dicam , qui cum locis diis citatis ita 
Epicurum commordeat j alias tamen eius fententiae 
(ac adeo Velleio) pra:clarc fubfcribit , dum Poetas 
damnat, quodine^ttsjuu opimomhuj conturbantes 
/eipfos irretiant fuis pdematibus , quando locum , in quo ' 

T^eos dicunt degere yfecuram appellant, tranquillam 
fedem s non ruentis obnoxiam, neque nubibtu, fed placida 
ferenitate, ^ purd, ac per^et^b aquabiliter circurnfulgen- 
tem luce, quod talis flat io natferam beatam , ac immorta^ 
lem deceat maxime, ( Notum cft porro heie indicari 
verfus illos ex Odyfrea,qui & referuntur ab Authore (. 
hbri de Mundo , & Latinis verfibus redduntur a 
Lucretio) 'mtered<-verbTi>eos introducunt perturbationis, ub, 
odij, ira, caterarumque pajjienum plenos , d quibus fane 
homines, quibus mens fuerit, abhorreant. Qiiod dehifto- 
ria obiicitur , cum videatur fuppohtitium , fuam ta- 
men adliucrefponfionemprxfc fert. Siquidem funt 
minutia: quxdam in hiftoriis , quas negfigcre longe 
prxftat , quam , quod pixrique faciunt , laboriose 
conferri. Hiiloria cene eft vitx lux , quippe qux 

EE 3 



KbJehin. 

gr^c. 





De 'uita, Cf morthus Spicur/, 
non folum prxcericorum temporum obfcuritatem 
difeutiat , conflifionemque explicet > fed exemplis 
etiam innumeris inftruat , mentique anlam prjcbeat 
intelligendi cxprxteritis , quidfperandum ut de fu- 
turis ; quis fitvitxftatuendus finis, quo hxc vniuerfa 
hiftrionia tendat , quorsum nihil nouum , aut flu- 
pendum fit ; adeo vt nemo perfuadeatur Epicurum, 
qui tam multa , tamque prxclara cft philofophatus 
de vita,& moribus, potuifTe fic ratiocinari , niu noti- 
tia temporum, adlionumque humanamm, qux ex 
hiftoria elicitur, quafi fax illi prxluxifTet (certe vir ille 
omnino bonus, ac eruditus Voffius Epicurum etiam 
recenfet inter Grxeos hiftoricos,propter librum cius 
de vitis. ) Verum enimverd , quia lolent permulta 
exquiri plane infrudluofa, & qux interca mentem 
excrucient, idcirco potuit Epicurus hegligenda hxc 
dicere, ficut & ipfe Metrodorus.Eodcm fpedfat illud, 
quod obiicitur circa Philologiam ; Nam quod dc 
linguis variis , patet nullius cfle momenti , fi quis 
poffit confequi idiomate fuo quicquid ad fapien- 
tiam neceflarium eft j Cum aliunde varietas lingua- 
rum ornamento quidem fit, verum homines, quan- 
tum eft exfe , nihilo do(ftiores, meliores , beatiores. 
cfBciat. 




t 






.1 




CAPVT 










X t' J 


2,13 


CAPVT IX. 

ohieCki de Bjjetorica, 

R Hctoricam etiam Epicunis non prorsus ab- 
iecit, fcd folum intra fines proprios contentam 
efle voluit. Cum Grammatica enim folum doceat 
conneflere elementa , & vocabula , ita vt fcrmo fiat 
congruus ; munus deinde Rhetoricx eft , tradere 
deledum verborum, &phrafeon, ex quibus fermo 
efficiatur ornatus, atque elegans. Sicque,cum legibus 
Grammaticae feruatis poflit adhuc quifpiam con- 
fuse, &obfcure loqui , occurrere Rhetorica debet, 
quae eiufmodi confufionem , & obfcuritatem tollat, 
verbis perlpicuis appofitis, eaque ratione collocatis, 
vt illi qui audiunt , nullo labore intelhgant , & cum 
deledationc quadam ea , quae dicuntur , percipiant. 
Epicurus porro Ubrum feribens de Rhetorica , fin- 
gulare ipnus munus affignat claritatem , pu perspicui- 
tatem , nec qutequam amplius ah ea exigiti &s a^io7 
a}Ko , V ^flwidio ATTcLir^y , quod memoratur a Laertio. 
Ipfemet proinde erat admodum dilucidus^ 
vt idem Laertius notat. Cicero de ipfo loquens, 
•videt inquit, quantum faUareyTorquatef oratio me iSiius 
'Thilofophi non offendit i nam compleSlitur •verbis 
quod •vulti & dicit plane quod inteBigam. Ac rursus, 
Spicuruj necnon<vult tfi poteSI,plane y O* aperte loqui. 
Ex hac autem claritate ea nafeebatur in animis au- 


LlBeR FI II. 


lib.io. 

lii. 1. 
fin. 


Ite. cit. 


epift.^6. 


fpiff.ii. 


epin.^y. 

tpiji.xi. 

Ontt.i. 


it 4 moriht4^ Spicuri, 

dientium voluptas, vt, referente Laertio queiji catenu^ 
fcu potius Sirenibiu detinerentur. De feriptis, • 
Seneca demonftrat , dum commendaturus librum, • 
quo mirifice fuiflet dclecHiatus , quam difertuj fuerit^ 
inquit, ex hoc intelligere licet s breuu mihi •vifiu eHy cum 
ejjctnec mei y nec tui temporu s fed qui primo adSfeS^uaut 
Titi LiuijiautSpicuri po^t rvideri. Tanta autem dulcedi-^ 
ne me tenuit, ^ traxit, 'vt illum fine <vUa dilatione per- 
legerem, Sol me inuitahat , James admonebat , nubes mi- 
nabantur s tamen exhaufi totum : non tantum deleTIatus, 
fed gauijke fum. ^id ingenij i fle habuit ? quid animi? 
dicerem , quid impetus? fi interquieuijjet ,fi exinte?uallo 
furrexijfet s nunc nonjuit impetus , fid tenor , compofitio 
'virilis,!^ /in^^.Hadcnus Seneca. Omitto illa eiuf- 
demloca, %Aliquam magnificam 'vocem Spifiolafeium 
ferat : ecce occurrit mihi nefeio njtium <-verior,an eloquen- 
tior:cuius,inquu?Epicun. Item , eleganter itaque ab Epi- 
curo diSlum efl. Ac rursus, e^y* apertior ifla fententia eB, 
quam njt interpretanda fit s di fertior , qudm nut ad- 

iuuanda. Mitto illud Themiftij,cum de Patre Euge- 
nio loquens, Spicurum , inquit, V^eodu filium, fcitum 
alioqmn , O* elegantem putabat. Mitto id genus alia. 
Sufficiat ifta oppofuifle luxurianti Ciceronis , & 
aliorum ftylo , qui Rhetoricae limites in immenfum 
producentes , offendebantur , quod Epicurus vifus 
fuiffet illam redegiffe ad tantas anguftias. 

Cum prima vero fronte obiiciatur,qudd cenfuerit 
feribere minime effe rem laboriofam , id arguit folum, 
non debere eum , qui fci;ibit , fi fapuerit , fic digitos 

corrodere. 


:r' 








I; 


/ ^ • 


LIBER VI IL 


cbrroderc,{ic inducere lituras,& reponere, fic verfare 
omnia , atque reueriarc , vt qui fedoribus fuis eft 
prsd^iturus voluptatem , ipfe ie excruciet. Profedld 
vero longe pracftat vel alit^uos relinquere n*uos , vel 
omnino non fcribere, quam tantam Hbi, quod muld 
faciunt, figere, & refigere crucem. Dummodo verba 
foonte fluant , nec orado fit plane indecora, qui vd 
folam, vel maxime veritatem quifierint, fadtum ha- 
bebunt fuperque,& fatis ; Suo cuique ftylo fcribitur, 
cuilibet potefl fua efle lux j Bene res habet , fi, quan- 
tum poteft, quifque deuitet obfcuritatem. Ad illud 
de numeris, & Rhythmis , nihil aliud dicendum efl:, 
nifi vix vllum fciiptoremefle, cui, non cogitanri, 
tale quid eueniat : vt Quintilianus fuse demonflrat 
fufficereque , fiin fragmentis , qui ex Epicuro fuper- 
funt, vix quidpiam tde reperiatur. Omitto vero , vd 
fuperius obferuauimus , Plutarchum nonnulla im- 
mutafTe verba in Epiftola illa Epicuri moribundi ad 
Idomeneum j ita relata a Theone videri defumpta 
ex quadam fimili epiflola , cum magna quadam 
immutatione. Vtcumque fit,non eft propterea locus 
obfcurus , & inelegans. Illud circa Naufiphanen efle 
Sara intelligitur ex ante-didds refutatum. Quod 
vcrddixk maUtnttrtem, imitatas Plato- 

nem cft,dunv artibus bonis ,. ac legitimis opponens 
prauas,acrpurias,vcMedicinx artificium coquorum, 
exercitatrid Mangonum ( qui fcilicet colorem fu- 
co, & verum robur inani fagina mentiuntur ) ac Le- 
gali Cauillatricem i fic ipfi iulbtiae oppofitam Rhe- 

FF 


T)e n)itn , 65 * morihw Epicuri, 
toriccn habuit. lure-nc porro fuerit imitatus , an-- 
non , intelligetur ex mox dicendis , cum often- 
detur Rhetoricam aduersus veritatem efle compa- 
ratam. Intelligetur vero etiam cenfuifle illum non 
iniuna ^ naturam die , non vero artem , qua: oratio- 
nem recflc inftituat , ac eloquenteis homines faciat; 
maximequafi alia ars , quam perfpicuitatis ftudium 
requiratur.Illud non pugnat contra 

perfpicuitatem , fed contra prauam , affe^latamquc 
multorum dicendi rationem , ac nominatim Sophi- 
ftarum,&Demagogorum, quibus ludo efl: facere 
fucum veritati, excitare turbas, innocentiae impone» 
re , quxrere plaufum & fimilia. An aliunde Epicuri 
Philofophia politico viro inutiUs fit , quod Cicero 
innuit , explicandum fuo loco cil. De Quintiliano^ 
nihil dico ; nifiqudd non videtur jintegram Epicuri 
mentem fuilTe aflequutus. Quod Athenaeus carpit 
Epicurum, prjetcrrationcmfbnallisfit. Suus cuique 
eft genius , & fuas quiique veneres habet. Non 
pra’iuferit Epicurus , vt Plato,aut Xenophon ; at illa 
eximprouifo percontatio fipe deleiian Lucianus 
eft in fuis Dialogis Epicurum imitatus ; quam lepide 
vero vbique rem ex abrupto aggreditur ? Cicero 
quoque non eft in fuis omnibus Dialo^s prxfatus, 
non Plutarchus,nonalij. Epicums porro modo hoc, 
modo illud agitatum fecerit ; hic ipfe mos eft conui» 
uiorum. Conuiuas omneis induxerit atomorum do- 
ctrinam callcnteis;quid mirum eft,cum illos omneis 
philofophanteis habuerit ? Caterumvt qdxftiones 

varias 


LISER Vlll. Z 17 

V^as non fine dcledlu , ac tempcftiuc tradbauerit, 
indicatur fatis ex ea, quam Zopyrus Epicureus apud 
Plutarchiun explicat Ubro Sympofiacon fecundo. 

Quae rcftant, vel laudes Epicuri funt, vt quod falibus 
ad irridendum caruerit j ( hoc enim arguit morum 
illius fimplicitatem , & innocentiam , ac eam fimul 
veracitatem , ob quam ne probauerit quidem ho- 
minem fapientem ironicc loqui: nam & Cicero in 
co improbat quod ironiam Socr^vi familiarem re- 
prehenderit ) vel certe occurrunt ex iis , quae di(5ta 
funt, interpretanda } quatenus nimirum nihil aliud 
ex Rhetorica praeter perlpicuitatem exegit, &qux 
exiguntur prarterea parum curanda exiftimauit. Ad- 
iidendum aliquid foret de eius Sedatoribus ; fed 
dim negandum minime fit, quin multi elfe potue- 
rint fermone barbari , & rudes ; ita enim vfuvcnit in 
omnibus Sedis ( vt enim de Peripateticis nihil di- 
cam, tot ruSiicos Stoicos regeram y inquit CalEusad 
Ciceronem , ut Qattam Athenis natum ejfe dicas) 
'Attamen etiam negandum non cft , quin multi fiie- * 
rint valde elegantes. Scito firmone , Qui iAttico fcripfe- 
ratLeontium, vt Cicero habet. Diogenem Epicu- *• * 
reum promptum y ^ difertum facit Athenaeus, dilucidum 
inteUigentid , d?* interpretatione , Laertius. Cornelius ^'^-7. 
nepos feribit librut tAttici nihil efje pojfe dulcius. Grxei ‘«w.exT/r. 
illius Pifoniani Cicero deferibit poema ita feFhtiumy Om. in 
ita concinnum , ita elegans , nihil ut fieri pojfit argutius, ^ 
Zenonem, Velleium,Phxdmm non memoro; quo- 
niam de illis partim iam didum, paitim fcquente 

FF X 


zi 8 njitUi ^ morihw Epicurs, 

libro dicendum. 

Sed fupercfre fcrupuliini fentio^cjuorsum affigna^ 
ta praecipua Rhetoricx munera Epicurus cxclukrir, 
vtinuenire,& difponerc i vt exordiri, & perorare : vc 
amplificare , &c. Verum inuendo argumentorum, 
eorundemque apta collocado aut Dialedtices pro- 
pria eft , aut ex conditione materiae fubiecSkae erum- 
pitjaut ex nariua oratoris fagacitate , & follertia, non 
ex vllo Rhetorices artificio enafcitur. vero, 

dum tot magni viri orationes aut parant, aut habent, 
animum intendant ad artem Rhetorices , quam fieri 
poteft,vt ne labris quidem primoribus attigerint ? At ' 
orationis , inquies , panirio Rlietoricx propria eft? 
Enimverd , fi Dialedtica eft ars non definiendi mo- 
do, fed & diuidendi vnamquamque rem ; ipfius quo- 
que dicenda erit orationis diftriburio. Sin niinus, 
confugiendum erit ad propofitx materiae naturam, 
quae hoc modo , parius quam illa jduipan debeat: 
Qua fanc in re naturale iudicium , accedente pluri- 
marum rerum experientia, quam-plurimum ^oteft, 
artificium quam-minimum , aut nihil omnino. Nifi 
vero, fi fit agendum, vt exemplo dicam , de pace in- 
eunda , de teftamento refeindendo, de Geometriae 
laudibus refpicere quis ad artem Rhetoricam de- 
beat , vt fciat qua ferie fermonis procedendum fiti > 
cum Rhetoris non fit cognofcere de pace , & bello, ^ 
fed politici , nec de natura teftamenri , ac refeifionis » 
illius, fed luiifconfulri j nec de proeftantia G eometriar, < i ' 
fed Mathematici j neque proinde poflit Rhetor 

tradere, , 


. .i 


t • 

r ? 








i' 




,r j >’ 
»1.0;*, T 

■ •tt‘ 

‘ ■ ' ¥• 

J, 


i. 

: 




LIBER Vlil 

tradere , aut iuuare quid^iam circa argumentum, 
quod ipfe ignoret > vel certe , fi norit, norit prorfus 
non tanquam Rhetor, fcdtanquam alius artifex. At, 
inquies, negari non poteft, quin fola Rhetorica do- 
ceat exordiri , perorare , & figuris tum tranflatitiis, 
tumrcntenciaram,verborumque vti, quibus audito- 
res orator commoueat , & finem Rlietoricx pro- 
prium,perfuafionem putaaflequatur. Verumtamen, 
cum repeti polTet qu£E iam &<fta refponfio eft j hoc 
addo, illa omnia, ob quse maxime fefe offert Rheto- 
rica , videri nihil effe aliud , quam fucum fadhim 
veritati j ac idcirco tumRhetoras non prorsus inepte 
a Maximo Tyrio cum Mangonibus compararijtum 
ipfam Rhetoricam non prorsus male ab Athenaeo, 
vtapud Quintilianum eft, definiri , artem. 
Nempe veritas eiufmodi eft, vtnatiua placens pul- 
critudine lenociniis iftis non egeat > mendacium 
vero eiufmodi , vt ingenita foeditate difpliccns ipsa 
neccflarid,vt placeat, praetendat. Quare 6c folent 
merito iure laudari illi ludiccs , qui ifta tanta farra- " 

gine tribunalia exonermint. Nbrant , vt fimplex , & 
ingenua priuati hominis confeffio , ac teftificatio 
mendacium minus conuelare polfit veritatis fpecie, 
quam elaborata oratio ab oratore callidojcum ^iun- 
de ad fimum , & reiftum ferendum iudicium , fola 
fiuSH expolitione ludices indigeant ; quippe qui de- 
beant ipfi ius fcire. Neque dicas eloquentiam per- 
firpe iuuare ad innocentum incolumitarcm:Quippc 
cum firpius valeat ad incolumitatem fontium , cla- 

FF 3 


i' 3 o Z)tf vita j ^ moribus Epicuri, 
rum eft aliunde totum artificium comparatum effe 
contra innocentiam. Videlicet aequitas ipfa non 
crubefcitfe prodere > Iniuftitiaeft, qux, vt elabatur, 
colores alienos conquirere debet. Neque rursmn 
dicas , cum nihil fuerit opus vbi ludices 8c emditio- 
ne , & integritate infignes exftiterint i vbi res tamen 
fecusfe habuerit, innocenteis etiam indigere artifi- 
cio. Etenim , vt eft fupponendum ludices peritia , &: 
probitate pollere >fic vbi vel alterutra , vel vtraque 
caruerint, tanto ars erit periculofior. Nifi forte ludi- 
• ces huiufinodi habeas , qualis ille a Titio apud Ma- 
crobium deferibitur , qui , dum oratores , quorum efi 
negotium narrant ^ teSieis^ inquit, pofeit^ ipfus it miSiums 
n>bi redityuit Je omnia audtuijje, tabulas pofcitydcc. ludex 
quippe huiufmodi Rhetorica indiget nulla. Dices, 
quid igitur fentiendum de Rhetorica in adminiftra- 
tione publicarum rerum?Sed quid aliud fentiendum 
fit, quam illam excitandis turbis, atque feditionibus 
effe comparatifllmam ? Genteis profe<ftd videre li- 
cet , apud quas negledlus Rhetoricae fit , 8c qux ta- 
men leges patrias conferuent inta(ftas,ac vtita dicam 
perenneisjeum ex, quibus illa eft curx, nouas ferant 
quotidie, & nullis tamen contineri poffint i vt vere 
■ liceat dicere , quod Plato ille veteris Comoedix , p 
quis peregre abfuerit treti menpis , non agnopit amplius 
duitatem. Cum aliqua tamen oratoria vis continen- 
dis in officio populis neceffaria fit 5 cogita neruofas 
illas , &: feruenteis Leonidx , fimiliumque exhorta^ 
ciones \ quam illx quxfo praeftant meditatis, & olen- 
tibus 


LIBER VIIL Z3? 

i tibus lucernas, ac demorfos vngueis iftorum oratio- 

nibus ? Me certe plus perfuaferit quifquis ingenua, 

& amore patrix incalefcente oratione abfquc artifi- 
cio vfus fuerit , quam qui oratoriam ex profcflb co- 
lunnqui prxterquam quod plxrumquc frigidiufcu- 
Ic, & non reuera animati agunt, ij funt, a quibus fibi 
cauendum merito quilpiam exiftimct, ^udd latenti 
artificio captari fcfe fulpicetur. Heinc cum tota fere 
ars in eo fit,vt arsipfa lateat, naturamque xmuletur, 
nonne intclligerc licet perfuadendi vim magis efle 
fitam in bonitate naturx, quam in vilis prxceptioni- 
bus i vt proinde mirum non videatur, fi mendici , ac 
fupplices opprefli anguftiis, melius perorent , mo- ’ ‘ 
ucant vehementius , perfuadeant efficacius , quam 
magnifici ifti Oratores. Vemm hxc fatis,ne Quinti- 
liano rem indignam facere videar , hoc eft orandi 
viribus vd in Orationis accufadonem. v, j,: bv|- 


CAPVT X. 

ohielki de DialeUicd, 

? A D DialedHcam quod fpe£fat, non eft quod hoc 

fr ' • xxloco aliquid dicamus. Primum enim fuo often- 
detur loco vt Diale<ftices nomine in Canonicos 
^ 'v nomen commutato Epicurus tradiderit, & retinuerit 

^ omnia , qux videri poflunt ex Dialccftica efle nccef- ^ 
; faiia, Vnde & comprobabitur ipfum non omnem 

fe? penitus reiecifle Diafeiticam i fed , quod habet Em-’ 



51 * 2 )^ vita, ^ morihHt Epicuri, 

piricus, Dialedicam folam Stoicorum.Quo allufifle 
videtur D. Hieronymus , dum aduersus Rufinum 
fcribens,^«ff»i4w, inquit, Stoici T>iaUEiicam lihiwen- 
dicatUy ^ Uk huius Jcientia deliramenca contemnis , in hac 
farte Epicureus w.Deinde,cum illa eadem, quxobiici 
poflunt aduersus illam Dialedlicam , difputata iam 
nabeantur in noftris aduersus Ariftoteleos exerci- 
tationibus , non eft quod a<2;um rursitm agamus. 
Sufficiat vel folam naturam veritatis inucftigandx 
magiftram efle optimam ; vel , fi quapiam arte adiu- 
uanda fit , indigere illam regulis , vel obferuationi- 
bus perpaucis : non immensa ifta congerie argu- 
tiarum Dialedlicarum. An Epicurus fuerit in Dia-, 
ledicis inermis , nudus , dcc. quar Cicero praefer- 
tim opponit , ex dicendis ckca illius Canonicen 
colligendum eft. Ad obiedlum illud a Plutarcho, 
nihil adiiciendum ad ea,qux Gellius ipfe regerit.Prx- 
termiferat Epicurus in explicatione illius de mone 
argumenti propofitionem i Plutarchus iftud carple- 
lib.x.c.%. rat,Agellius ergo,/?</ Epicurus, inquit, cmufmodi homo 
efi , non infeitid 'videtur partem illam Jyllogifmi prater- 
mifijfe. D^eque id ei negotium fisit jyllogipnum, tanquam 
in/cbolts^Philofophorum, cum numeris omnibus, ^ cum 
fuit finibus dicere. Et profiUa, quia feparatio animi, fg) 
corporis in morte euidens eU,non eU ratus necejfariam ejjt 
eius admonitionem , quod omnibus prorsus erat obuium\ 
ficuti etiam quod conclufionem fifUogifini non in fine po* 
fuitfied in principio ; IHam id quoque non imperite fieUum 
quis non'videt ? iApud 'Platonem quoque multis inlocu 

referias 


Liber v i i l 2.3} 

re^erioi Syllogifrnos repudiatos , conuersoque ordine ifto, 
qui in docendo traditur ^ cum elcganti^uadam reprehcn- 
Jionu contentione pofitos ejje. Hxcillc. 

C A P V T XI. 

ydd cbie^a de Aiathematicis. 

D Enique circa Mathematicas, hoc imprimis fa- 
tendum eft, Epicurum non eas calluifle,vt Py- 
thagoras, & Plato calluerunt. Sed imitari Socratem 
potuit, qui pronuntiatus cum fuerit mortalium fa- 
pientiflimus, Aftronomia: tamen vale dixit,vt fcien- 
tix morum totus vacaret , quod adnotauit Cicero; 

& quicquid eft fiue in illa, flue in Geometria , ftuc 
in Arithmetica fcrupulofum,8c ad vitam inutile,eli- 
minatum voluit , quod a Xenophonte declaratur Ub. 4 . m- 
flifius. Imitari etiam potuit Diogenem, qui, feri- 
bente Laertio , Muficam , Geometriam, Aftrolo- uy,y, 
giam , tanquaminutileis neglexit. Niliil de Arifto- 
tele dico , qui vtcumque non raro iadlet celebrcis ny^ 
quafdam|)ropofitiones , & interdum quidem,cum Met^pk, 
non valde eft opus •, aliquando tamen, cum valde 
expediret, vti in fphsrarumcjeleftium determinan- . 
do numero , difficultatem ad Mathematicos , tan- 
qu.im peritiores remittit. Niliil de Zenone , quem 
vel minimum mathefeos peritum exfticifre,nullum 
eft veftigium. Nihil demum de cictcris ; neque 
enim haec memoro , vt vel negligendum ftudium 
Mathematicum fuadeam; vel Epicurum,qudd in il- 
lis eximius non fuerit , commendatum faciam. In- 

GG 


z 34 j ^ morihiii Spicuri, 

nuere dumtaxat contendo , non polTe illi vitio ver- 
ti , quod Mathematicas ignorarit , nifi vertatur fic 
aliis, qui funt oppido viri celebres , Principcfque 
Philofophorum. Deinde addo , cum Socrates aftro- 
rum feientiam repudiarit , vt de moribus pliilofo- 
pharetur , Epicurum tamen fic eam excoluifle , vt 
efle quoque ipfius ftudium ad moralem Philofo- 
phiam vtilifTimum comprobauerit. Heinc funtill^ 
inEpiftolisad hoc ftudium adhortationes, fadaque 
in gratiam adolefcentum compendia , qux referen- 
tur alibi : tantum abeft , vt deterrere adoleftenteis 
voluerit ab vllo ftudio liberali. Et certe, cum fpecu- 
lationes tum rerum cxleftium , tum etiam aliarum, 
qux dcmonftrationibus Mathematicis nituntur, 
nntdeletftabiliffimx, quod experiri cuique licet, & 
exemplis bene multis comprobari facile poteftj 
quonam modo potuiftet illas Epicurus defpicere, 
qui ipfe finem omnium bonorum deledlationem 
ftatueret, ac illam quidem potiffimum, qux ex 
virtute, feu animi cultura proficifeeretur ? Verum- 
tamen anfam declamandi prxbuit, quod Epicurus 
duo quxdam circa Mathematicas improbarit. 

^ Vnum eft inutile ftudium plurimarum rerum, qux 
cum fint nimis intricatx , crucem defigunt animis, 
neque interea conferunt quicquam ad traducen- 
dum felicem vitam , fiue adeorrigendum mores, vt ^ 
hh.dea^r. ^irca eandem rem habet. Hoc ipfum eft, 
lib. 10. quod Epicurus apud Laertium iimuit , cum eatenus 

e(Te inuigilandum cxleftibus cenfet , quatenus fa- 
ciunt ad felicitatem j docetque, vt etiam notitia 

huiufmodi! . 


LI'BE'K VIII. ■ ijj 
huiufmodi rerum negligcnda foret , nifi ad fcopiun 
hunc tenderet. Ea caufla eft cur minus probarit 
Aflxologix ftudium , quafi fcilicet laborioUmi , & 
incertum magis, quam vt (olidam voluptatem pa- 
riat ; quod fuo loco declarandum eft. Alterum eft 
abufus nimius, ac degeneratio in luxum , & nequi- 
tiam. Heinc cum notitiam Mufices aucrlatus non 
fuerit (nam & de illa librum fcripfit ) neque S.apien- 
tem ab illius (peculationibus deterruerit ( quippe 
Sapientem (olum cenfuit de Muficaredlc dilputa- 
re ) & quod Plutarchus obiicit, arguat dumtaxat 
Epicurum noluifle de illa di(putari intempeftiuc 
{ vt (iio etiam loco demonftrabitur. ) Damnauit ta- 
nien Epicurus illam Mii(icam,quxex vfu legitimo 
eo deflexit , vt vitiorum nequillimorum incenti- 
uum euaferit. Ita docet En^iricus , declarans vt ny, adu. 
Epicurei negauerint ipfam elTe fufeipiendam, quod 
( velut Platonici quoque ) illam ad felicitatem non 
tendere exiftimarinf, adieccrint verd , oto/rf» kffiix- 
q>o/»ov cc/pyyi-, ar^/xfXv, 

Ejje ipjam inutilem yfegnemy bibacem ypecumarum pro- 
digam. Quo loco agnofeis Epicuri genium non 
tam Muficam auerfatum fui/Te , quam qux ipfam 
vitia , ac mala fxpenumerd confequuntur jquxque 
interdum caulTx fuere , vt integrx etiam nationes 
eam refpuerint , vt apud Diodomm vEgyptij. Vt 
paucis dicam, Epicurus circa hafce arteis fic fuit ** 
animatus , vt fi quidpiam peccauerit ( nihil autem 
peccalTe contendere nolim ) idprx nimio quodam 
virtutis affedu , ac felicitatis ftudio ( fipotcft tamen 

GG z 


^ 3 ^ 2 )^ ^ worih. Epicuri i Lib. VI IT. 

in hifce rebus efle quid nimium ) egerit: ficque vi- 
deatur tanto cfleexcufationc dignior , quanto fuit 
ipfi pro fententia, quam tuebatur , finis laudatior. 
Clarum proinde ex his fit, quid ad obiedta ex Ci- 
cerone , aliilque refponderi poflit. Quod fi ferupu- 
lus aliquis fuperfiti is , cum, Deo bene propitio, dc 
Mundo, de Syderibus, de argumentis exteris (pe- 
ciatim dilputabitur, eximendus Ipeciatim erit. 

Hxc iam de vita , & moribus Epicuri didVa fuf- 
ficiant. 



LIBRORVM 


LIBRORVM ET CAPIT.VM 

H VIVSCE OPERIS 
SYNOPSIS. 


LIBER I. 

De ortu ac fcric vita: Epi- 
curi. j)ag.9 

Cap.I. ^^^Picurlpatrldi 
Parete : ; Fra- 
tres. p.9 

II. Temptu natale. li 

III. VbipHerttiam,adolefcen~ 
tiamduuentut e exegerit, ij 

I V. ^os 'Pr^cfptores au- 
dierit. I 

V. Quando ^ qua occafione 

ad Philofophiam fe contu- 
lerit , Sekantque infiitue- 
rit. 19 

V I. Vhi fcholam habuerit, zi 

VII. f^t AmicUti^ iUu qui- 

dem quhn numerojis con- 
uixerit. 2.4 

yill. ^ipraciput iUi amici y 

fiue famtliareSfdifcipulique 
extiterint? 2.6 


IX. multa confcrip fe- 
rit. P‘^g -3 5 

X. J^i libi i illius Ipuiatim 

ab Authoribuj memoren- 
tur., 35 

LIBER II. 

De morte &: fucccfllonc 
Epicuri. 

Cap.I. ^~^Vodreflamer,- 

V y tum fuerit ah 
Epicuro conditum. 47 

I I . ^a fuerint lUttu extre- 
ma. 51 

III. ^0 tempore obierit, 54 

IV. ^j^amcaraSeflatoribtu 
eius memori a fuerit. 57 

V. ^antd conflantia , con- 
fenfioneque Schola ipfus 
fucceffto •viguerit. < 5 o 

VI- fuccejfores ^ feflato- 

refque Epicuri commemo- 
rentur. Cj. 


GG 3 


Libroiiim 


LIBER III. 

De occafione & audiori- 
bus qujefitae Epicuro in- 
famix. 

Cap.I. T faifje Spicu- 
rum eofaftu^quo 
Zenonem Stoicumjde Sa- 
piente ac rvirtute loquu- 
tum. P^g -79 

II. Heinc Zenonts^ itemque 

(^leanthuy ^do- 

rumque Stoicorum odia & 
calumnia. 8 3 

III. Confirmatio ex Senecas 

in EpiSleto etiam, aliif 
que SeEla Genitu . 87 

IV. Alia Stoici odijcau^a.%9 

V. ^orjum exinde Epicuro 
creata , atque propagata 
apud •zrulguj infamia. 93 

V I De magnu n>iru in Epi- 
curum non ex rei •uerita- 
te, fed ex <z>ulgari opinione 
fcribentibiu , ac ffeciatim 
de Cicerone. 

VII. De Plutarcho. 98 

VIII. De Galeno. loi 

I X. De SanSiis 'Patribtu,ac 


& Capitum 

nominatim Clemente, La- 
£iantio,Ambrofio. 104 

liber IV. 

Dc obicdia Epicuro impie- 
tate. 107 

Cap.I. Picurtu arguitur 
ecquod Deum aut 
non prorfuj , autfimulate 
coluerit. 107 

II. Itemque quod fe & fuos 

SeSiatore: in Diu haberi 
•voluerit. 109 

III. Declaratur 'vtEpicurua 
cenferi poffit legitime co- 
luijfe naturam diuinam.ui 

IV. De fuperfhtiofis riti- 

bui ab Epicuro contemptu, 
is* de obieCia Jimulaiio- 
ne. i,j 

V. AffeClaritne honores diui- 

nos? 118 

VI. Quonam fenfu Lucretius 
dixerit Epicuru Deum? izi 

V I I. .^0 fenfu Epicurus fuos 
quafi Deos efSe voluerit. 113 

VIII. .^a Epicuri pietas 
fuerit erga patriam , pa- 
rentes , alios. Iiy 

LIBER 


Synopfis. 


LIBER V. 

De obic6la Epicuro mali- 
•gnitate. pag. it^ 

Cap. I. A Ccufatur'Epicu- 
Jl^vm ingratitudi- 
nis ergaTraceptores. pa- 
gina I zp 

I L Arguitur id pra ambitio- 
ne , 'vanitatifque (iudio 
/ecijfe. 13Z 

III. ^ccufatur etiam male- 
dicentia erga omneu anti- 
quiores ‘Thilofophos. 1 34 

I V. ^od 'vitium etiam tri- 
buitur Sedatoribus ipjitu, 
138 

V. Generalis eorum qua Junt 
obieduy refutatio, 140 

V I. ambitione ob quam 
arguitur in T^raceptores 

fuijfe ingratus . 1 41 

yil. De conuitiu in Philo- 
fiphos fujis. 144 

VIII. "De obieSia Sedato- 
tum dicacitate. 14 (> 


LIBER VI. 

De obiedla Epicuro gula. 

pag.1^% 

Cap.I. "T^Xprobratur Spi- 
gjcuro gula immo- 
dica, pag.148 

I I. Sxprobratur prafertim 
gula foeda Qd noxia. 1 5 1 

III. Epicuri fobrietas , fru- 

galitafque eximia proba- 
tur. 155 

IV. Soluunturea f quaobie- 
da de gula immodica funt. 
158 

V. Satisfitque proinde iis qua 
Sandi Tatres attigerunt. 
160 

V I. Kejpondetur demum ob- 

iedis de gula foeda no- 
xia. 163 


LIBER VII. 

De obieda Epicuro Vene- 
re. i<Tp 

Cap.I. T^Eclamatur in €- 
1 Jpicuri Hortum, 
quaf in lupanar infame. i6y 
Iterum 


Librorum & Capitum Synopfis.’ 

II. ItirumSpicuri amores ^ tterse oderit. pag.ipS 

accepta ex iu damna. II. Itemque Jpeciatmyquod 


III. Aba^lus proinde Epicu- 
rus e Philofophorum choro, 
pag.172. 

IV. Epicurum caiJe >z.'txijje 

docetur. 174 

V. Purgatur Epicuri Hortus 
ab infamia ex mulieribus. 
>77 

V I. Refelluntur Epicuri Amo- 
res damna ad ipfos re- 
lata. iSt 

VII. T{efiituitur Epicurus in 
Philofophorum chorum.iiS 

VUI.D^ exaSl/s Epicureu.1^4. 

LIBER VIII. 

De obicclo Epicuro odio li- 
beralium difciplinaru. <)8 

Cap. I. /'"^Btjcitur quod 
dif iplinas yni- 


Grammaticam fPoeticamt 
0"c, x8o 

III. .^ubd Rhetoricam, pa- 
gina 2.03 

IV. ^od Dialeclicam. pa- 
gina 2.06 

V. ^Imdarteu Mathemati- 
cas. 107 

VI. Rejpondetur ad obieSla 
de difciplinu 'vniuer/e. 

VII. Ad obiePia de Gram- 
matica. 113 

VIII. Ad obiePia de 'Poeti- 

ca^ <yc. zi 8 

IX. Ad obiePPa de Rhetori- 
ca. Z15 

X. AdobiePfade DialePiica, 
131 

X I. Ad obiePla de Mathe- 
maticis. X3J 


RERVM 


RERVM AC VERBORVM 
INDE X- 



jLevtivs Epicureus. 
pag.68 

JAIcxus 8c Philifcus 
Pfeudo-Epicurei , Roma 
pulfi,qu6d effettt turpium 
voluptatum adolcfcenti- 
bus authores. 5)4 

Alexandri ab Alexandro x- 
quum de Epicuro iudi- 
cium. 1 5> r 

Alexander Philofophus Epi- 
cureus. 75 

C. Amafanius Epicureus. 6S 

D. Ambrofms de Epicuro & 
Epicureis quid feiderk; 
106.150 

S.Ambrofius docet Epicuri 
hortos tolerabiliores efle 
Lyceo Ariftotclis. 1 9 1 
Amici &c familiares Epicuri 
quinam? 16.17 

Amynomachus Philocratis 
filius Batithes, Epicuri di- 
fcipulus. 3 3-47 

Andreas Amaudus Forcal- 
querienfisbreuem Epicu- 
ri Apologiam compofuit. 
*93 


Anna Maria Schurmana,Vl- 
traicdfenfis puella dodif- 
fima. 180 

Annus natiultatis Epicuri. 1 1 
M.Antonius Bonciarius Pa- 
rifienfis Profeflbr, Epicu- 
rum exteris antiquis Phi- 
lofophis prxfert. 1 9 3 

Apelles Epicuri difcipulus. 3 1 
Apollodorus Cepotyrannus. 

Arcefilas fixeundis calicibus 
hauftis moritur. 165 
Arcefilx in Epicuru odium, 
vnde? 188.189 

Arcefilx podagrx doloribus 
arde ntis vox fortis. 117 
Ariftobulus frater Epicuri. 
1 1. 16 

Ariftoteles an Mathemati- 
carum peritus. 133 

Ariftoteli obiici ab Epicuro 
aiunt , quod vorata pater- 
na fubllantiamilitaUet,ac 
medicamenta vendidif- 
fet. * 3 <>-J 37 

Ariftotelis lyceo S. Ambro- 
fius prxfert hortos Epicu- 
ri. 19» 

in Arteis ac difciplinas.qux 
HH 



INDEX 
vtilitatis ‘alicuius gracia ex- 
cogitatae funtjftudia inuti- 
lia ac vana plurima irre- 
pferunt. zo$_ 

Alfis valor. 1 55.156 

Athenae, patria Epicuri. 

T.Pomponius Atticus Epicu- 
reus. 

Atticis olim alia menfium ci- 
uilium,_alia Lunariu prin- 
cipia. 

Audores aliqui de Epicuro 
bene meriti. 1 1 . y z. 1 9 5 

B 

B Aptifta Guarinus Vero- 
nenfis librum fcripflt 
. dcfefta Epicuri. Lr>_i 

BalTifc Aufidius Epicureus.- 3 
Beatus Epicurus, ctia in acu- 
tillrtnis doloribus. 

Boethus Geometra, Epicu- 
reus. •; -f 

Bona in commune confe- 
renda Amicis non cenfuit 
I picurus,8c q uare . i j 

c 

C illius Rhodiginus de 
Epicuro bene fenfit. 

Calliftolas Epicuri familiaris. 

C. Caffius Bruti focius , Epi- 


■ r#f ' 


RERFM 
cureus. 

Catius Infuber Epicureus.- 
6-8-.' 6 9 . 

Catonis odium in Philofo-y.'^*' 
phos. 

Celfus Epicureus. - 3 ; 

Chaeredemus frater Epicii^ 

1 1 16 

Chaeredemus , vnus ex Epi- 
curi familiaribus, cuius no- 
mine librum Epicurus in- 
fcripfit. ; 

Chaercftrata, Epicuri materT,,^- , 
^ 

ch*0s occafio fuit Epicuro 
philofophandi. 

Chryfippus Chefippus,quafi ^ . 

, cacaturiens equus, diftus. 

Chryfippus librorltm Epicu-- - 
riparafitus. 3^. 

Chryfippus de Dialedicafu-. 
pra trccchtdV fcfipfit Ii- 
bros. 

Chryfippus quod fuauc me- • 
rum inter lacrificia ebibif- 
fet, interiit. 1 f, t 

Cicero male afFedus in Epi- 
curum : cur? S ■ 

Cicero Epicurum appellat 
virum optimum. ' 7 

Epicureos laudat. ir> 5 ; : . 

Ciceronis locus arduus e^ 
Epiftola XIX. lib.v.ad At- 
ticum, explanatus. 13.14 

Clemens Alexandrinus Epi- 




curo 





2, I ■ ' I n| >' , 'I * ' 

■ • ' . 1 •» •* ^ ■* ■• .\ 


curo infcnfus. 


jiC yERBOn^M, 


1 .r, 


' ..Colotes Epicuri difcipulus. 
JJ 

Concubinarum vAis olim no 
omnino prohibitus. j_Si_. 

j 

Congijmenfura qualis. jfTj 
Conuanm Epicuri in acui^ 
tiflimis doloribus, j 5 ^. j 3 t 



D 


Diogenes Epicureus , prom- 
ptus 5c dii ertus. 

Diogenem Babylonium ma- 
ledicum Antiochus Rex 
iugulari mandauit ob eius 
maledicentiam. jjj 

Difeimus multa, quae fi feire- 
mus dedifccnda forent. 

ij j 

Dofitheus Epicuri difcipu- 
lus. JJ . 




t -m 


D Amis Epicureus. r 5 
Democritum honora- 




uit ac fcquutus eft Epicu- 
nis. jj_i 

Deum vt coluerit Epicurus. 

I I LJ T l.T I 3 

Diuinos honores an affcfta- 
rit Epicurus ? „109. v/ gue 

ad 

Deus eft mortali , iuuare 
mortalcujt . - i_ix 
Dialcdicae Stoici impense 
addidi fuere. 2^ 

Dialcdicam vt fuperuaca- 
ncam reiecit Epicurus. 
a< (j.107.23 1.13 1. De ea 
Chryfippuslupra trecenta 
volumina fcripfit. ibid. 
Diem ab occafu in occafum 
fup putabant Attici. li 
D iodorus Epicureus. 
Diogenis Lacrtij locus de 
' Metrodoro Epicuri difei- 
pulo emendatus. zfi. 


E 

E Loquentia. Fide Rhe- 
torica. 

Epicurus Athenienfis fuit, 
quamuis alij cum Samium, 
aiij Lampfacenum credi- 
derint. Gargettius di- 
ftus,qudd Gargetti natus. 
10. Epicuri parentes.ibid. 
Epicurus Neoclides di- 
dus a patre Neocle, ibid. 
Quo tempore natus ? i i. 




Epioufi fratres tres,Ncoclcs,’ 
Chxredcmus , Ariftobu- 
lus. 1 i_zC- 

Epicuiri in fratres amor ac rc- 
uerentia. i.t 

Epicurus vbi pueritiam, ado- 
Icfcentiam , iuuentutem 
exegerit.» 

Fuit Epicurus conftitutionis 
non multum firmx. 

HH z. 


INDEX 
Fuic morbis obnoxius, non 
vitjc intemperantia, fed 
conftitutionis naturalis vi- 
tio. liLSL 

Epicurus anno xtatis xi v.ad 
Philofophiam acecdit. 

, magiftrum 
nulliun habuit. i_7 . 

Epieurus vanitatis arguitur. 
1.3 1. Sed per ealumniam. 
1 40 

Epieuro in Prxeeptores in- 
gratitudo obiieitur. 

Ab ea purgatur. 141.142. 

Epieurus maledieentix erga 
omnes antiquiores Philo- 
fophos aeeufatur. 1^4 
1 3J_ Defenditur. 1 40. 
> 44 - 145 

Epicurus impietatis arguitur. 
I - ■ I X S.P c faidit ur . U4 
AfFetfkaritne honores di- 
uinos ? ij_8_j^ 9 

Epicuro Venus impura ob- 
iicitur. ij- [jJLj_ 69.Ncc- 
non gula foeda & noxia, 


*jR,ERf^M 


rit. ipS.ipp.ioo.dC 1 1 
2JJ 

Epicurus e Philofophorum 


choro pulfus. i_7 1 . 17 ; T 


i: 


eundem merito reuoca- 
tus. 

Epicuri erga Deum pietas. 

ij_3_iJ4 # 

Epicuri pictas erga patriam„ ^ 
parentes, alios. i ^TTi ^Lj % 
Epicurus vir optimus , Cice- 
rone tefte. 1 j . 6. 1 40^ ' 
Epicurus vir mitiffimus. 14J 
Epicurus qu^ multa con- - 
fcripferit. 3J^34 j.‘^ 

Epicuri volumina reccnfen- 
tur. 3S 3^>)7.Scc. 

Epicuri Epiftolx. ^ 

Epicurus,vbi literx prius 
pultx rcuixerunt,a multis- 
authoribus commendatur. 

101 .Xf)i.i9 3 

Epicurus dariis, pcrfpicuus, 






difertus. 




Epicuri conflantia extrema 
exipfo Cicerone & aliis., 
iS’6 


Epicurus cum Prodigo Euan- 
gelico 4 plcrifque compa- 
ratus. i_j I 

Epicuri fobrietas, fhigalitar- 
que eximia. 153.154 
Epicurus in exemplum con- 
tinentix citatus, ij; 5 . 1,7 <L 
An difciplinas vniuers^ ode- 


Epiflola Epicuri flatim mo- , 
rituri ad Idomeneum. 5 
Epicuri Teflamentum. 47/1 
48.49- 8 cc. Mors. 5 a Jtj ; 
Quo tempore^obierie ? 54. 

55 

Epicurus cum Themiflocle 
comparatus. 1J84. 1^0 
Epicurus ^ D.Gregorio Na- 
zianzeno 


tAC VEKBORVM. 


zianzeno laudatus. i -:4, 
& a Chryfippqqua- 
uis hoftc. 1 -6 

Epicurus graphice deferi- 
peus^ Poeta Stellato. 1 9 ^ 
Epicuro (quod nomen Auxi~ 
liatorem fonac ) ob purga- 
tam amentiam multum 
debent homines. 

Epicuri Horti tolerabiliores 
Lyceo Artftotelisjtefte S. 
Ambrofio, r^i 

Epicuri fucceflbres. 6]. 64. 
Epicuri memoria fellatori- 
bus illius quam cara.^y.^S 
Epicureorum quanta inter 
fc c onfenfio. 6. i. 61 

Epicurei U)Mt«J'»s’«ldifti : quJ- 
obrem? yS' 

Epicurei clare, locuti,ac fine 
verborum ambagibus."! 

il!i 

Epicureus SacerdoiiLupiatii 
iocus. lo^ 

Epigramma de eo qui la- 
queum pro auro reperit. 

Epitaphium Sardanapali. 

Eucratidas Philofophus Epi- 
cureus. ^ 

Eurydicus Epicuri difeipu- 
lus. JJ 

F 

M. T^Abius Gallus, Epicu- 
X/ reus. ^ 


Famem maligni extingue- 
bat Epicurus. 1 5 5.1 ^6 
Feminx ingenio pr.xftantes 
in Philofophorum Ic ho- 
lis. J 7 8. 1 T9 

Francifeus Philelphus Epi- 
curum commendat. 

Fratres Epicuri tres, Neocles, 
Chxredemus, Ariftobu- 
lus. 1 }.i6 

Frugalitas Epicuri qualis. 
153-^54 

G • 

G Alenus cur in Epicum 
maleanimams ? 101. 
Aliud de Epicuro fciuit, 
aliud euulgauit. ioi.io^ 
Gamelion cui ex noftrisme- 
fibus refpondcat? 
Gargettius fenex,& Garget- 
ticus Auth or didus eft 
Epicurus. I o 

Grammaticam qui neglexe- 
rit Epicurus.2 .. 0.2.0 1.2. 13 
i 14 ’ 

Grammatica duplex. 214 
D. Gregorius Nazianzenus 
Epicurum laudat. 174. 

Gula Immodica Epicuro ex- 
probratur. j 48. 149. Item 
Gula fccda & noxia, ij u 
152. Obieda de vtfaquc 
foluuntur. 

HH 3 ~ 


JNDEAT 

H 

H Egefianax Pyrrhonis 
frater , Epicuri difci- 
pulus. 3 3 

Hemina, qualis menfura. 1 54 
Herculeos labores loge exu- 
perat fapientia. i z 1. 1 z 3 
Hermachus Agcmarchi fi- 
lius , Mitylenjcus , Epicuri 
difcipulus ac fucceflbr.3 o. 
Qiios fcripfcrit libros?ibid. 
Hcrmoclcs Epicureus. 75 
HftrmodorusEpicureus.ibid. 
Hermon Epicureus. ibid. 
Herodotus Epicuri difeipu- 
lus.3 1.53. Ad eum Epicu- 
rus Epitome paruam Phy- 
fices Icripfit. ibid. 

Hefiodum Poetam Epicureis 
Philofophis acccnfct Al- 
bertus Magnus. 77-78 
Hiftoria comedatur. 1 z i . z z z 
Horatius Flaccus Poeta 
l'c Epicureum profitetur. 

7^-73 

Horatius, quod eflet Epicu- 
reus , fc porcum dixit,vul- 
garc feomma iocando ad- 
mittens. 151.16Z 

Hortus, Epicuri fchola. 1 1 . 1 z 
Hortus Epicuri ab infamia ex 
mulieribus purgatur. r77. 

Hortulum Epicuri deferibit 
Seneca. 155 


REKVM 

Horti Philofophlcl plurcs< 

e’ 

I ■ " J 

I Domeneus Epicuri difci- 
pulus. 31. aliteris Epi- 
curi celebris. ibid. 

Ironiam Socrati familiarem 
reprehendit Cicero. ZZ7 
Ironicc loqui fapientem vix 
probauit Epicurus. z 1 7 

L 

L Aftantius in Epicurum 
male animatus. 106 
Lacydes ex vberiore pota- 
tione paralyticus. 1 6 5 

Leonteus Lampfacenus Epi- 
curi difcipulus. 3 1 

Leontium Epicuri difcipula. 
5z. Amica. i<?8. 1^9.179 
Libru elegantem aduerfus 
Theophraftum Philofo- 
phum fcripfit. 179. fcito 
lermone 8c Attico, ibid. 

& ZZ7 

Lepidus Epicureus. ']6 
Libri , quos Epicurus fcripfit, 
recelcntur. 3 5. 3 6.3 7. &c. 
Lucianus Epicureus. 76 
Lucilius Seneex Epiftolisil- 
luftris an Epicureus?73.74 
T. Lucretius Carus Epicu- 
reus, Poiita infignis. 65 
Luccctius 


VEI 

Lucretius Epicuru quo fen- 
fu dixit Deum ? 1 1 1. 1 :l i 

M 

M Ahometis Paradifus. 

■ 

Maledida, contumelix, con- 
tentiones, concertationes 
Philofophia indignx vi- 
dentur, Cicerone tefte. 

14V 

Mathcijiaticas arteis an ode- 
rit Epicurus ? iv-]. 

Maza, quod cibi genus. i S4- 
Memmius Epicureus,cui Lu- 
cretius libros fuos dicat. 

Menander Epicurum quanti 
faciat? il9- 1 90> 

Menccceus Epicuri difeipu- 
lus. ^ ^ Ad cum Epicurus 
epiftolam de rebus ad mo- 
res pertinentibus fcriplit. 
ibid. 

Menfium ciuiliumfic Luna- 
rium alia principia olim 
apud Atticos. 

Metrodorus Lapfacenus Epi- 
curi difcipulus , familiaris, 
amicus. jz7-28. Vir bonus 
& aduerfus moleftias mor- 
tgque ipfam intrepidus, jo 
Pene alter Epicurus. ' 51 : 
Quos fcripferit libros . 3 o 


BOKVM. 

Magnus vii Seneex di- 
ftus. 1 60 

Metrodorum diuine loquu- 
tum B.Clemes aflerit. i ^ 
Metrodorus Stratoniceus an 
ab Epicuro ad Carneadem 
defecerit. 127.128. 

Metroon,magnq Dex Tem- 
plum Athenis. ^ 

Minx valor. ^ 2 

Minarum lxxx. valor mo- 
netx noftrx refpondens. 
2. 1 

Mors Platonis & Arcefilx. 

Mors acerba vitrici Dei iu- 
ftitix non cft femper ad- 
feribenda. 16.^ 

Mulieres olim in Phllofo- 
phorum fcholas admillx. 

Mulieres nonnullx cum Epi- 
curo pbilofophatx. ^ i. 
177-178 

Mus Epicuri feruus ac difei- 
pulus,Philofophiis non in- 
celebris. ^2 

Dc Mufica librum fcriplit 
Epicurus. 40 - 235 

N 

N Aturx bona fumme x- 
ftimabat Epicurus. 

Naturx in nobis vitia, non 

expro 


INDEX 
exprobratione , fed com- 
mileratione digna. i 66 
An in Naufiphanein prxee- 
ptorem ingratus fuerit 
Epicurus? 1 29.1 30 

Neocles pater Epicuri. 10. 

Ludiraagifter mit. i o. 1 1 
Neocles frater Epicuri, ii. 
26.27 

Nicanor Epicuri difcipulus. 
3 3 -45 

P 

P Amphilum Platonicum 
contempHt Epicurus. 
130.13 2 

Panfa laudatur A Caflio quod 
voluptatem fequens virtu- 
tem retineat. 69 

L.Papirius Pxtus, Epicureus. 

67 

ParadiTus Afaliometis. 1 69 
Paralyticus ex vberiore po- 
tatione Lacydes faftus, 

i6j 

Parietinx Epicuri xdes. 23. 
24 

Patro Epicureus. 23.24.69 
Perfpicuitas primum Rheto- 
ricx munus. 223.227 
Phxdrus Philofophus Epicu- 
reus, quem Cicero audiuit. 
69 

Philxnis Epicuri difcipula. 

31 


%ERVM 

Philaidx quinam? 10 f 

Pliilifcus Pfeudo-Epicureus. 

Philodemus Epicureus. 70.-C 

71 

Philomarus Epicuri fedator, 

77 

Philofophia cotumelias, ma- 
ledi£ka, contentiones, con- 
certation^fque refpuit,tc- 
fte Cicerone. 145 

Philofophia ita confpurcata 
eft , vt nihil iam aliud efle 
videatur qu^ Sophiftices 
officina. 109 

Philofophi vrbibus fxpe ex- 
pulfi. 

Pietas Epicuri. 1 1 3. 1 14 
L.Pifo Epicureus. 68.95 . 

Plato aurtus di£lus,cur ? 135' 
Plato pueros foede adamauit. 

184 ,:*• "TT. i . ’ • 

Plato in nuptiis cocnans mo- 
ritur. 1 5 

Plato Sardianus , Epiaureus. 

• 70 

Plutarchus commedatur. 99. 

Cur Epicuro infenfus?ibid. 
Plutarchus Epicurum deri- 
det, an merito? 157 

Poetarum fi^enta, Epicu- 
rus , quod eflet veritatis 
amans, improbauit. 220 
Poetas e Republica elicit 
Plato. 2 20. 2 21. Item He- 
raclitus Zeno. ibid. 

Pocticea 




VEKBOKV M. 


Poeticen an contempfcric 
Epicifrus? zoi.ioz.ii8. 
119 

Pollius Surrentinus Epicu- 
reus. -74 

Polyqnus Lapfacenus, Athe- 
nodori filius , Epicuri di- 
scipulus , magnus Mathe- 
maticus. 3 o 

Polymedes Epicuri familia- 
ris ac difcipulus. 40 
Pomponij Attici Menfa qua- 
lis? 160. i6r 

Populum fiue popularem au- 
ram meriti cocemnit Epi- 
curus. 8z.8j. Haneftu- 
diose captabant Stoici. 
ibid.93 

Praeceptores quos audierit 
Epicurus? 1 6. 1 7 

Prxeeptores habere nullos. 

fatius,qua non bonos. 141 
Prodigus Euangelicus cum 
Epicuro compofitus. 1 5 i 
S.Aurel. Propertius Poeta, 
Epicuro addiAus. 73 
Protagoras baiulus dicflus , 
Democriti feriba , per vi- 
cos ludimagifter. 1 3 7 
Prouidentiam diuinam afle- 
ruere Stoici, male hac ne- 
gauit Epicurus. 91.91 
Prouidentiam fatidicam anCi 
Stoicomm appellat Vel- 
leius apud Ciceronem. 9 z 
Pyrrhon 6c Hegefianax fra- 


tres, Epicuri difcipuli. 3 3 
Ad hos Epicurus confola- 
toriam ob patrem mor- 
tuum fcripfit. ibid. 

Pythagoras plurimas mulie- 
res in difciplinam fuam 
admifit. . 178 

Pythocles Epicuri difcipu- 
lus. 33. Ad eum Epicurus 
deMeteoris fcripfit. 33. 
Eius indoles pracftantilfi- 
ma. ibid. 

Pythocles puer meritorius. 
171 

R 

R Aphacl Volaterranus- 
Epicuru laudat. 191 
Raufententu, Epicuri libellus 
ex Panaetio apud Cicero- 
nem ad verbum edifeen- 
dus. 3<j.jp 

Religio alia pura, aliafpuria. 
“5 

Rhetoricam quanti fecerit 
Epicurus. 103.104.2 13 
Rhetoricae munus praccipuii, 
claritas, feu perfpicuitas. 

Rhetorica an foro , indiciis, 
Remmpubl. adminiftra- 
tionivtilis? 119. 130 
Rhetorica, xxxoriyvix. 103. 

125. ars fallendi. 219 
Rhetores a Maximo Tyrio 
11 


Priuilege du Roy. 

OVIS PAR LA GRACE DE 
DIEV,ROY DE FRANGE 
ET D E N AV ARRE, Anos amcz 
&c fcaux Confeillcis Ics Gens tenans 
nos Cours de Parlcment , Maiftres des 
Requeftes oidinaires de nollre Hoftel, 
Baillifs, Senelchaux, Preuofts , leurs Lieutenans, & a 
tousautres de nos lufticiers 6c Offiders cjuil appartien- 
dra , Salvt. Noftre cher &c bien-amc Fran^ois de 
B A R AN c Y , Aduocac au Siege Prefidial de Lyon , Nous 
a fait remonftier qu il a rccouurc vn Liure intitulc , De 
ZJita Monhtu E^tcuriy LthrioSloyAuthore Petro Caffendoy 
Scc. Icqucl il dclircroit mettre en Inmiere , s’il Nous plai- 
foic deluy accorder nos Lettres fur ce neceflaires. Aces 
c A V s E s , Nous auons permis &: permettons par ccs pre- 
fcnteSjaudit Expofant de faire imprimer, vendre fic debi- 
ter Icdit Liure , en tous les lieux de noftre obeiftance , par 
tel Imprimeur ou Libraire quii voudra choifir , en vn ou 
plufieurs Volumes , en telles marges^en tcls caraderes, & 
autant de fois que bon luy femblera durant quinze ans 
entiers & accomplis,a conter du iour que chaque volume 
feraacheuc d’imprimer pour lapremicrcfois. Ecfaifons 
tres-exprefles defcnces a toutes perfonnes dequclque 
qualite &: condicion 'quelles foient,de rimprimer,ny ven- 
dre en auculieu de noftre obeiftance fouspretexte daug- 
mentation , corredionjcbangement de titre/aufles mar- 
quesjou autrement , en quelque forte & maniere que ce 
foit , fans le confentement de TExpofant , ou de ceux qui 



auronc fon droit, a peine dc qiiinzc ccns liuies damcndc, 
payablcparchacun dcscontreuenans, &: applicablcs vn^ 
ticrsaNous , vn ticrs a THodel-Dicu dc Paris , & Tautrc 
tiersarExpofantjOU au Libraire duqucl il fcfcra fcruy,dc 
confifcarion des Excmplaircs coiitrcfaits, Sc dc tous del- 
pcns , dommagcs & intcrcfts. A condition qu'il fera mis 
deux excmplaircs dc cliaquc Volume dudit Liiirc cn 
noftrc Bibliothcque , vn cn celle de noftre tres- 
cher 6c fcal Ic ficur Seguicr, Clieualicr, Chancelicr dc 
Francc , auant que dc Texpofer cn vente , a pcinc 
de nullitc des prefentes. Ducontenudcfquellcs Nous 
voulons quevous faifiez iouirplcinemcnt & paifiblcmct 
rExpofant,&: ceux qui auronc droidl dc luy , (ans foufFrir 
quilleur {bitfaitaucun empcichcmenc. Voulons aufli 
quen mettant au comnicncemcnt ou ala finde chaque 
volume dudit Liurevn Extrait des Prefentes , clles foient 
tenues pourdeucment fignifices, & que foy y foit adjou- 
tce , Sc aux copies collationnces par l vn de nos amez &c 
feaux Cofeillers Secretaires,commca I'Original.Man- 
dons au premier noftre Huillicr ou Sergent fur ce requis, 
de faire pour lexecution d’icellcs tous Exploits neceffai- 
reSjfans demadcrautrepcrmiflion;Cartcl cft noftre plai- 
fir,Nonobftant clameur de Haro,Chartre Normande, 
autres lettresa ce contraires. Donne a Paris Ic 5. iour 
d’Aouft , l*an de grace 1647- & de noftre Regne le 
cinquicme.P^r le Roy en fon C(?»yf//|Signe,C ON RART. 

Lc fufdit Expofant a confenti qucGuillaumc Barbicr Imprimeur & Li- 
brairc du Roy i Lyon , imprimaft lc fufdit Liurc.fuiuant lc Traitc feit 
entre cux. 

Acheui d'imprimer le Septembre milfixcens quarante-fept. 


ERRATA. 


I N EpidoU, fol.4.pag.b, lin.i 5. nioneA>ttur\egc moneantur, pag.17.lin. 

a. & j. Lyftphanen & Praxipanen \cgz Lyfiphantm & Praxiphanem. 
pag.a a.lin, i6.Sc 1 j. Exinde taceo,\cgc Taceo exinde. pig. 5 1 .lin. 4. 
iegcZ,M»/f«/.ibi(l.lin.9.clclc Mm.pag. ji.Iin.a3.Z.r0»;^,lcgc Leontei. pag. 
48 . 1 in.pcn.& lege rd fiiCxia,f>ag.f4. Un.i ^.lo. J/ijMdemcnm , lege 
quippe cum. pag.(> j.lin.i7.W fuperiut retultmus,\cge vt referendum inferius 
efi. pzg.CT .\\n.i6.L.Sjnfeius,\e%'C L.Saufeim.i\jid.\\n.ii.Sanfei),\cgc Sau- 

fei].pig.6i\\n.4.Sanfeius\ege Saufeius.p^g. i o 1 .lin.antepcn.^i/(n»A«j.<« Ic. 

f 'c e(AoAey/«.lin.penult.P/»^^o/o^»<i,lege Philologia, pag.i 19. lin.ip.atTif, 
ege (uW. pag.i 30.1in.i7.pr«^«/, lege prohris. pig.i yi.lin.i 6. tulerunt, le- 
ge contulerunt. pag.aoi. lin.i3.«ecMM/e,lege >iccMr4/e.pag.ao4.1in.2.fHTK. 
fMr, lege poloiiutiv. pag.129.lin. 10. o fert, lege effert. 


. fO-. 


V • 


r’^':‘zecTby Cioogle 






h. 













m.
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "De vita et moribus Epicuri libri octo. Authore Petro Gassendo Diniensis ecclesiæ præposito"

See other formats
